مهدی علیه‌السلام، فرزند کنیزی والامقام

زندگینامه و مشخصات - مهدی علیه‌السلام، فرزند کنیزی والامقام

آن چه در قسمت قبل خواندیم اشاره‌‏ای به پدران موعود قائم بود. درباره مادر بزرگوار آن نجات‌بخش گیتی نیز، توضیحاتی در روایات ذکر شده است. صدور روایات درباره آن بانو، سال‏ها پیش از ولادت آن حضرت، نشان‌دهنده‌ی آن است که خداوند متعال آن مادر خجسته‌پی را نیز برای حمل این گوهر بی‏مانند، از پیش برگزیده است.

در روایات متعدد، امام قائم علیه‌السلام با عناوینی همچون "ابن سبیّة"، "ابن أمة"، "ابن خیرة الاماء" و "ابن سیّدة الاماء" یاد شده است. این عبارات به ترتیب دارای معانی ذیل است:

1.  "ابن سبیـّة": فرزند بانویی که به اسارت گرفته شده؛

2.  "ابن أمة": فرزند کنیز؛

3.  "ابن خیرة الاماء": فرزند بانویی که برگزیده از میان کنیزان است؛

4.  "ابن سیّدة الاماء": فرزند بانو و سرآمد کنیزان.

همه این روایات نشان می‌دهد که مادر قائم بانویی است که در بحبوحه نبردی میان مسلمانان و غیرمسلمانان به اسارت گرفته می‌شود؛ در میان اسرا به عنوان کنیز وارد جامعه اسلامی می‌شود و در تملک پدر امام قائم قرار می‌گیرد. این روایات نشان نمی‌دهد که آن بانو پیش از اسارت چه منزلت و رتبه اجتماعی‌ای دارند؛ لیکن روایتی از امام عسکری علیه‌السلام وجود دارد که گویای نسبت نزدیک او با قیصر روم است.

محمد بن عبدالجبار گوید از امام حسن عسکری علیه‌السلام پرسیدم که جانشین شما کیست؟ آن حضرت فرمودند:

امام و حجت خدا پس از من پسرم می‌باشد، وى هم‌نام و هم‌کنیۀ رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله است، او پایان‌بخش حجّت‌های الاهی و آخرینِ اوصیاى اوست.

راوی گوید: عرضه داشتم: اى فرزند رسول خدا! آن فرزند از چه کسى به دنیا می‌آید؟ فرمودند:

از دختر پسر قیصر، فرمانروای روم؛ آگاه باش، او متولد خواهد شد و در غیبتى طولانى از مردم نهان می‌گردد، و سپس ظهور می‌کند.

در ادامه برخی از روایات ناظر به اسارت و کنیزی؛ و به علاوه، بزرگی و بزرگواری آن بانو را ذکر می‏کنیم.

روایت نخست:

جمعی از اصحاب امیر مؤمنان علیه‌السلام نقل می‌کنند: ما پیرامون امیرالمؤمنین علیه‌السلام به سر می‌‏بردیم. هرگاه فرزندش حسن به نزدش می‏‌آمد، می‏‌فرمود: «به‌به! خوش آمدی ای پسر رسول خدا» و چون فرزند دیگرش حسین به نزد ایشان می‏‌آمد، می‌‏فرمود: «پدر و مادرم به فدایت باد، ای پدرِ زاده‌‏ی خیرة الإماء». یک بار کسی از امام ﺳﺆال کرد: یا امیرالمؤمنین! چه سرّی است که شما به فرزندتان «حسن» چیزی می‌‏گویید و به فرزندتان «حسین» چیزی دیگر؟ آن کس که از او با عنوان «زاده‌ی خیرة الإماء» یاد می‌‏کنید، کیست؟ مولا علی علیه‌السلام فرمودند:

آن پسر، آن گم شده‌ی رانده ‏شده‌ی تنها، م‏ح‏م‏د فرزند حسن، فرزند علی، فرزند محمّد، فرزند علی، فرزند موسی، فرزند جعفر، فرزند محمّد، فرزند علی، فرزند این حسین است. در این زمان امیرالمؤمنین علیه‌السلام دستشان را بر سر امام حسین نهادند.

روایت دوم:

امام حسن مجتبی علیه‌السلام درباره امام قائم فرموده‌اند:

ذَاكَ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ أَخِی الْحُسَینِ ابْنِ سَیِّدَةِ الْإِمَاءِ.

وی نهمین نسل از نوادگان برادرم حسین است؛ فرزند بانوی کنیزان است.

روایت سوم:

امام صادق علیه‌السلام در پاسخ ابابصیر که درباره‌ قائم اهل بیت پرسیده بود، فرمودند:

یا با بَصیرٍ! هُوَ الْخَامِسُ مِنْ وُلْدِ ابْنی مُوسى ذلِكَ ابْنُ سَیِّدَةِ الْإِماءِ یَغِیبُ غَیبَةً یَرتابُ فِیهَا الْمُبْطِلونَ؛ ثُمَّ یُظْهِرُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَیَفْتَحُ عَلى یَدَیهِ مَشارِقَ الْأرضِ وَ مَغارِبَها.

ای ابابصیر! او پنجمین نسل از نوادگان فرزندم موسی است؛ او فرزند سیّدة الإماء است؛ غیبتی خواهد کرد که باطل‌پیشگان در آن به تردید افتند؛ سپس خدای عزّوجلّ او را ظاهر خواهد ساخت و بر دستان او شرق و غرب عالم را فتح خواهد کرد.

از روایاتی که طی آن‏ها مادر حضرت قائم علیه‌السلام ، «سیّدة الإماء» یا «خیرة الإماء» خوانده شده‌‏اند، سه نکته استفاده می‌‏شود:

۱. شرف و فضیلت مادر حضرت مهدی علیه‌السلام در قیاس با بانوانی همچون هاجَر (مادر حضرت اسماعیل)، حمیده (مادر گرامی امام کاظم)، تُکتَم (مادر گرامی امام رضا)، خیزران (مادر گرامی امام جواد) و سَمانه‌ی مغربیه (مادر گرامی امام هادی) شناخته می‌شود؛ چرا که تمام این بانوان کنیز بوده‌‏اند و در این روایت ایشان سرور و برگزیده این بانوان نامیده شده‌اند.

۲. این روایات نشانه‌‏ای بر علم و آگاهی اهل بیت علیهم‌السّلام درباره آینده است و تاریخ تأیید می‌‏کند که مادر ارجمند حضرت مهدی تحت عنوان کنیز، وارد خانه‌ی امام هادی و امام عسکری علیهما‌السّلام می‌‏شوند و به راستی که شایسته و سزاوار لقب بانوی کنیزان نیز بودند.

۳. این خصوصیت که «مادر مهدی موعود بانوی کنیزان است» خود یکی از ویژگی‌‏ها و نشانه‌‏های منجی عالم است و به تنهایی نشان می‌دهد که بسیاری از مدّعیان دروغین مهدویت و منسوبین به آن حقیقتاً مهدی نبوده‌اند؛ زیرا مادران آن‌ها کنیز نبودند؛ به این معنی که در جنگ میان مسلمانان و کفار اسیر نشده به عنوان خدمت‌کار مورد داد و ستد قرار نگرفتند. مثلاً یکی از کسانی که از او به عنوان مهدی موعود در تاریخ اسم آورده شده محمّد بن عبداللّه صریح (نفس زکیّه) است که او را از این بابت صریح می‏خواندند که مادر و مادربزرگ‌های او تا چند نسل زنان آزاد بودند و هیچ زنی که کنیز بوده باشد در نیاکان او نبود.

آری! مادر حجّت خدا به ظاهر در جمع کنیزان بود؛ امّا چه کنیزی! شاهزاده‌‏ای از تبار قیصر روم و دختری از دودمان شمعون، وصیّ والامقام حضرت عیسی علیه‌السلام!