محمد بن عثمان عمروی
نایب دوم - محمد بن عثمان عمروی
پس از وفات نایب اول، با دستور امام، فرزند او جناب محمد بن عثمان در مقام نیابت امام زمان قرار گرفت. توضیح آنکه وی در زمان حیات امام عسکری علیهالسلام و در حالی که پدرش نیز در قید حیات بود، مورد اعتماد امام بود و از جانب ایشان مقام وکالت را نیز عهدهدار بود. شیخ طوسی در کتاب الغیبه خود از امام عسکری علیهالسلام نقل میکند که خطاب به فردی که پرسیده بود: در نبود شما از چه کسی سؤالاتم را بپرسم و قول که را بپذیرم؟ فرمودند:
الْعَمْرِی وَ ابْنُهُ ثِقَتَانِ فَما أدَّیا إلَیک عَنِّی فَعَنِّی یؤَدِّیانِ و ما قالا لَک فَعَنِّی یقُولانِ، فَاسْمَعْ لَهُمَا وَ أطِعْهُما فَإنَّهُمَا الثِّقَتانِ الْمَأْمونان.[۱]
عَمرى و پسرش (محمد بن عثمان، نایب دوم) مورد اعتماد هستند، هر چه از جانب من به تو رسانند، در حقیقت از جانب من رسانیدهاند و هر چه به تو گویند، از من گفتهاند، از آنها بشنو و اطاعت کن که هر دو مورد اعتماد و امیناند.
و نیز در مجلسی که گروهی از شیعیان و دوستان حضرت حضور داشتند ایشان جناب عثمان بن سعید را به حضور طلبیدند و مأموریتی بدو دادند و خطاب به او فرمودند:
إمضِ یا عُثمان! فَإنَّک الوَکیلُ و الثِّقَةُ المَأمونُ عَلی مالِ اللّه...
ای عثمان! (به دنبال انجام مأموریتت) برو كه تو وکیل و بر ضبط اموال خدا موثّق و امین هستی...
پس از خروج عثمان، آنحضرت خطاب به حضار مجدّداً بر وثاقت آن جناب تأكید كردند و فرمودند:
نَعَم وَ اشْهَدوا عَلی أنَّ عُثمانَ بنَ سعیدٍ العَمری وَکیلی و أنَّ ابْنَهُ محمّداً وَکیلُ ابنی مَهدِیِّکُم.
آری گواه باشید که عثمان بن سعید عمری وکیل من است و فرزندش محمدبن عثمان وکیل فرزندم مهدی شماست.[۲]
پس از وفات نایب اول نیز، اولین کسی که مورد خطاب حضرت قرار میگیرد، جناب محمدبن عثمان است که در توقیعی خطاب به وی ضمن تعزیت و تسلیت وی به جهت فوت پدرش، میفرمایند:
وَ کانَ مِنْ کمالِ سَعادَتِهِ أنْ رَزَقَهُ اللّه وَلَداً مِثْلَک یَخْلُفُهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ یَقومُ مَقامَهُ بِأمْرِهِ وَ یَتَرَحَّمُ عَلَیه.
و از کمال سعادت او این بود که فرزندى چون تو بدو ارزانى داشته که جانشین و قائم مقام وى باشد، و برایش طلب رحمت کند.
دوران نیابت محمد بن عثمان دورانى طولانى و سخت بود. فشار و اختناق اعمال شده از جانب عباسیان، انحرافات دینى و فرقهاى، القاء شبهات گوناگون و حرکتهاى رو به گسترش اسماعیلیان از مهمترین مشکلاتى بودند که وى با آنان درگیر بود. محمد بن عثمان در سال 305 هـ.ق. درگذشت و بنا به دستور امام علیهالسلام حسین بن روح نوبختى به نیابت منصوب شد.
مهدی موعود کیست