ویکی‌مهدی - مشارکت‌های کاربر [fa]

مهدی علیه‌السلام، برای برپایی حکومت دیانت و عدالت، به امور پنهانی هدایت می‌شود

2026-10-15T16:31:39Z

Saeed: مقاله جدید

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، برای برپایی حکومت دیانت و عدالت، به امور پنهانی هدایت می‌شود =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
مشهورترین لقب این نواده رسول خدا، «مهدی» است. شیعه و سنّی و حتّی خاورشناسان و اسلام‌پژوهان غیرمسلمان، او را با این لقب می‌شناسند. «مهدی» در لغت به معنای «هدایت‌شونده» یا «هدایت‌شده» است. از آن‌جا که خداوند عزّوجلّ حضرت مهدی را پیوسته به علوم و امور مخفی هدایت می‌فرماید و نوعی نفوذ علمی و عصمت در تشخیص به آن حضرت می‌دهد، ایشان به این لقب ملقّب هستند. از آن‌جا که مدّعیان دروغین مهدویت، مانند دیگران، نسبت به این امور مخفی جاهل‌اند، نمی‌توانند «مهدی» باشند.

در این‌جا به برخی از این امور مخفی که در روایات بیان شده‌اند، اشاره می‌کنیم.

== ۱. اوّلین گروه از امور مخفی: حقایق پنهان‌شده اسلام ==

بسیاری از علوم و معارف اسلامی در اثر سلطه نابکاران و غفلت مردمان در طول تاریخ، مخفی شده است. به‌عنوان مثال، تفسیر و تأویل و حتّی ترتیب و شأن نزول بسیاری از آیات قرآن برای مفسّران و محقّقان اسلامی در روزگار ما پوشیده است. به تعبیر دیگر، هنوز بخش مهمّی از معانی ظاهری و باطنی قرآن از نظر پژوهشگران به‌درستی روشن نیست.

مثال دیگر، اختلاف امّت در سنّت نبوی و احکام تفصیلی دین است. امروزه کسی نیست که بتواند ادّعا کند نسبت به علوم قرآن و سنّت به‌طور کامل آگاه است.

با این حال، خدای متعال حضرت مهدی را به این علوم هدایت فرموده است و آن حضرت در هنگام ظهور خویش، آن علوم را اظهار خواهند کرد. نظر به این‌که آن امام به‌طور ویژه به این علوم هدایت شده‌اند، «مهدی» نامیده می‌شوند.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''إذا قامَ القائمُ علیه‌السلام، دَعَا النّاسَ إلَی الإسلامِ جَدیداً و هَداهُم اِلی أمرٍ قَد دَثَرَ و ضَلَّ عَنهُ الجُمهورُ و إنَّما سُمِّیَ القائمُ مَهدِیّاً لِأَنَّهُ یُهدی إلی أمرٍ مَضلولٍ عَنهُ و سُمِّیَ القائمَ لِقیامِهِ بِالحَقّ.'''<ref>بحارالانوار، ج‏۵۱، ص ۳۰.</ref>
</blockquote>

هنگامی که قائم قیام کند، مردم را به شکلی تازه به اسلام دعوت می‌کند.<ref>یعنی به شكلی متفاوت با آن چه در دوران غیبت با آن مواجه بودند.</ref> او آن‌ها را به چیزی هدایت می‌کند که عموم مردم از آن گمراه شده‌اند؛ یعنی همان اسلام راستین. آن قیام‌کننده از این رو «مهدی» نامیده می‌شود که به چیزی که همه درباره آن گمراه‌اند، هدایت شده است و آن حضرت را «قائم» می‌نامند، چون حق را اقامه می‌کند و بر پا می‌دارد.

== ۲. دومین گروه از امور مخفی: باطن مخفی انسان‌ها ==

خداوند حضرت مهدی را به باطن و درون پنهان افراد هدایت می‌کند. در روزگار آن حضرت، هیچ‌کس نمی‌تواند دورویی کند و نفاق ورزد تا به‌طور پنهانی به ظلم و تجاوز بپردازد. آری، رازهای درونی انسان‌ها برای حضرت مهدی آشکار و هویدا می‌گردد.

بر همین مبناست که آن حضرت همانند حضرت داوود قضاوت می‌کنند و از هیچ‌کس شاهد (گواه) و بیّنه (دلیل و مدرک) نمی‌خواهند؛ بلکه بر مبنای حقیقت، ولو آن‌که در ظاهر مخفی باشد، قضاوت خواهند فرمود.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''دنیا به آخر نمی‌رسد تا این‌که مردی از ما اهل‌بیت قیام کند که بر مبنای حکومت حضرت داوود و خاندان ایشان داوری می‌کند. او از مردم بیّنه و مدرکی برای ادّعاهایشان طلب نمی‌کند.'''<ref>بحارالانوار، ج‏۵۲، ص ۳۱۹، ح‏۲۱.</ref>
</blockquote>

خلاصه آن‌که چون خداوند آن حضرت را به باطن افراد هدایت می‌کند و از ایشان می‌خواهد که بر مبنای علوم مخفی قضاوت کنند، «مهدی» نامیده می‌شوند.

درست است که پیامبر خدا و یازده امام دیگر نیز از جانب خدا به حقایق امور هدایت شده‌اند و لذا با عنوان «ائمّه مهدیین» شناخته می‌شوند؛ با این حال، چون هیچ‌یک در امر حکومت و قضاوت مأمور نبوده‌اند که همچون حضرت صاحب‌الزمان عمل کنند، با عنوان «مهدی» مشهور نیستند.

به تعبیر دیگر، چون حکومت حضرت قائم باطنی است و بر اسرار نهانی و امور مخفی پایه دارد، ایشان را «مهدی» می‌نامند. «مهدی» بودن آن حضرت، به این معنا، زمینه‌ساز ریشه‌کنی ظلم و جور در تمام ابعاد آشکار و نهان آن است.

علامت این‌که قضاوت آن موعود در مورد ظالمان درست است، این است که آن‌ها به‌سرعت دست‌وپای خود را جمع می‌کنند و از هرگونه تعدّی دست می‌شویند. اگر قضاوت آن حضرت درست و عادلانه نباشد، مجرمان از ستم نمی‌ترسند؛ بلکه بر جرم خود جری‌تر هم خواهند شد.

<blockquote dir="rtl">
'''قال أبوجعفرٍ علیه‌السلام: إنّما سُمِّیَ المَهدیَّ علیه‌السلام لِأنَّهُ یُهدی إِلی أمرٍ خَفِیٍّ حَتّی أنّهُ یَبعَثُ إلی رَجُلٍ لا یَعلَمُ النّاسُ لَهُ ذَنْباً فَیَقتُلُهُ حَتّی أنَّ أحدَهُم یَتَکلَّمُ فی بَیتِهِ فَیَخافُ أن یَشهَدَ عَلیهِ الجِدارُ.'''<ref>سرور أهل الإیمان فی علامات ظهور صاحب الزمان عج، ص: ۱۱۲؛ نیز بنگرید به بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۹۰.</ref>
</blockquote>

او را از این رو مهدی نامیده‌اند که به هر چیز پنهان هدایت می‌شود؛ تا جایی که گاهی برای دستگیری مردی که در نظر مردم بی‌گناه است، مأمور می‌فرستد و او را به علّت جرم پنهانی‌اش به قتل می‌رساند. کار به جایی می‌رسد که وقتی شخصی در خانه‌اش سخنی ناروا می‌گوید، می‌ترسد که دیوار به زیان او شهادت دهد.

بدیهی است چنین سیستم حکومتی هوشمندی، جای فرار برای هیچ مجرمی باقی نمی‌گذارد؛ و از سوی دیگر، به‌هیچ‌وجه شباهتی با حکومت‌های بشری که با سیستم پلیسی می‌خواهند جلوی هرگونه عمل افراد را بگیرند، ندارد؛ زیرا این حکومت‌ها در جهت حفظ حکومت ظالمانه خود و برای جلوگیری از قیام مردم علیه خود دست به این اقدامات می‌زنند؛ ولی در آن حکومت الهی، نه‌تنها اثری از ظلم نیست و مردم در جهت انجام زندگی سالم و بی‌دغدغه خود هیچ مانعی ندارند، بلکه این حفظ و حراست سخت‌گیرانه در مقابل ظالمان و سودجویانی است که می‌خواهند حقوق مردم ضعیف را پایمال کنند.

از سوی دیگر، با توجّه به فراهم شدن تمامی امکانات و نیازهای مختلف مردم برای زندگی سالم و مرفّه، دیگر جایی برای تعدّی و خروج از مرز پاکی و تقوا وجود ندارد و اگر فردی در چنین شرایطی باز هم به تباهی روی آورد، مستوجب کیفر است.

== ۳. سومین گروه از امور مخفی: میراث‌های پنهان انبیا ==

بسیاری از میراث‌های انبیا امروزه پنهان است. کسی نمی‌داند که عصای حضرت موسی، تابوت سکینه،<ref>صندوق آرامش.</ref> انگشتر حضرت سلیمان، الواح تورات و دیگر کتب نازل‌شده از آسمان کجاست. برخی از مواریث انبیا پیش از این در دست پیامبر اسلام صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله و ائمّه بزرگوار علیهم‌السّلام آشکار شده است؛ امّا برخی دیگر از این مواریث نیز هنوز مخفی‌اند.

از آن جمله می‌توان به باقیمانده الواح تورات اشاره کرد که خداوند برای حضرت موسی نازل ساخته بود. قوم یهود سال‌هاست که الواح تورات و تابوت عهد را گم کرده‌اند و در حسرت به دست آوردن مجدّد آن‌ها به کاوش و جست‌وجو مشغول‌اند. خداوند حضرت مهدی را بر محلّ این گنجینه‌های الهی آگاه و به مخفیگاه آن‌ها هدایت می‌کند. آن بزرگوار با آشکار ساختن این دفینه‌های ارزشمند در هنگام ظهور، توجّه مردم را به خود جلب می‌کنند و مخصوصاً گروه‌هایی همچون یهودیان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

در روایتی از امام باقر علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''فَإِنَّمَا سُمِّیَ الْمَهْدِیَّ لِأَنَّهُ یُهْدی لِأَمْرٍ خَفِیٍّ یَسْتَخْرِجُ التَّوْراةَ وَ سَائِرَ کتُبِ اللّه مِنْ غَارٍ بِأَنْطَاکیَّةَ فَیَحْکُمُ بَینَ أَهْلِ التَّوْراةِ بِالتَّوراةِ وَ بَینَ أَهْلِ الْإِنْجِیلِ بِالإِنْجِیلِ وَ بَینَ أَهْلِ الزَّبُورِ بِالزَّبُورِ وَ بَینَ أَهْلِ الْفُرْقَانِ بِالْفُرْقانِ'''<ref>علل الشرائع، ج‏۱، ص ۱۶۱.</ref>
</blockquote>

حضرت مهدی از آن رو مهدی نامیده شده است که به امری پنهان هدایت می‌شود. او تورات و دیگر کتاب‌های خدا را از غاری در انطاکیه بیرون می‌آورد. پس در میان اهل تورات با استناد به تورات، میان اهل انجیل بر پایه انجیل، بین اهل زبور بر اساس زبور و بین اهل قرآن به قرآن حکم خواهد کرد.

روشن است که این کتاب‌ها، نسخه‌های اصل کتب آسمانی هستند که از هرگونه تحریفی به دور مانده‌اند و آن حضرت به‌وسیله این کتاب‌ها مردم را به سوی خدا دعوت خواهند فرمود.<ref>چنان كه امیرمؤمنان نیای بزرگوار حضرت مهدی علیهما‏السلام فرمودند: «لَو ثُنِیَتْ لِیَ الوِسادَةُ لَحَكَمتُ بَینَ أهلِ القرآنِ بِالقرآنِ حَتّی یزهَرَ إلَی اللّهِ و لَحَكَمتُ بَینَ أهلِ ‏التّوراةِ بِالتّوراةِ و بَینَ أهلِ الإنجیلِ بِالإنجیلِ و بَینَ أهلِ الزّبورِ بِالزَّبورِ حَتّی یزهَرَ إلَی اللّهِ» چنان‌چه برای من جایگاه حكومت و داوری فراهم شود، میان اهل قرآن با قرآن داوری می‌كنم به حدی كه (داوری من) در پیشگاه خداوند مورد قبول باشد و همچنین بین اهل تورات به تورات و میان اهل انجیل با انجیل و میان اهل زبور با زبور حكم و داوری می‌كردم آن چنان كه مورد قبول خداوند باشد. (إلزام الناصب، ص ۷ و شرح ابن ابی الحدید، ج۳، ص ۱۴۸ و بحارالانوار ۴۰: ۱۳۶).</ref>

از رسول گرامی اسلام صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله روایت شده است:

<blockquote dir="rtl">
'''تابوت سکینه به دست او از دریاچه طبریه بیرون آورده می‌شود و حمل می‌گردد تا این‌که در بیت‌المقدس در برابرش گذارده شود. هنگامی که یهودیان این صحنه را می‌بینند، همگی اسلام می‌آورند؛ مگر تعداد اندکی از ایشان.'''
</blockquote>

از آن جهت که قائم آل محمّد علیه‌السلام توسّط خدای متعال به مخفیگاه نسخه‌های اصل کتب آسمانی و میراث‌های گران‌بهای انبیا هدایت شده‌اند و آن‌ها را به‌عنوان نشانه‌ای برای الهی بودن خود آشکار می‌سازند، مهدی نامیده شده‌اند.

به نظر می‌رسد این لقب پرمعنا حاوی نکات پربار دیگری نیز باشد؛ نکاتی از قبیل آگاهی حضرت مهدی از ابواب مخفی علوم و آشکار شدن آن‌ها به دست ایشان و نیز خبر دادن حضرت مهدی از اسرار و رازهای اقوام مختلف که از هدایتی الهی در مورد آن بزرگوار حکایت می‌کند.

جز حضرتش کیست که می‌تواند از این علوم و اخبار و آثار مخفی پرده برگیرد و چنین از هدایت الهی برخوردار باشد؟ آری، «مهدی امّت» آن آقای بزرگواری است که خدای متعال او را بر هر پیدا و پنهانی هدایت کرده است و به دست او از راز و رمز علوم پرده برمی‌دارد. جان‌ها به فدایش باد!

در آنچه گفته شد، دانستیم که به صرف ادّعای مهدویت و این‌که کسی نام «مهدی» بر روی خود بگذارد، «مهدی بودن» برای وی ثابت نمی‌شود؛ بلکه چنین شخصی باید به‌واقع نیز «مهدی» و «دانای اسرار» باشد. در یک کلام، «مهدی» یک صفت برای قائم موعود است که از کمال علمی آن حضرت حکایت دارد و پیامبر خدا این کلمه را به‌عنوان اسمی بدون مفهوم برای آن موعود آسمانی به کار نبرده‌اند.

== پانویس ==
<references />

مهدی علیه‌السلام، برای برپایی حکومت دیانت و عدالت، به امور پنهانی هدایت می‌شود

2026-10-15T16:23:55Z

Saeed: صفحه‌ای تازه حاوی «= زندگینامه و مشخصات - مهدی علیه‌السلام، برای برپایی حکومت دیانت و عدالت، به امور پنهانی هدایت می‌شود = زندگینامه و مشخصات مشهورترین لقب این نواده رسول خدا، «مهدی» است. شیعه و سنّی و...» ایجاد کرد

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، برای برپایی حکومت دیانت و عدالت، به امور پنهانی هدایت می‌شود =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
مشهورترین لقب این نواده رسول خدا، «مهدی» است. شیعه و سنّی و حتّی خاورشناسان و اسلام‌پژوهان غیرمسلمان، او را با این لقب می‌شناسند. «مهدی» در لغت به معنای «هدایت‌شونده» یا «هدایت‌شده» است. از آن‌جا که خداوند عزّوجلّ حضرت مهدی را پیوسته به علوم و امور مخفی هدایت می‌فرماید و نوعی نفوذ علمی و عصمت در تشخیص به آن حضرت می‌دهد، ایشان به این لقب ملقّب هستند. از آن‌جا که مدّعیان دروغین مهدویت، مانند دیگران، نسبت به این امور مخفی جاهل‌اند، نمی‌توانند «مهدی» باشند.

در این‌جا به برخی از این امور مخفی که در روایات بیان شده‌اند، اشاره می‌کنیم.

== ۱. اوّلین گروه از امور مخفی: حقایق پنهان‌شده اسلام ==

بسیاری از علوم و معارف اسلامی در اثر سلطه نابکاران و غفلت مردمان در طول تاریخ، مخفی شده است. به‌عنوان مثال، تفسیر و تأویل و حتّی ترتیب و شأن نزول بسیاری از آیات قرآن برای مفسّران و محقّقان اسلامی در روزگار ما پوشیده است. به تعبیر دیگر، هنوز بخش مهمّی از معانی ظاهری و باطنی قرآن از نظر پژوهشگران به‌درستی روشن نیست.

مثال دیگر، اختلاف امّت در سنّت نبوی و احکام تفصیلی دین است. امروزه کسی نیست که بتواند ادّعا کند نسبت به علوم قرآن و سنّت به‌طور کامل آگاه است.

با این حال، خدای متعال حضرت مهدی را به این علوم هدایت فرموده است و آن حضرت در هنگام ظهور خویش، آن علوم را اظهار خواهند کرد. نظر به این‌که آن امام به‌طور ویژه به این علوم هدایت شده‌اند، «مهدی» نامیده می‌شوند.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''إذا قامَ القائمُ علیه‌السلام، دَعَا النّاسَ إلَی الإسلامِ جَدیداً و هَداهُم اِلی أمرٍ قَد دَثَرَ و ضَلَّ عَنهُ الجُمهورُ و إنَّما سُمِّیَ القائمُ مَهدِیّاً لِأَنَّهُ یُهدی إلی أمرٍ مَضلولٍ عَنهُ و سُمِّیَ القائمَ لِقیامِهِ بِالحَقّ.'''
</blockquote>

هنگامی که قائم قیام کند، مردم را به شکلی تازه به اسلام دعوت می‌کند. او آن‌ها را به چیزی هدایت می‌کند که عموم مردم از آن گمراه شده‌اند؛ یعنی همان اسلام راستین. آن قیام‌کننده از این رو «مهدی» نامیده می‌شود که به چیزی که همه درباره آن گمراه‌اند، هدایت شده است و آن حضرت را «قائم» می‌نامند، چون حق را اقامه می‌کند و بر پا می‌دارد.

== ۲. دومین گروه از امور مخفی: باطن مخفی انسان‌ها ==

خداوند حضرت مهدی را به باطن و درون پنهان افراد هدایت می‌کند. در روزگار آن حضرت، هیچ‌کس نمی‌تواند دورویی کند و نفاق ورزد تا به‌طور پنهانی به ظلم و تجاوز بپردازد. آری، رازهای درونی انسان‌ها برای حضرت مهدی آشکار و هویدا می‌گردد.

بر همین مبناست که آن حضرت همانند حضرت داوود قضاوت می‌کنند و از هیچ‌کس شاهد (گواه) و بیّنه (دلیل و مدرک) نمی‌خواهند؛ بلکه بر مبنای حقیقت، ولو آن‌که در ظاهر مخفی باشد، قضاوت خواهند فرمود.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''دنیا به آخر نمی‌رسد تا این‌که مردی از ما اهل‌بیت قیام کند که بر مبنای حکومت حضرت داوود و خاندان ایشان داوری می‌کند. او از مردم بیّنه و مدرکی برای ادّعاهایشان طلب نمی‌کند.'''
</blockquote>

خلاصه آن‌که چون خداوند آن حضرت را به باطن افراد هدایت می‌کند و از ایشان می‌خواهد که بر مبنای علوم مخفی قضاوت کنند، «مهدی» نامیده می‌شوند.

درست است که پیامبر خدا و یازده امام دیگر نیز از جانب خدا به حقایق امور هدایت شده‌اند و لذا با عنوان «ائمّه مهدیین» شناخته می‌شوند؛ با این حال، چون هیچ‌یک در امر حکومت و قضاوت مأمور نبوده‌اند که همچون حضرت صاحب‌الزمان عمل کنند، با عنوان «مهدی» مشهور نیستند.

به تعبیر دیگر، چون حکومت حضرت قائم باطنی است و بر اسرار نهانی و امور مخفی پایه دارد، ایشان را «مهدی» می‌نامند. «مهدی» بودن آن حضرت، به این معنا، زمینه‌ساز ریشه‌کنی ظلم و جور در تمام ابعاد آشکار و نهان آن است.

علامت این‌که قضاوت آن موعود در مورد ظالمان درست است، این است که آن‌ها به‌سرعت دست‌وپای خود را جمع می‌کنند و از هرگونه تعدّی دست می‌شویند. اگر قضاوت آن حضرت درست و عادلانه نباشد، مجرمان از ستم نمی‌ترسند؛ بلکه بر جرم خود جری‌تر هم خواهند شد.

<blockquote dir="rtl">
'''قال أبوجعفرٍ علیه‌السلام: إنّما سُمِّیَ المَهدیَّ علیه‌السلام لِأنَّهُ یُهدی إِلی أمرٍ خَفِیٍّ حَتّی أنّهُ یَبعَثُ إلی رَجُلٍ لا یَعلَمُ النّاسُ لَهُ ذَنْباً فَیَقتُلُهُ حَتّی أنَّ أحدَهُم یَتَکلَّمُ فی بَیتِهِ فَیَخافُ أن یَشهَدَ عَلیهِ الجِدارُ.'''
</blockquote>

او را از این رو مهدی نامیده‌اند که به هر چیز پنهان هدایت می‌شود؛ تا جایی که گاهی برای دستگیری مردی که در نظر مردم بی‌گناه است، مأمور می‌فرستد و او را به علّت جرم پنهانی‌اش به قتل می‌رساند. کار به جایی می‌رسد که وقتی شخصی در خانه‌اش سخنی ناروا می‌گوید، می‌ترسد که دیوار به زیان او شهادت دهد.

بدیهی است چنین سیستم حکومتی هوشمندی، جای فرار برای هیچ مجرمی باقی نمی‌گذارد؛ و از سوی دیگر، به‌هیچ‌وجه شباهتی با حکومت‌های بشری که با سیستم پلیسی می‌خواهند جلوی هرگونه عمل افراد را بگیرند، ندارد؛ زیرا این حکومت‌ها در جهت حفظ حکومت ظالمانه خود و برای جلوگیری از قیام مردم علیه خود دست به این اقدامات می‌زنند؛ ولی در آن حکومت الهی، نه‌تنها اثری از ظلم نیست و مردم در جهت انجام زندگی سالم و بی‌دغدغه خود هیچ مانعی ندارند، بلکه این حفظ و حراست سخت‌گیرانه در مقابل ظالمان و سودجویانی است که می‌خواهند حقوق مردم ضعیف را پایمال کنند.

از سوی دیگر، با توجّه به فراهم شدن تمامی امکانات و نیازهای مختلف مردم برای زندگی سالم و مرفّه، دیگر جایی برای تعدّی و خروج از مرز پاکی و تقوا وجود ندارد و اگر فردی در چنین شرایطی باز هم به تباهی روی آورد، مستوجب کیفر است.

== ۳. سومین گروه از امور مخفی: میراث‌های پنهان انبیا ==

بسیاری از میراث‌های انبیا امروزه پنهان است. کسی نمی‌داند که عصای حضرت موسی، تابوت سکینه، انگشتر حضرت سلیمان، الواح تورات و دیگر کتب نازل‌شده از آسمان کجاست. برخی از مواریث انبیا پیش از این در دست پیامبر اسلام صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله و ائمّه بزرگوار علیهم‌السّلام آشکار شده است؛ امّا برخی دیگر از این مواریث نیز هنوز مخفی‌اند.

از آن جمله می‌توان به باقیمانده الواح تورات اشاره کرد که خداوند برای حضرت موسی نازل ساخته بود. قوم یهود سال‌هاست که الواح تورات و تابوت عهد را گم کرده‌اند و در حسرت به دست آوردن مجدّد آن‌ها به کاوش و جست‌وجو مشغول‌اند. خداوند حضرت مهدی را بر محلّ این گنجینه‌های الهی آگاه و به مخفیگاه آن‌ها هدایت می‌کند. آن بزرگوار با آشکار ساختن این دفینه‌های ارزشمند در هنگام ظهور، توجّه مردم را به خود جلب می‌کنند و مخصوصاً گروه‌هایی همچون یهودیان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

در روایتی از امام باقر علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''فَإِنَّمَا سُمِّیَ الْمَهْدِیَّ لِأَنَّهُ یُهْدی لِأَمْرٍ خَفِیٍّ یَسْتَخْرِجُ التَّوْراةَ وَ سَائِرَ کتُبِ اللّه مِنْ غَارٍ بِأَنْطَاکیَّةَ فَیَحْکُمُ بَینَ أَهْلِ التَّوْراةِ بِالتَّوراةِ وَ بَینَ أَهْلِ الْإِنْجِیلِ بِالإِنْجِیلِ وَ بَینَ أَهْلِ الزَّبُورِ بِالزَّبُورِ وَ بَینَ أَهْلِ الْفُرْقَانِ بِالْفُرْقانِ'''
</blockquote>

حضرت مهدی از آن رو مهدی نامیده شده است که به امری پنهان هدایت می‌شود. او تورات و دیگر کتاب‌های خدا را از غاری در انطاکیه بیرون می‌آورد. پس در میان اهل تورات با استناد به تورات، میان اهل انجیل بر پایه انجیل، بین اهل زبور بر اساس زبور و بین اهل قرآن به قرآن حکم خواهد کرد.

روشن است که این کتاب‌ها، نسخه‌های اصل کتب آسمانی هستند که از هرگونه تحریفی به دور مانده‌اند و آن حضرت به‌وسیله این کتاب‌ها مردم را به سوی خدا دعوت خواهند فرمود.

از رسول گرامی اسلام صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله روایت شده است:

<blockquote dir="rtl">
'''تابوت سکینه به دست او از دریاچه طبریه بیرون آورده می‌شود و حمل می‌گردد تا این‌که در بیت‌المقدس در برابرش گذارده شود. هنگامی که یهودیان این صحنه را می‌بینند، همگی اسلام می‌آورند؛ مگر تعداد اندکی از ایشان.'''
</blockquote>

از آن جهت که قائم آل محمّد علیه‌السلام توسّط خدای متعال به مخفیگاه نسخه‌های اصل کتب آسمانی و میراث‌های گران‌بهای انبیا هدایت شده‌اند و آن‌ها را به‌عنوان نشانه‌ای برای الهی بودن خود آشکار می‌سازند، مهدی نامیده شده‌اند.

به نظر می‌رسد این لقب پرمعنا حاوی نکات پربار دیگری نیز باشد؛ نکاتی از قبیل آگاهی حضرت مهدی از ابواب مخفی علوم و آشکار شدن آن‌ها به دست ایشان و نیز خبر دادن حضرت مهدی از اسرار و رازهای اقوام مختلف که از هدایتی الهی در مورد آن بزرگوار حکایت می‌کند.

جز حضرتش کیست که می‌تواند از این علوم و اخبار و آثار مخفی پرده برگیرد و چنین از هدایت الهی برخوردار باشد؟ آری، «مهدی امّت» آن آقای بزرگواری است که خدای متعال او را بر هر پیدا و پنهانی هدایت کرده است و به دست او از راز و رمز علوم پرده برمی‌دارد. جان‌ها به فدایش باد!

در آنچه گفته شد، دانستیم که به صرف ادّعای مهدویت و این‌که کسی نام «مهدی» بر روی خود بگذارد، «مهدی بودن» برای وی ثابت نمی‌شود؛ بلکه چنین شخصی باید به‌واقع نیز «مهدی» و «دانای اسرار» باشد. در یک کلام، «مهدی» یک صفت برای قائم موعود است که از کمال علمی آن حضرت حکایت دارد و پیامبر خدا این کلمه را به‌عنوان اسمی بدون مفهوم برای آن موعود آسمانی به کار نبرده‌اند.

<references />

مهدی علیه‌السلام، جامع معجزات و وارث کمالات انبیاست

2026-10-15T16:16:04Z

Saeed:

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، جامع معجزات و وارث کمالات انبیاست =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
آیا خداوند پیش از ولادت پیامبران و جانشینان ایشان از پاکی و سزاواری آن‌ها برای قبول مسئولیت‌های بزرگ آگاه نیست؟ آیا می‌بایست برای سنجش احوال آن‌ها در انتظار ولادت و رشدونمای آنان باشد؟ چنین نیست. او پیش از خلقت دنیوی آدمیان از کسانی که بهترین بندگان او خواهند بود آگاه است و می‌داند چه کسانی در مسابقه بندگی او پیش می‌تازند. او خوب‌ترین‌ها را پیشاپیش به‌عنوان نمایندگان خود برگزیده و مقدر ساخته که هر یک در چه زمانی به دنیا بیایند و چه مسئولیتی را به عهده بگیرند و چنان‌که خود فرموده، بهتر می‌داند که رسالتش را کجا قرار دهد.

<blockquote dir="rtl">
'''اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ.'''<ref>انعام (۶): ۱۲۴.</ref>
</blockquote>

یکی از شواهد قرآنی بر آنچه گفته شد آن است که به گفته خداوند، حضرت عیسی سال‌ها پیش از ولادت پیامبر خاتم، مردمان را به آمدن او بشارت می‌داده است. خدای تعالی در سوره صف می‌فرماید:

<blockquote dir="rtl">
'''وَ إِذْ قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَني إِسْرائيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ...'''<ref>صف (۶۱): ۶.</ref>
</blockquote>

و هنگامی که عیسی پسر مریم گفت: ای فرزندان اسرائیل! من فرستاده خدایم به سوی شما؛ تصدیق‌کننده‌ام توراتی را که پیش‌تر از من آمده است و بشارت‌دهنده‌ام به پیامبری که پس از من می‌آید و نامش احمد است...

از این آیه به‌روشنی برمی‌آید که خداوند پس از ولادت رسول خاتم و رشدونمای او، آن گرامی را به نبوت برنگزیده، بلکه ایشان پیش از ولادت منتخب خداوند خواهد بود. به عقیده شیعه، جانشینان آن حضرت نیز از پیش معین بوده و توسط خدای تعالی برای وصایت ایشان مناسب‌ترین گزینه‌ها دانسته شده‌اند. اوصیای پیامبر کسانی هستند که یکی از آن‌ها در هر نسلی از امت باقی است و به‌عنوان قائم‌مقام ایشان در میان مردم، امام و مقتدای امت است. خدای تعالی فرماید:

<blockquote dir="rtl">
'''إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ.'''<ref>رعد (۱۳): ۷.</ref>
</blockquote>

تو ای پیامبر، تنها بیم‌دهنده‌ای (نسبت به عذاب ما) هستی (نه آن‌که فرستادن عذاب هم به دست تو باشد) و برای هر قومی هدایتگری خواهد بود.

به عقیده شیعه، در هر نسلی و در میان هر قومی کسانی هستند که پیام پیامبر را به تمام و کمال به امت می‌رسانند و غیر از دریافت وحی قرآنی، همچون پیامبر مسئول راهبری امت در تمامی شئون دین هستند. بر این مبنا، مقتضای حکمت چنان است که شبیه‌ترین مردمان تاریخ به پیامبر اعظم باشند. یکی از عقاید شیعه که هم عقل و هم نقل آن را تأیید می‌کند، مشابهت امامان اثناعشر با پیامبر خاتم و افضلیت آن‌ها نسبت به تمام پیامبران پیشین است.

== افضلیت امامان بر پیامبران پیشین ==

جابر بن عبدالله انصاری گوید روزی پیامبر خدا از من پرسید که کدام گروه از برادران برترین برادرانند؟ گفتم: گروه پیامبران. فرمود:

<blockquote dir="rtl">
'''أنا أفضلهم و أحب الإخوة إليّ علي بن أبي طالب؛ فهو عندي أفضل من الأنبياء؛ فمن قال إنهم خير منه، فقد جعلني أقلّهم؛ لأني اتخذته أخاً لما علمت من فضله و أمرني ربي به.'''<ref>الصراط المستقيم إلى مستحقي التقديم، ج ۱، ص ۲۱۱.</ref>
</blockquote>

من برترین انبیایم و محبوب‌ترین برادر من علی‌بن‌ابی‌طالب است. از این روی او نزد من برتر از تمام انبیاست. پس هر که بگوید که آن‌ها از او برتر هستند، مرا کوچک‌ترین پیامبران شمرده است؛ زیرا چون از فضیلتش آگاه گشتم، او را برادر خود خواندم و خدا مرا به این کار فرمان داده بود.

حسین بن عُلوان نیز گوید امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ أُولِي الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ فَضَّلَهُمْ بِالْعِلْمِ وَ أَوْرَثَنَا عِلْمَهُمْ وَ فَضْلَهُمْ وَ فَضَّلَنَا عَلَيْهِمْ فِي عِلْمِهِمْ؛ وَ عَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ مَا لَمْ يَعْلَمُوا؛ وَ عَلِمْنَا عِلْمَ الرَّسُولِ وَ عِلْمَهُمْ.'''<ref>بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلّى الله عليهم، ج ۱، ص ۲۲۸.</ref>
</blockquote>

یکی از شواهدی که اهل‌بیت بر افضلیت خود نسبت به پیامبران پیشین اقامه کرده‌اند، نزول حضرت عیسی بن مریم در زمان قیام امام مهدی علیه‌السلام و اقتدای آن پیامبر اولوالعزم در نماز به ایشان است. امام باقر علیه‌السلام فرموده‌اند:

<blockquote dir="rtl">
'''سَيَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يَعْرِفُونَ مَا هُوَ التَّوْحِيدَ؛ حَتَّى يَكُونَ خُرُوجُ الدَّجَّالِ وَ حَتَّى يَنْزِلَ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ مِنَ السَّمَاءِ وَ يَقْتُلَ اللَّهُ الدَّجَّالَ عَلَى يَدَيْهِ وَ يُصَلِّيَ بِهِمْ رَجُلٌ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ؛ أَ لَا تَرَى أَنَّ عِيسَى يُصَلِّي خَلْفَنَا وَ هُوَ نَبِيٌّ، أَلَا وَ نَحْنُ أَفْضَلُ مِنْهُ.'''<ref>تفسير فرات الكوفي، ص ۱۳۹.</ref>
</blockquote>

در آینده روزگاری خواهد رسید که مردم توحید حقیقی را نشناسند؛ تا آن‌که دجال قیام کند و عیسی بن مریم از آسمان فرود آید و خداوند دجال را به دست وی هلاک سازد و در آن زمان مردی از ما اهل‌بیت، امام جماعت مردم باشد. چرا تأمل نمی‌کنی در این امر که عیسی با آن‌که پیامبری است، پشت سر ما نماز خواهد گزارد؟ بدانید که ما از او برتریم.

== جامعیت کمالات پیامبران در وجود حضرت مهدی ==

حضرت مهدی علیه‌السلام نیز یکی از جانشینان بزرگوار پیامبر خاتم است و لذا مقامی بسیار ارجمند دارند. یکی از ویژگی‌های حضرت مهدی موعود، جامعیت ایشان نسبت به کمالات و معجزات انبیای بزرگ الهی است. خداوند مجموعه‌ای از زیبایی و کمال را در این آخرین حجت خویش فراهم آورده است؛ تو گویی چونان سخنوری هنرمند که در پایان خطابه خویش، نکات ارجمند و گزیده‌های بلند سخن را گلچین می‌کند و شیرینی‌های کلام خود را در قالب قندی مکرر، یک‌جا و فشرده به مخاطبان عرضه می‌دارد، حضرت رب‌العالمین نیز کمالات و ویژگی‌های شگفت پیامبران و اولیای خود را دوباره و یک‌جا در وجود حضرت بقیة‌الله، خاتم اوصیا و وارث تمام انبیا و اولیا، گرد آورده است.

از امام صادق علیه‌السلام درباره ماجراهای هنگام ظهور چنین نقل شده است:

<blockquote>
در آن هنگام، آقای ما قائم علیه‌السلام به خانه خدا تکیه زند و گوید: **ای مردم! هر که می‌خواهد آدم و شیث را ببیند، بداند که من آدم و شیث‌ام. هر که می‌خواهد نوح و فرزندش سام را ببیند، بداند که من همان نوح و سام‌ام. هر که می‌خواهد ابراهیم و اسماعیل را ببیند، بداند که من همان ابراهیم و اسماعیل‌ام. هر که می‌خواهد موسی و یوشع را ببیند، من همان موسی و یوشع‌ام. هر که می‌خواهد عیسی و شمعون را ببیند، من همان عیسی و شمعون‌ام. هر که می‌خواهد محمد صلّی‌الله‌علیه‌وآله و امیرالمؤمنین را ببیند، بداند که من همان محمد و امیرالمؤمنین‌ام. هر که می‌خواهد حسن و حسین را ببیند، بداند که من همان حسن و حسین‌ام. هر که می‌خواهد امامان از ذریه حسین را ببیند، بداند که من همان ائمه پاک‌ام. دعوتم را بپذیرید و به نزدم جمع شوید که هر چه را گفته‌اند و آنچه را نگفته‌اند به شما خبر می‌دهم.**<ref>مکیال المکارم (مترجم)، ج ۱، ص ۱۹۵.</ref>
</blockquote>

مرحوم آیت‌الله سید محمدتقی موسوی اصفهانی ذیل این حدیث در کتاب «مکیال المکارم» می‌نویسد:

<blockquote>
**این حدیث دلالت دارد بر این‌که تمام صفات انبیای عظام و مکارم ائمه اطهار علیهم‌السلام در وجود امام زمان ما ـ ارواحنافداه ـ جمع است و از آن حضرت بروز می‌کند و نیز روایتی که قبلاً از پیغمبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله آوردیم که «نهمین امام از نسل امام حسین علیه‌السلام، قائم از میان ائمه است و ظاهر و باطن آن‌هاست» بر این معنی دلالت دارد.**<ref>مکیال المکارم، بخش چهارم، حرف کاف، کمالات آن حضرت.</ref>
</blockquote>

وی سپس موارد متعددی از شباهت‌های آن حضرت با انبیای عظام را به تفصیل و با ذکر روایات مربوطه نقل می‌کند که مطالعه این باب از کتاب برای خواننده گرامی بسیار مفید خواهد بود.

خداوند متعال:

* علم و قدرتی را که به فرستادگان برگزیده‌اش داده در او جمع می‌کند؛
* یادگارهای شگفت و مواریث پیامبران را در اختیار او می‌گذارد؛
* معجزات تمام انبیا را در دستان او جاری می‌سازد؛
* امتحانات و سختی‌هایی را که از انبیای گذشته و امت‌های آن‌ها گرفته است، از او و مدعیان دوستی و محبتش می‌گیرد؛
* سرانجام او و دوستانش را به‌سان گذشتگان، در دنیا و آخرت نعمت و شکوه می‌دهد و به دشمنانش همچون دشمنان پیامبران خواری و ذلت را می‌چشاند.<ref>نگاه کنید به مکیال المکارم، بخش چهارم، حرف کاف، کمالات آن حضرت. مجموعه مطالب مزبور در کتاب «آنچه خوبان همه دارند» در قالب جداولی دسته‌بندی شده است.</ref>

این رتبه والای کمال اکمل ـ که مایه فضیلت و آیه جامعیت آن حضرت است ـ و در اصطلاح «مقام ختمیت» نامیده می‌شود، نخست در نفس نفیس حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی صلّی‌الله‌علیه‌وآله بروز یافت و سپس در وجود اوصیای گران‌مایه‌اش و بالأخص در خاتم ایشان، حضرت مهدی علیه‌السلام، بروز یافته است.

== مقام حضرت قائم و برتری ایشان ==

سلمان فارسی گوید: نزد رسول خدا بودیم و حسین بن علی بر دامان ایشان نشسته بود. رسول‌الله نگاهی عمیق به چهره حسین کرد و فرمود:

<blockquote dir="rtl">
'''يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَنْتَ سَيِّدٌ مِنْ سَادَةٍ؛ وَ أَنْتَ إِمَامٌ؛ ابْنُ إِمَامٍ؛ أَخُو إِمَامٍ؛ أَبُو أَئِمَّةٍ تِسْعَةٍ؛ تَاسِعُهُمْ قَائِمُهُمْ، إِمَامُهُمْ، أَعْلَمُهُمْ، أَحْكَمُهُمْ، أَفْضَلُهُمْ.'''<ref>مقتضب الأثر في النصّ على الأئمة الإثني عشر، المتن، ص ۹.</ref>
</blockquote>

ای اباعبدالله! تو بزرگی از بزرگانی و امامی، فرزند امام و برادر امام و پدر نه امام؛ که نهمین آن‌ها قیام‌کننده آن‌هاست، سرور آن‌هاست، داناترین آن‌هاست، حکیم‌ترین آن‌هاست و برترین ایشان است.

بی‌جهت نیست که چون از امام صادق علیه‌السلام پرسش شد که آیا حضرت قائم ولادت یافته است، فرمودند:

<blockquote dir="rtl">
'''لَا وَ لَوْ أَدْرَكْتُهُ لَخَدَمْتُهُ أَيَّامَ حَيَاتِي.'''<ref>الغیبة (للنعماني)، النص، ص ۲۴۵.</ref>
</blockquote>

نه؛ و اگر او را درک می‌کردم، تمام زندگی‌ام را وقف خدمت او می‌نمودم.

بدیهی است مدعیان دروغ‌گو و متمهدیان بی‌آبرو از این منزلت ویژه، بسی دور و مهجورند و به این محک روشن، فریب‌کاری و دغل‌بازی‌شان نزد اهل بصیرت بسی واضح و گویا خواهد بود.

== پانویس ==
<references />

مهدی علیه‌السلام، جامع معجزات و وارث کمالات انبیاست

2026-10-15T16:14:54Z

Saeed: مطلب جدید

مهدی علیه‌السلام، ظلم را ریشه کن میکند

2026-10-15T16:06:10Z

Saeed:

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، ظلم را ریشه کن میکند =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
شاید بتوان گفت پس از نام و نسب مهدی موعود، مهم‌ترین ویژگی مشخصه آن حضرت «پاک‌سازی جهان از ظلم و لبریز کردن آن از عدل و داد» است. این مضمون در بیش از یکصد سند روایی، طی عباراتی مشابه با جمله زیر بیان شده است.

<blockquote>
'''یَملَأُ الأرضَ قسطاً و عدلاً بعدَ ما مُلِئتْ ظُلماً و جَوراً.'''

زمین را از داد و عدالت لبریز خواهد کرد، بعد از آن‌که از ظلم و ستم پر گشته باشد.
</blockquote>

اینک به بیان دو نکته در باب این دسته روایات می‌پردازیم:

== نکته اول: عدالت در جریان قیام و حکومت مهدوی ==

نکته اوّل آن‌که: حضرت مهدی علیه‌السلام برخلاف بسیاری از انقلاب‌های سیاسی طول تاریخ، نه‌تنها در زمان استقرار حکومت خویش، عدالت را حاکم می‌گرداند؛ بلکه در جریان قیام خود نیز، کمال عدل را رعایت می‌کند. به تعبیر دیگر، ایشان عدالت موعود خود را بر اساس شورشی مشوب با ظلم بنیان نمی‌نهد.

چه بسیار شورشیانی که مدعی‌اند با ظلم می‌ستیزند و در پی برپایی عدالت‌اند؛ اما در جریان قیام و شورش خود، حقوق بسیاری از بی‌گناهان را تضییع می‌سازند، خون‌های فراوانی را به ناحق می‌ریزند و به اموال مردم تعرض می‌کنند. اینان مدعی‌اند چون هدف مقدسی دارند، مجازند که به هر وسیله‌ای متوسل شوند و به قول معروف معتقدند: «هدف وسیله را توجیه می‌کند».

برخلاف این‌گونه مدعیان اصلاحات اجتماعی، مهدی آل محمد علیهم‌السلام، وارث خُلق نبوی و عدالت علوی است. امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

<blockquote>
'''اگر زمام این کار به دست ما افتد، جز به سبک رسول‌الله نخواهیم زیست و جز به سیره امیرالمؤمنین رفتار نخواهیم کرد.'''<ref>منتخب الأثر، چاپ جدید، حدیث ۱۲۱۰.</ref>
</blockquote>

آنچه از سیره رسول خدا و امیرالمؤمنین سلام‌الله‌علیهما نقل شده، بیانگر همین نکته است که ایشان هیچ حقی را از طریق ظلم احیا نمی‌کردند. امیر مؤمنان علیه‌السلام فرموده‌اند:

<blockquote dir="rtl">
'''وَ اللّهِ لَوْ أُعطِیتُ الْأقالیمَ السَّبعَةِ بِما تَحتَ أفلاکِها عَلی أنْ أعصِیَ اللّهَ فی نَملَةٍ أسلُبُها جُلْبَ شَعیرَةٍ ما فَعَلْتُهُ.'''<ref>نهج البلاغه فیض‌الاسلام، خطبه ۲۱۵.</ref>
</blockquote>

قسم به خدا؛ اگر هفت اقلیم (کنایه از سراسر زمین) را با هرچه در زیر آسمان‌های آن‌هاست به من بدهند، به شرط آن‌که خدای را در ربودن پوست یک دانه جو از دهان موری نافرمانی کنم، هرگز چنین نخواهم کرد.

مفاد بیعت حضرت مهدی علیه‌السلام با یارانشان نیز در بعضی روایات ذکر گردیده است.<ref>از جمله: روزگار رهایی، صفحه ۴۶۵؛ منتخب الأثر، صفحه ۴۶۹.</ref> توجه به عناوین ذکرشده در آن بیعت‌نامه، سبک عادلانه قیام مهدوی را نمایان‌تر می‌سازد.

== نکته دوم: یاری نگرفتن از ظالمان ==

نکته دوم آن‌که: آن حضرت به هنگام قیام الهی خود و برای تقویت آن، با ظالمان کنار نخواهند آمد و از ایشان کمک نخواهند گرفت؛ چنان‌چه خدای متعال می‌فرماید:

<blockquote dir="rtl">
'''ما کُنتُ مُتَّخِذَ المُضِلّینَ عَضُداً.'''<ref>کهف (۱۸): ۵۲.</ref>
</blockquote>

من چنین نیستم که گمراه‌کنندگان را بازوی خود قرار دهم.

آن حضرت این کار را برخلاف عرف سیاسی عموم زمامداران انجام خواهند داد و در این روش به سیره نیاکان خود عمل می‌فرمایند. چنان‌که امیرالمؤمنین، برخلاف خلفای پیشین، به هنگام زمامداری و جهت تقویت حکومت خود هیچ‌گاه حاضر نشدند معاویه و امثال او را بازوی حکومت خود قرار دهند و عدالت خود را بر پایه ظلم امثال معاویه بنیان گذارند.<ref>نصر بن مزاحم (متوفای ۲۱۲ هـ.ق.) در کتاب *وقعة صفین*، ص ۵۲، در این رابطه می‌نویسد:
'''كَانَ مُعَاوِيَةُ أَتَى جَرِيراً فِي مَنْزِلِهِ فَقَالَ يَا جَرِيرُ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ رَأْياً قَالَ هَاتِهِ قَالَ اكْتُبْ إِلَى صَاحِبِكَ يَجْعَلْ لِيَ الشَّامَ وَ مِصْرَ جِبَايَةً فَإِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ لَمْ يَجْعَلْ لِأَحَدٍ بَعْدَهُ بَيْعَةً فِي عُنُقِي وَ أُسَلِّمُ لَهُ هَذَا الْأَمْرَ وَ أَكْتُبُ إِلَيْهِ بِالْخِلَافَةِ فَقَالَ جَرِيرٌ اكْتُبْ بِمَا أَرَدْتَ وَ أَكْتُبُ مَعَكَ فَكَتَبَ مُعَاوِيَةُ بِذَلِكَ إِلَى عَلِيٍّ فَكَتَبَ عَلِيٌّ إِلَى جَرِيرٍ «أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّمَا أَرَادَ مُعَاوِيَةُ أَلَّا يَكُونَ لِي فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ وَ أَنْ يَخْتَارَ مِنْ أَمْرِهِ مَا أَحَبَّ وَ أَرَادَ أَنْ يُرْيِثَكَ حَتَّى يَذُوقَ أَهْلَ الشَّامِ وَ إِنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَدْ كَانَ أَشَارَ عَلَيَّ أَنْ أَسْتَعْمِلَ مُعَاوِيَةَ عَلَى الشَّامِ وَ أَنَا بِالْمَدِينَةِ فَأَبَيْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَ لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَرَانِي أَتَّخِذُ الْمُضِلِّينَ عَضُداً فَإِنْ بَايَعَكَ الرَّجُلُ وَ إِلَّا فَأَقْبِلْ».'''
نکته جالب توجه، استفاده آن حضرت از تعبیر قرآنی «عضد نگرفتن گمراه‌گران» است.</ref>

== نتیجه‌گیری ==

خلاصه آن‌که: از آنجا که پیروزی مطلق و شکست‌ناپذیری از علائم قیام مهدوی است، درمی‌یابیم آن دسته از متمهدیانی که در جریان قیام خود به‌طور کلی یا مقطعی دچار شکست شده‌اند، دروغ‌گو و افترازننده به خدا و رسول‌اند. به‌علاوه، آگاهی از پیروزی‌های بی‌شکست قیام حضرت مهدی، می‌بایست شوق و رغبت و آمادگی ما را در یاری رساندن به آن حضرت فزون‌تر سازد.

اگر خداوند مهربان به ما توفیق درک آن زمان را داد، آگاهیم که اگر در این قیام شرکت کنیم، زاده رسول خدا را یاری دهیم و جان خویش را در این راه قربانی سازیم، در نهایت این خیزش جهانی به ثمر می‌نشیند و همه مشکلات برای حجت خدا و خلیفه پروردگار هموار می‌شود. پس چه جای نشستن و متحیر ماندن خواهد بود؟ حال آن‌که در راه دفاع از اهل‌بیت، ستارگانی درخشنده، چونان شهدای کربلا را داریم.

آنان می‌دانستند که علی‌رغم جانبازی‌شان، فرزند رسول خدا را امانی نخواهد بود؛ با این حال تیرها و تیغ‌ها را به جان خریدند و حق ایثار و فداکاری را برای دفاع از امام زمانشان به‌جای آوردند و ما می‌دانیم که جانبازی‌مان به امنیت برای مهدی فاطمه خواهد انجامید؛ پس به شوق آییم و به هوش باشیم!

== منابع ==
<references />

مهدی علیه‌السلام، ظلم را ریشه کن میکند

2026-10-15T16:01:01Z

Saeed: صفحه‌ای تازه حاوی «= زندگینامه و مشخصات - مهدی علیه‌السلام، ظلم را ریشه کن میکند = زندگینامه و مشخصات شاید بتوان گفت پس از نام و نسب مهدی موعود، مهم‌ترین ویژگی مشخصه آن حضرت «پاک‌سازی جهان از ظلم و لبری...» ایجاد کرد

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، ظلم را ریشه کن میکند =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
شاید بتوان گفت پس از نام و نسب مهدی موعود، مهم‌ترین ویژگی مشخصه آن حضرت «پاک‌سازی جهان از ظلم و لبریز کردن آن از عدل و داد» است. این مضمون در بیش از یکصد سند روایی، طی عباراتی مشابه با جمله زیر بیان شده است.

<blockquote>
'''یَملَأُ الأرضَ قسطاً و عدلاً بعدَ ما مُلِئتْ ظُلماً و جَوراً.'''

زمین را از داد و عدالت لبریز خواهد کرد، بعد از آن‌که از ظلم و ستم پر گشته باشد.
</blockquote>

اینک به بیان دو نکته در باب این دسته روایات می‌پردازیم:

== نکته اول: عدالت در جریان قیام و حکومت مهدوی ==

نکته اوّل آن‌که: حضرت مهدی علیه‌السلام برخلاف بسیاری از انقلاب‌های سیاسی طول تاریخ، نه‌تنها در زمان استقرار حکومت خویش، عدالت را حاکم می‌گرداند؛ بلکه در جریان قیام خود نیز، کمال عدل را رعایت می‌کند. به تعبیر دیگر، ایشان عدالت موعود خود را بر اساس شورشی مشوب با ظلم بنیان نمی‌نهد.

چه بسیار شورشیانی که مدعی‌اند با ظلم می‌ستیزند و در پی برپایی عدالت‌اند؛ اما در جریان قیام و شورش خود، حقوق بسیاری از بی‌گناهان را تضییع می‌سازند، خون‌های فراوانی را به ناحق می‌ریزند و به اموال مردم تعرض می‌کنند. اینان مدعی‌اند چون هدف مقدسی دارند، مجازند که به هر وسیله‌ای متوسل شوند و به قول معروف معتقدند: «هدف وسیله را توجیه می‌کند».

برخلاف این‌گونه مدعیان اصلاحات اجتماعی، مهدی آل محمد علیهم‌السلام، وارث خُلق نبوی و عدالت علوی است. امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

<blockquote>
'''اگر زمام این کار به دست ما افتد، جز به سبک رسول‌الله نخواهیم زیست و جز به سیره امیرالمؤمنین رفتار نخواهیم کرد.'''<ref>منتخب الأثر، چاپ جدید، حدیث ۱۲۱۰.</ref>
</blockquote>

آنچه از سیره رسول خدا و امیرالمؤمنین سلام‌الله‌علیهما نقل شده، بیانگر همین نکته است که ایشان هیچ حقی را از طریق ظلم احیا نمی‌کردند. امیر مؤمنان علیه‌السلام فرموده‌اند:

<blockquote dir="rtl">
'''وَ اللّهِ لَوْ أُعطِیتُ الْأقالیمَ السَّبعَةِ بِما تَحتَ أفلاکِها عَلی أنْ أعصِیَ اللّهَ فی نَملَةٍ أسلُبُها جُلْبَ شَعیرَةٍ ما فَعَلْتُهُ.'''<ref>نهج البلاغه فیض‌الاسلام، خطبه ۲۱۵.</ref>
</blockquote>

قسم به خدا؛ اگر هفت اقلیم (کنایه از سراسر زمین) را با هرچه در زیر آسمان‌های آن‌هاست به من بدهند، به شرط آن‌که خدای را در ربودن پوست یک دانه جو از دهان موری نافرمانی کنم، هرگز چنین نخواهم کرد.

مفاد بیعت حضرت مهدی علیه‌السلام با یارانشان نیز در بعضی روایات ذکر گردیده است.<ref>از جمله: روزگار رهایی، صفحه ۴۶۵؛ منتخب الأثر، صفحه ۴۶۹.</ref> توجه به عناوین ذکرشده در آن بیعت‌نامه، سبک عادلانه قیام مهدوی را نمایان‌تر می‌سازد.

== نکته دوم: یاری نگرفتن از ظالمان ==

نکته دوم آن‌که: آن حضرت به هنگام قیام الهی خود و برای تقویت آن، با ظالمان کنار نخواهند آمد و از ایشان کمک نخواهند گرفت؛ چنان‌چه خدای متعال می‌فرماید:

<blockquote dir="rtl">
'''ما کُنتُ مُتَّخِذَ المُضِلّینَ عَضُداً.'''<ref>کهف (۱۸): ۵۲.</ref>
</blockquote>

من چنین نیستم که گمراه‌کنندگان را بازوی خود قرار دهم.

آن حضرت این کار را برخلاف عرف سیاسی عموم زمامداران انجام خواهند داد و در این روش به سیره نیاکان خود عمل می‌فرمایند. چنان‌که امیرالمؤمنین، برخلاف خلفای پیشین، به هنگام زمامداری و جهت تقویت حکومت خود هیچ‌گاه حاضر نشدند معاویه و امثال او را بازوی حکومت خود قرار دهند و عدالت خود را بر پایه ظلم امثال معاویه بنیان گذارند.

نصر بن مزاحم (متوفای ۲۱۲ هـ.ق.) در کتاب *وقعة صفین*، ص ۵۲، در این رابطه می‌نویسد:

<blockquote dir="rtl">
'''كَانَ مُعَاوِيَةُ أَتَى جَرِيراً فِي مَنْزِلِهِ فَقَالَ يَا جَرِيرُ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ رَأْياً قَالَ هَاتِهِ قَالَ اكْتُبْ إِلَى صَاحِبِكَ يَجْعَلْ لِيَ الشَّامَ وَ مِصْرَ جِبَايَةً فَإِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ لَمْ يَجْعَلْ لِأَحَدٍ بَعْدَهُ بَيْعَةً فِي عُنُقِي وَ أُسَلِّمُ لَهُ هَذَا الْأَمْرَ وَ أَكْتُبُ إِلَيْهِ بِالْخِلَافَةِ فَقَالَ جَرِيرٌ اكْتُبْ بِمَا أَرَدْتَ وَ أَكْتُبُ مَعَكَ فَكَتَبَ مُعَاوِيَةُ بِذَلِكَ إِلَى عَلِيٍّ فَكَتَبَ عَلِيٌّ إِلَى جَرِيرٍ «أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّمَا أَرَادَ مُعَاوِيَةُ أَلَّا يَكُونَ لِي فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ وَ أَنْ يَخْتَارَ مِنْ أَمْرِهِ مَا أَحَبَّ وَ أَرَادَ أَنْ يُرْيِثَكَ حَتَّى يَذُوقَ أَهْلَ الشَّامِ وَ إِنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَدْ كَانَ أَشَارَ عَلَيَّ أَنْ أَسْتَعْمِلَ مُعَاوِيَةَ عَلَى الشَّامِ وَ أَنَا بِالْمَدِينَةِ فَأَبَيْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَ لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَرَانِي أَتَّخِذُ الْمُضِلِّينَ عَضُداً فَإِنْ بَايَعَكَ الرَّجُلُ وَ إِلَّا فَأَقْبِلْ».'''
</blockquote>

نکته جالب توجه، استفاده آن حضرت از تعبیر قرآنی «عضد نگرفتن گمراه‌گران» است.<ref>نصر بن مزاحم، وقعة صفین، ص ۵۲.</ref>

== نتیجه‌گیری ==

خلاصه آن‌که: از آنجا که پیروزی مطلق و شکست‌ناپذیری از علائم قیام مهدوی است، درمی‌یابیم آن دسته از متمهدیانی که در جریان قیام خود به‌طور کلی یا مقطعی دچار شکست شده‌اند، دروغ‌گو و افترازننده به خدا و رسول‌اند. به‌علاوه، آگاهی از پیروزی‌های بی‌شکست قیام حضرت مهدی، می‌بایست شوق و رغبت و آمادگی ما را در یاری رساندن به آن حضرت فزون‌تر سازد.

اگر خداوند مهربان به ما توفیق درک آن زمان را داد، آگاهیم که اگر در این قیام شرکت کنیم، زاده رسول خدا را یاری دهیم و جان خویش را در این راه قربانی سازیم، در نهایت این خیزش جهانی به ثمر می‌نشیند و همه مشکلات برای حجت خدا و خلیفه پروردگار هموار می‌شود. پس چه جای نشستن و متحیر ماندن خواهد بود؟ حال آن‌که در راه دفاع از اهل‌بیت، ستارگانی درخشنده، چونان شهدای کربلا را داریم.

آنان می‌دانستند که علی‌رغم جانبازی‌شان، فرزند رسول خدا را امانی نخواهد بود؛ با این حال تیرها و تیغ‌ها را به جان خریدند و حق ایثار و فداکاری را برای دفاع از امام زمانشان به‌جای آوردند و ما می‌دانیم که جانبازی‌مان به امنیت برای مهدی فاطمه خواهد انجامید؛ پس به شوق آییم و به هوش باشیم!

== منابع ==
<references />

مهدی علیه‌السلام، در قیام خود بر همه چیره میشود؛ بی آن که از کسی شکست بخورد

2026-10-15T15:44:02Z

Saeed:

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، در قیام خود بر همه چیره می‌شود؛ بی‌آن‌که از کسی شکست بخورد =
[[رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]]
از ویژگی‌های قائم موعود آن است که خداوند او را به هنگام قیامش، به طرز فوق‌العاده‌ای یاری می‌دهد و در هر نبردی پیروز می‌سازد تا آن‌که تمام سرزمین‌ها به دست او فتح شود و در تمام آن‌ها دین خدا حاکم شود. شکست‌ها و ناکامی‌های مدعیان مهدویت، یکی دیگر از نشانه‌های دروغین بودن آن‌ها و مایه تمایز ایشان از مهدی آل محمد علیهم‌السلام است.

در کتاب «منتخب الأثر» ده‌ها روایت ذکر شده است که هر یک به‌نحوی مؤید این مضمون است.<ref>منتخب الأثر، باب ۳، فصل ۳۵ و ۳۶ و باب ۸، فصل ۱.</ref> در اینجا به سه نمونه از روایاتی که بر قیام جهان‌گیر امام مهدی علیه‌السلام دلالت دارد، اشاره می‌کنیم:

== روایات درباره پیروزی و غلبه جهانی امام مهدی ==

=== ۱. وعده الهی در شب معراج ===

از پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله نقل است که خدای متعال در شب معراج درباره آخرین وصیّ رسول خاتم چنین فرمود: <blockquote>سوگند به عزّت و جلالم... حتماً و حتماً زمین را با آخرین جانشینت، از دشمنانم پاک می‌سازم و به‌تحقیق، او را بر شرق و غرب زمین حکم‌روا می‌گردانم. بادها را به فرمانش آورده و گردن‌کشان سرسخت را در برابرش به زانو درمی‌آورم و او را با وسائلی به درجات بالا می‌برم. هرآینه با لشکر خویش یاری‌اش کنم و با فرشتگانم به او مدد رسانم تا آن‌که دعوتم را آشکار سازد و همه خلق بر یکتایی من هم‌داستان شوند. در آن زمان، حکومت او را دوام بخشم و تا روز قیامت روزگار را به کام دوستانم بگردانم.<ref>کمال‌الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۲۵۶.</ref></blockquote>متن عربی روایت:<blockquote>'''«وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي... لَأُطَهِّرَنَّ الْأَرْضَ بِآخِرِهِمْ مِنْ أَعْدَائِي وَ لَأُمَلِّكَنَّهُ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ لَأُسَخِّرَنَّ لَهُ الرِّيَاحَ وَ لَأُذَلِّلَنَّ لَهُ الرِّقَابَ الصِّعَابَ وَ لَأُرَقِّيَنَّهُ فِي الْأَسْبَابِ وَ لَأَنْصُرَنَّهُ بِجُنْدِي وَ لَأُمِدَّنَّهُ بِمَلَائِكَتِي حَتَّى يُعْلِنَ دَعْوَتِي وَ يَجْمَعَ الْخَلْقَ عَلَى تَوْحِيدِي ثُمَّ لَأُدِيمَنَّ مُلْكَهُ وَ لَأُدَاوِلَنَّ الْأَيَّامَ بَيْنَ أَوْلِيَائِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ».'''</blockquote>

=== ۲. غلبه بر ادیان و دشمنان در خطبه غدیر ===

پیام‌آور بزرگ خدا صلّی‌الله‌علیه‌وآله در خطابه سرنوشت‌ساز غدیر، منشور دائمی امت، درباره جانشینان خود و آخرینِ آن‌ها فرمودند:

<blockquote>
... ای مردم! آن نور که خدا نازل کرد، در من جریان دارد؛ سپس در علی؛ آن‌گاه در نسل او جاری خواهد بود تا به آن قائم مهدی برسد؛ همو که تمام حقوق خدا و تمام حقوق ما را از ظالمان بازمی‌ستاند... ای مردم! همانا من پیامبر خدایم و علی جانشین من است. آگاه باشید که آخرین امام از ما اهل‌بیت، همان به‌پاخیزنده هدایت‌شونده خواهد بود. بدانید که او بر همه ادیان چیره شود! بدانید که او از ظالمان انتقام گیرد! بدانید که او قلعه‌ها (و دژهای دشمنان) را فتح کند و منهدم سازد... بدانید که کسی بر او چیره نشود و احدی در مقابله با او یاری نگردد...<ref>الاحتجاج على أهل اللجاج (طبرسی)، ج ۱، صص ۶۱، ۶۳ و ۶۴.</ref>
</blockquote>

متن عربی روایت:

<blockquote dir="rtl">
'''«... مَعاشِرَ النّاسِ! اَلنّورُ مِنَ اللّهِ -عَزَّ وَ جَلَّ- فِیَّ مَسْلوکٌ، ثُمَّ فِی عَلِیٍّ ثُمَّ فِی النَّسْلِ مِنْهُ إِلَی الْقَائِمِ الْمَهْدِیِّ الَّذِی یَأْخُذُ بِحَقِّ اللّهِ وَ بِکُلِّ حَقٍّ هُوَ لَنا... مَعاشِرَ النّاسِ! إِنِّی نَبِیٌّ وَ عَلِیٌّ وَصِیِّی، أَلا إِنَّ خَاتِمَ الْأَئِمَّةِ مِنَّا الْقَائِمُ الْمَهْدِیُّ، أَلا إِنَّهُ الظَّاهِرُ عَلَی الدِّینِ، أَلا إِنَّهُ الْمُنْتَقِمُ مِنَ الظَّالِمِینَ، أَلا إِنَّهُ فَاتِحُ الْحُصُونِ وَ هَادِمُهَا... أَلا إِنَّهُ لا غَالِبَ لَهُ وَ لا مَنْصُورَ عَلَیْهِ...».'''
</blockquote>

=== ۳. شکست‌ناپذیری پرچم قائم علیه‌السلام ===

جناب محمد بن مسلم از امام باقر علیه‌السلام روایت می‌کند که در تفسیر آیه '''«أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ...»''' فرمودند:

<blockquote>
این آیه درباره حضرت قائم علیه‌السلام نازل شده است. چون قیام کند، دستار به سر بندد و در کنار مقام ابراهیم به نماز ایستد و به درگاه خدایش تضرّع کند. پس (به‌پاخیزد و) هیچ‌گاه پرچمش شکست‌خورده باز نگردد.<ref>تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، ص ۳۹۹.</ref>
</blockquote>

متن عربی روایت:

<blockquote dir="rtl">
'''«هَذِهِ نَزَلَتْ فِی الْقَائِمِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، إِذَا خَرَجَ تَعَمَّمَ وَ صَلَّی عِنْدَ الْمَقَامِ وَ تَضَرَّعَ إِلَی رَبِّهِ، فَلا تُرَدُّ لَهُ رَایَةٌ أَبَداً».'''
</blockquote>

== دیدگاه نعمانی درباره شکست‌ناپذیری قائم ==

مرحوم ابن ابی‌زینب نعمانی که از علمای شیعه بوده و در نخستین قرن از غیبت کبرای امام عصر می‌زیسته است، در کتاب معروف خود «الغیبة» که به غیبت نعمانی مشهور است، به این ویژگی از امام مهدی اشاره کرده و بر مبنای آن استدلال می‌کند که مهدی فاطمی که در آن زمان پیروانش زیر نام مهدی به او و جانشینانش ارادت می‌ورزیدند،<ref>وی از مدعیان مهدویت بود که حکومت فاطمیین را در آفریقا بنا نهاد.</ref> نمی‌تواند موعود اسلام باشد؛ زیرا سپاه او در عین برخورداری از ساز و برگ فراوان در همه جبهه‌ها پیروزی نمی‌یافت و اساساً با وضع شکننده‌اش قدرت گسترش حکومتش را به خارج آفریقا نداشت. پس چگونه می‌توان او را مهدی‌ای دانست که با حکومت جهان‌گیر و سپاه شکست‌ناپذیرش عدالت را در سراسر زمین می‌گسترد؟

نعمانی می‌نویسد:

<blockquote>
پس نیک بیندیشید بدانچه این باطل‌گویان ادعا می‌کنند و این گروه دور از حقّ و بدعت‌گزار بدان افتخار می‌نمایند که آن کسی که وصف او چنین است و حال و منزلتش نزد خدای عزّوجلّ بدین‌گونه است (که امام صادق علیه‌السلام افتخار می‌کرده اگر او را درک کند خدمتش نماید) کسی جز سرور آنان نیست.<ref>الغیبة، نعمانی، ترجمه غفاری، ص ۳۴۸.</ref>

این در حالی است که چهارصد هزار اسب و اسب‌سوار گرداگردش را گرفته‌اند و چهار هزار خدمتگزار رومیّ و صقلبیّ<ref>صقالبه: صقلاب معرّب اسلاو، یکی از شعب نژاد قدیمی هندواروپایی هستند که در فاصله جبال اورال تا دریای آدریاتیک در اروپای شرقی و میانه به سر می‌برند و دارای شعباتی است که روس، بیلوروسی، یوگوسلاوی و بلغاری از آن جمله است. عده‌ای از آنان ساکن آسیا و عده‌ای ساکن روسیه، یوگوسلاوی، چک و اسلواکی و قسمتی از پروس و اتریش هستند؛ لیکن در لسان عرب مطلقاً به بردگانی گفته می‌شد که جهت خدمت در سپاه از غرب آورده می‌شوند، سرخ‌رو و دارای موی بور هستند، اعمّ از این‌که از نژاد اسلاو باشند یا نباشند.</ref> در قصرش به خدمتش مشغولند. اینک بنگرید که آیا روایتی شنیده یا دیده‌اید یا از پیامبر صلّی‌الله‌علیه‌وآله و ائمه طاهرین علیهم‌السلام خبری به شما رسیده است که قائم به حقّ دارای چنین صفتی باشد که ایشان او را بدان توصیف می‌کنند؟ آیا از معصومین علیهم‌السلام چنین نقل شده که آن حضرت ظهور می‌کند و پس از ظهور، قیامش سالیان درازی به طول می‌انجامد؟

ببینید با آن‌که او دارای چنان لشکر بزرگی است، سال‌هاست که ابویزید امویّ<ref>بنا به تحقیق مرحوم غفاری، او ابویزید مخلّد بن کیداد است که در دوران خلیفه فاطمی «القائم بأمر الله» خروج کرد و او را در پایتخت المهدیه محاصره کرد و جنگ‌های متعددی فی‌مابین ایشان واقع شد که گاه غالب و گاه مغلوب گردید و پاره‌ای او را دجّال خوانده‌اند. سرگذشت مفصّلی دارد. برای آگاهی از آن به تواریخ معتبر، فصل مربوط به حوادث سال‌های ۳۳۰ تا ۳۴۴ هجری قمری مراجعه شود.</ref> با او درگیر است (و او نتوانسته ابویزید را زمین‌گیر کند). یک بار ابویزید بر او چیره می‌گردد و او را شکست می‌دهد و بار دیگر او بر ابویزید پیروزی می‌یابد. ببینید که سالیانی است که پس از قیامش و محکم شدن و گسترش امرش خود را در اقامتگاه خود در مغرب حفظ کرده و دنیا همچنان به همان‌گونه که از قبل بوده باقی مانده است؟ (کنایه از این‌که یک حکومت محلی برای خود دست‌وپا کرده و نتوانسته دنیا را فتح کند و کل زمین را از عدل و داد آکنده سازد و تازه در مورد همان حکومت محلی نیز نتوانسته خود را از شر مخالفان خود به‌کلی ایمن سازد.)

شما به کمک خرد خود، اگر از بیماری جنون در امان مانده باشد، و به مدد تمیز خویش، چنانچه از خواهش‌های نفس صافى باشد (یعنی با عقل و اندیشه فطری خود)، خواهید دانست که خداوند کسی را که دارای چنین وضعی باشد، دور داشته است از این‌که او قائم به حقّ خداوند و یاور دینش و خلیفه در زمین او و تجدیدکننده شریعت پیامبرش صلّی‌الله‌علیه‌وآله باشد (یعنی دستش را از نیل به این مقام کوتاه ساخته است). پناه بر خدا از نابینایی و گنگی و حیرت و ناشنوایی.

همانا این صفتی است ناسازگار با وصف خلیفه خداوند رحمان که (چنان‌که گذشت مقدّر شده تا) بر همه ادیان پیروز باشد و بر انس و جنّ غلبه کند، و ویژگی یافته باشد به علم و بیان، و حافظ بودن علوم قرآن و فرقان و شناخت تنزیل و تأویل و محکم و متشابه و خاصّ و عامّ و معانی آشکار و نهان و سایر معانی قرآن و تفسیرهای آن و تأویلات آن و دقایق علوم آن و مشکلات اسرار آن و صفات بزرگ خدا که در آن است؛ و کسی که جعفر بن محمد الصادق علیهماالسلام درباره او می‌فرماید: '''«من خود اگر او را درمی‌یافتم، بدون شکّ همه عمرم او را خدمت می‌کردم».'''

و سپاس خدای را که پروردگار جهانیان و درخور غایت سپاس و نهایت شکرگزاری است، به پاس نعمت جمیل ولایت و نور هدایت که به ما ارزانی داشته است. از او خواستارم که منت‌هایش را به فضل و کرمش بر ما زیاده گرداند.<ref>الغیبة، نعمانی، ترجمه غفاری، ص ۳۴۸.</ref>
</blockquote>

== پانویس ==

<references />
[[رده:زندگینامه و مشخصات]]

2026-08-20T16:37:03Z

Saeed: مطلب جدید

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام، واپسین حلقه از سلسله‌ی امامان دوازده‌گانه امت =
ایشان یک نجات‏‌بخش عادی برخاسته از متن جامعه نیست؛ بلکه حجّت الاهی، جانشین پیامبر، تأیید شده با علوم ربّانی و معصوم از تمامی ناپاکی‏‌های ظلمانی است. آشنایی با این ویژگی (یعنی خلافت و امامت آن حضرت) و شؤون مربوط به آن (هم‌چون علم به قرآن و سنّت و نیز عصمت و پاکی از نقایص) به ما در شناخت مدّعیان دروغین مهدویت از صاحب اصلی این منصب الاهی کمک خواهد کرد.

تمام فرقه‌‏های مسلمان (اعمّ از شیعه و سنّی) از رسول خدا و اهل بیت ایشان روایت کرده‌‏اند که پیامبر خدا ۱۲ جانشین خواهد داشت و خداوند به وسیله‌ی این ۱۲ تن، دین خود را بر پا می‏دارد. در روایات شیعه به ویژه بیان شده است که این افراد برخوردار از کمالاتی همچون علم و عصمت هستند.

حُذَیفَه بن اُسَید غِفاری از رسول خدا نقل کرده که فرمودند:<blockquote>'''الْأَئِمَّةُ بَعْدِی مِنْ عِتْرَتِی عَدَدَ نُقَبَاءِ بَنِی إِسْرَائِیلَ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَینِ أَعْطَاهُمُ اللَّهُ عِلْمِی وَ فَهْمِی فَلَا تُعَلِّمُوهُمْ فَإِنَّهُمْ أَعْلَمُ مِنْكُمْ وَ اتَّبِعُوهُمْ فَإِنَّهُمْ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَهُمْ'''.<ref>كفایة الأثر فی النص على الأئمة الإثنی عشر، ص: ۱۲۹</ref>

امامان پس از من از عترتم به عدد نقیبان بنى اسرائیل‌اند، نه نفرشان از صلب حسین‌اند. خداوند علم و فهم مرا به آنان عطا فرموده است، پس به آنان چیزى‏ یاد ندهید؛ زیرا آنها از شما داناترند و از ایشان پیروى كنید؛ زیرا كه ایشان با حق و حق با آنهاست‏.</blockquote>ابو ایوب انصاری که از صحابه نامدار پیامبر خدا بود از ایشان نقل کرده که فرمودند: <blockquote>'''عَلِی مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَهُ وَ هُوَ الْإِمَامُ وَ الْخَلِیفَةُ بَعْدِی یُقاتِلُ عَلَى التَّأْوِیلِ كَما قَاتَلْتُ عَلَى التَّنْزِیلِ وَ ابْناهُ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ سِبْطای مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِمامانِ إن قاما أَوْ قَعَدا وَ أَبُوهُما خَیرٌ مِنْهُما وَ الْأَئِمَّةُ بَعْدَ الْحُسَینِ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِهِ وَ مِنْهُمُ الْقَائِمُ الَّذِی یَقُومُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ كَما قُمْتُ فی أَوَّلِهِ، یَفْتَحُ حُصُونَ الضَّلَالَةِ'''.<ref>كفایة الأثر فی النص على الأئمة الإثنی عشر، ص: ۱۱۷</ref>

علی با حق است و حق با او و اوست امام و جانشین پس از من. بر مبنای باطن قرآن نبرد می‌كند همان‌گونه كه من بر مبنای ظاهرش پیكار كردم. دو پسرش حسن و حسین، دو سبط من از این امت‌اند. چه قیام كنند و چه نكنند، امام هستند و پدرشان از آن‌دو بهتر است و امامان بعد از حسین نُه تن از صلب او می‌باشند و از میان آنان است قائمی كه در آخر الزمان بر می‌خیزد، همان‌گونه كه من در اولش بپاخاستم؛ او دژهای گم‌راهی را فتح می‌كند.<ref>در روایات شیعی ظاهر و تنزیل قرآن به یك معنا و باطن و تأویل آن هم معادل یكدیگرند. منظور از تنزیل قرآن، اموری است كه به مناسبت آنها، آیه شریفه نازل شده است و تأویل قرآن، مواردی است كه با امور مزبور شباهت دارد و حكم هر دو یكی است. تشخیص حدّ شباهت كه موجب شود حكم آیه‌ای كه در مورد گذشتگان نازل شده، بر آیندگان هم تطبیق كند و جاری شود، به عهده حاملان معصوم علوم قرآن است. به عنوان مثال به روایت زیر بنگرید: عَنْ فُضَیلِ بْنِ یسَارٍ قَالَ: سَألْتُ أبا جَعْفَرٍ ع عَنْ هَذِهِ الرِّوَایةِ ما مِنَ الْقُرْآنِ آیةٌ إلَّا وَ لَهَا ظَهْرٌ وَ بَطْنٌ فَقَالَ ظَهْرُهُ تَنْزِیلُهُ وَ بَطْنُهُ تَأْوِیلُهُ مِنْهُ مَا قَدْ مَضَى وَ مِنْهُ مَا لَمْ یكُنْ یجْرِی كَمَا یجْرِی الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ كَمَا جَاءَ تَأْوِیلُ شَی‏ءٍ مِنْهُ یكُونُ عَلَى الْأَمْوَاتِ كَمَا یكُونُ عَلَى الْأَحْیاءِ قَالَ اللَّهُ وَ ما یعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ نَحْنُ نَعْلَمُه‏. بصائر الدرجات، ج‏۱، ص: ۱۹۶</ref></blockquote>در روایتی دیگر از همين شخص آمده که رسول خدا فرمودند:

من آقای پیامبران ام و علی آقای جانشینان پیامبران و دو سبط من برترین اسباط اند و از ماست پیشوایان معصوم از صلب حسین و از ماست مهدی این امّت.

در اینجا اعرابی‌ای برخاست و پرسید: ای رسول خدا! امامان پس از تو چند نفرند؟ فرمود:

به تعداد سبط‌های بنی‌اسرائیل و حواریان عیسی و نقبای بنی‌اسرائیل.<ref>كفایة الأثر فی النص على الأئمة الإثنی عشر، ص: ۱۱۴</ref>

ابن عباس از رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله روایت کرده که ایشان فرمود:<blockquote>'''إنَّ خُلَفَائِی و أوْصِیائِی وَ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى الْخَلْقِ بَعْدِی اثْنَا عَشَرَ؛ أوَّلُهُمْ أخِی وَ آخِرُهُمْ وَلَدی'''.

جانشینان من، وصایت‌دارانِ من و حجت‌های الهی بر خلق پس از من، دوازده کس‌اند؛ نخستینشان برادر من است و واپسینشان فرزند من است.</blockquote>پرسیدند: یا رسول اللّه، برادر شما (که اولین جانشینتان است) کیست؟ فرمود:<blockquote>عَلِیُّ بْنُ أبی‌طالِبٍ</blockquote>گفتند: پسرتان (که آخرین جانشینتان است) کیست؟ فرمود:<blockquote>'''الْمَهْدِیُّ الَّذی یَمْلَأُها قِسْطاً وَ عَدْلاً کما مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً، وَ الَّذِی بَعَثَنی بِالْحَقِّ نَبِیّاً لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیا إلّا یَوْمٌ واحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّى یَخْرُجَ فیهِ وَلَدِی الْمَهْدِیُّ فَیَنْزِلُ رُوحُ اللَّهِ عِیسَى ابْنُ مَرْیمَ، فَیُصَلِّی خَلْفَهُ وَ تُشْرِقُ الأرْضُ بِنورِهِ وَ یَبْلُغَ سُلْطَانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ'''.<ref>کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، ص ۲۸۰.</ref>

(مقصود از پسرم) همان مهدی است که زمین را از قسط و داد پر خواهد کرد؛ چنان که از بیداد و ستم پر شده باشد. سوگند به آن که مرا به راستی به پیامبری برانگیخت، اگر تنها یک روز از عمر جهان مانده باشد، خداوند آن روز را بلند می‌دارد تا پسرم مهدی در آن، به پا خیزد. آن‌گاه روح اللّه عیسی بن مریم فرود آید و پشت سر او نماز بگزارد. زمین به فروغ او تابناک شود و پادشاهی‌اش به خاور و باختر رسد.</blockquote>اهل سنّت از عبداللّه بن مسعود نیز نقل می‌کنند که چون وی به عراق آمد برای مدتی به آموزش قرآن به مردم عراق پرداخت. در یکی از مجالس درس قرآن، مردی از او پرسید که آیا شما هرگز از رسول خدا نپرسیدید که چند جانشین برای او خواهد بود که زمام این امت را به دست می‌گیرند؟ ابن مسعود پاسخ داد: از زمانی که به عراق وارد شده‌ام کسی از من چنین سوالی نپرسیده بود. آری از پیامبر پرسیدیم و ایشان فرمودند:<blockquote>'''إثْنَا عَشَرَ کَعِدّةِ نُقَباءِ بَنی إِسْرائیلَ'''.<ref>مسند احمد، ج ۱، ص ۳۹۸.</ref>

دوازده تن، هم‌شمارِ نقبای بنی‌اسرائیل.</blockquote>مسلم نیشابوری نیز در صحیح خود از رسول خدا نقل کرده که فرمودند:<blockquote>'''إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ لَا یَنْقَضِی حَتَّى یَمْضِی فیهِمْ اثْنا عَشَرَ خَلِیفَة'''.<ref>صحیح مسلم، ج۶، ص ۳.</ref>

به درستی كه این امر (یعنی آیین اسلام) برچیده نمی‌شود تا در میان امت دوازده خلیفه ظاهر شوند.</blockquote>در برخی روایات اهل سنت آمده که با از بین رفتن این دوازده خلیفه بزرگوار، امان از اهل زمین برداشته می‌شود. در کنز العمال از انس بن مالک نقل شده که پیامبر فرمودند:<blockquote>'''لَن یَزَالُ هَذَا الدِّینُ قائِماً إِلَى اثْنَی عَشَرَ مِنْ قُرَیشٍ؛ فَإِذا هَلَکوا ماجَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِها'''.<ref>کنز العمال، ج ۱۲، ص ۳۴؛ ح ۳۳۸۶۱.</ref>

همواره این دین پابرجاست تا آنكه دوازده (خلیفه) از قریش بیایند؛ پس چون از دنیا بروند، زمین اهلش را فرو می‌برد.</blockquote>این مضمون در روایات شیعه نیز به وفور دیده می‌شود.

عارف نامدار اهل سنّت، محی‌الدین عربی نیز روایتی را درباره مهدی موعود علیه‌السلام نقل می‌کند که گواه عصمت آن بزرگوار است. وی می‌نویسد:

در توصیف مهدی روایت است که [پیامبر اکرم صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله] فرمود: او (مهدی) پیرو و دنباله‌رو راه من است و خطا نمی‌کند.<ref>الفتوحات المكیة، ابن العربی، ج ۳ ، ص ۳۳۲؛ " وَرَدَ الخَبرُ فی صِفَةِ المَهدیِّ أنّهُ قالَ: یَقفُو أثَری لا یُخطِئُ"</ref>

در کتاب «منتخب الاثر» ۳۱۰ روایت حاکی از دوازده‏‌گانه بودن ائمّه و خلفای پیامبر گردآوری شده است.<ref>منتخب الاثر، باب ۱.</ref> از مجموع ۳۱۰ روایت، ۱۶۱ حدیث در مقام تشریح خصوصیات و احیاناً ذکر اسامی هر دوازده خلیفه یا برخی از آنها صادر گردیده است.<ref>منتخب الاثر، باب دوم.</ref> مثلاً گفته‌‏اند که اولین آن پیشوایان حضرت علی‌بن ابی‌طالب و آخرین آن‏ها حضرت مهدی است؛ یا آنکه مانند آنچه در حدیث لوح حضرت فاطمه آمده نام اوصیای پیامبر و امیرالمومنین علی ذکر گردیده است. از این میان در بیش از ۵۰ روایت به نام تک‌تک امامان امّت تصریح گردیده و در انتها از حضرت مهدی علیه‌السلام یاد شده است.<ref>منتخب الاثر، باب دوم.</ref>

بنا بر این اَسناد روایی، روشن است که آن مهدی موعود و آن منجی مسعود، یکی از امامان دوازده‏‌گانه و دقیقاً آخرین ایشان است. او یکی از جانشینان بزرگوار پیامبر است که امور امّت و امر امامت، یکی پس از دیگری به آنان سپرده می‏‌شود و مردم زمانشان به شناخت ایشان موظّف‌اند. به همین دلیل نمی‌توان پنداشت که مهدی امّت تنها یک مصلح اجتماعی برخاسته از اقشار معمول جامعه باشد. او یکی از دوازده چهره شاخص پس از پیامبر و جانشین آن بزرگوار است.

شیعیان در مباحث امامت به تفصیل روشن ساخته‌اند که جانشین پیامبر باید شبیه او باشد تا بتواند در جایگاه حضرتش بنشیند و بنایی را که رسول خاتم صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله بنیان نهاده است اداره کند. به همین دلیل خلیفه رسول اللّه، در تمام شؤون پیامبر (به جز اخذ وحی قرآن و تشریع سنن جاودانه) باید کمالات پیامبر را داشته باشد. از آن جمله امام باید در موارد ذیل صاحب کمالات پیامبر باشد:

# علم کامل به قرآن و سنّت پیامبر

۲. عصمت و پاکی از هر گناه و زشتی

خصوصیات دیگری نیز برای امام لازم و ضروری است که به جهت اختصار، از ذکر آن‌ها در این جا خودداری می‏‌کنیم.

== پانویس ==

مهدی علیه‌السلام، همنام رسول اللّه

2026-08-20T16:04:52Z

Saeed: مطلب جدید

2026-07-30T15:39:50Z

Saeed: افزودن رده

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی علیه‌السلام، باقیمانده‌ی الاهی =
«بقية الله التي لا تخلو من العترة الهادية»1

«باقی مانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست».2

لغات:

«بقيّة»، برگرفته از ریشه‌ی «ب ق ی» به معنای دوام است.3

راغب می‌گوید: «بقية» از باب «بقاء» به معنای «ثبات و استواری چیزی بر حال طبیعی و اولیه» است و ضد آن، «فناء» است.4

فیومی در معنای «عترت» می‌نویسد:

عترت انسان، همان نسل اوست. سپس با واسطه از ابن اعرابی نقل کرده است: اگر فرزند انسان، ذریه و عقبه‌ی او از صلبش باشد، عترت وی محسوب می‌شود و عرب معنای دیگری جز این برای عترت نمی‌شناسد.5

شرح:

«بقية الله»، تعبیری است که تنها یک بار در قرآن کریم آیه‌ی: «بقيت الله خير لكم إن کنتم مؤمنين و ما أنا عليكم بحفیظ» (هود: ۸۶) ذکر شده است. مخاطب آیه، قوم شعيب هستند که خداوند پس از نهی از کم فروشی و فساد در زمین، خطاب به آنان می‌فرماید: بقية الله برای شما بهتر است، اگر مؤمن باشید.

مراد از بقیه در آن آیه، ظاهرا سودی است که از معامله برای فروشنده بعد از تمام شدن معامله باقی می‌ماند و آن را در مصارف زندگی و در حوايجش خرج می‌کند.6

درست است که در آیه‌ی مورد بحث، مخاطب قوم شعیب‌اند، و منظور از «بقية الله» سود و سرمایه‌ی حلال و یا پاداش الهی است، ولی هر موجود نافع که از طرف خداوند برای بشر باقی مانده و مایه‌ی خیر و سعادت او گردد، «بقية الله» محسوب می‌شود.

ذیل آیه‌ی یاد شده، روایات متعددی وجود دارد که بیانگر این است که منظور از «بقية الله»، حضرت مهدی علیه‌السلام است.

روایاتی که در آنها صفت بقية الله به کار رفته است، عبارتند از:

الف - روایاتی که امام علیه‌السلام هنگام ظهور، خود را با این عنوان معرفی خواهد کرد.7

ب - روایاتی که بیانگر این هستند که مردم، خدمت امام علیه‌السلام می‌رسند و به ایشان با این عنوان سلام می‌کنند.8

ج - روایاتی که بیانگر این هستند که امام علیه‌السلام هنگام تولد خود را بقية الله نامیده است.9

د - ادعیه و زیاراتی که در آنها از امام علیه‌السلام با این عنوان یاد می‌شود. در دعای ندبه می‌خوانیم:

«أین بقية الله التي لا تخلو من العترة الهادية»:10

«کجاست آن باقیمانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست؟»

لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه‌السلام در ادعیه و زیارات صفحه 90

1- سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.

2- «'''بقيته'''؛ باقی مانده‌ی خداوند» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۷ و ج ۹۹، ص ۹۳. «'''بقية الله في أرضه'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمینش.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۸۴ و ۹۳. «'''بقية الله في بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در سرزمینش.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۱. «'''بقية الله في أرضه و بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمین و سرزمینش.» همان، همانجا، ص ۸۵. «'''بقية الله من الصفوه المنتجيين'''؛ باقی مانده‌ی خداوند از اصفيای برگزیده.» همان، همان جا، ص ۹۸ و ۱۱۷. «'''بقية العترة و الصفوة'''؛ باقی مانده‌ی عترت و اصفیاء» همان، ج ۱، ص ۳۱ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۷ و ۲۴۶.

3- ابن فارس، مقاییس اللغه.

4- راغب اصفهانی، مفردات.

5- فیومی، المصباح المنير.

6- طباطبایی، ج ۱۰، ص ۳۶۴.

7- صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۳۳۱.

8- کلینی، کافی، ج ۱، ص ۴۱۱ و ۴۱۲.

9- صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۳۸۴ .

10- سیدبن طاووس، اقبال، ص ۲۹۷.
[[رده:زندگینامه و مشخصات]]