ویکی‌مهدی - مشارکت‌های کاربر [fa]

سیّدمهدی قزوینی-۱

2026-07-09T16:08:26Z

Saeed:

= [[:رده:تشرفات و ملاقات ها|تشرفات و ملاقات ها]] - سیّدمهدی قزوینی-۱ =
جمعی از علما و صلحا و فضلای ساکن نجف اشرف و حلّه، از جمله سیّد سند و دانشمند معتمَد، عالم برگزیده و خردورز نمونه، میرزاصالح، بزرگترین پسرِ سرور پژوهش‌گران و روشنایی چراغ سخت‌کوشان در راه ایمان، یگانه‌ی دوران، سیّدمهدی قزوینی رحمه‌الله -که پیش‌تر نام ایشان برده شد- این حکایت و دو حکایت پیش رو را، که در مورد پدرشان است برای من نقل کردند.

البتّه برخی از این حکایات را خودم بدون واسطه از جناب سیّدمهدی شنیده بودم، امّا چون زمان شنیدن، در صدد ضبط آن نبودم، از جناب میرزاصالح درخواست نمودم که آنها را همان‌طور بنویسند که از آن مرحوم شنیدند؛ فَإنَّ أَهْلَ البَیْتِ أَدْریٰ بِما فیه.<ref>ضرب المثلی عربی است: افراد خانواده، داناترند به آن‌چه در خانه است.</ref>

به علاوه خود میرزاصالح در بالاترین درجات فضل و پارسایی و استواری‌اند. بنده در سفر مکّه‌ی معظّمه، در مسیر رفت و بازگشت با ایشان همراه بودم و به جامعیّت ایشان کمتر کسی را دیدم.

پس نوشتند و نوشته‌ی ایشان مطابق بود با آن‌چه از جمعی از علما شنیده بودم.

و برادر دیگر ایشان، عالم نِحریر<ref>دانشمند.</ref> و صاحب فضل منیر،<ref>درخشان، تابان.</ref> سیّد امجد، جناب سیّدمحمّد، در آخر یادداشت ایشان، نوشته بود که این سه کرامت را خودم از مرحوم مبرور پدر عطّرالله‌مرقده شنیدم.

نوشته‌ی جناب میرزا صالح:

بسم الله الرّحمن الرّحیم

یکی از نیکان درست‌کار اهل حلّه برایم نقل نمود و گفت: یک روز صبح، به قصد خانه‌ی شما، و برای زیارت سیّد اعلی‌الله‌مقامه از خانه‌ی خود بیرون آمدم. پس در راه، از مقام معروف به قبر سیّدمحمّد ذی‌الدّمعه<ref>مؤلّف محترم در ادامه توضیحاتی را پیرامون ایشان ارائه داده‌اند. (ذو الدّمعه: صاحب اشک)</ref> عبور کردم. دیدم جلوی پنجره‌ی آن، شخصی نیکومنظر و درخشان‌چهره ایستاده است و فاتحة الکتاب را قرائت می‌کند.

با دقّت به او نگریستم، دیدم شمایل غریبان را دارد و از اهل حلّه نیست. پیش خود گفتم: این مرد که غریب است به صاحب این قبر توجّه نموده و ایستاده فاتحه می‌خواند، و ما که اهل همین شهریم، از او می‌گذریم و چنین نمی‌کنیم. پس ایستادم و فاتحه و توحید را خواندم. پس از قرائت، به آن مرد سلام کردم.

جواب سلام داد و فرمود: ای علی! تو به زیارت سیّدمهدی می‌روی؟

گفتم: آری.

فرمود: من نیز با تو همراهم.

مقداری که راه رفتیم، به من فرمود: «ای علی، به خاطر آن خسارت مالی که امسال به تو وارد شده، غمگین مباش؛ زیرا تو مردی هستی که خدای تعالی تو را با مال امتحان نمود، پس تو را دید که حق را ادا می‌کنی و حجّی را که خدای تعالی بر تو واجب کرده به‌جاآوردی. امّا مال، پس آن، چیزی است که از بین می‌رود، می‌آید و می‌رود.»

خسارتی در این سال به من رسیده بود که هیچ کس از آن آگاه نشده بود؛ زیرا می‌ترسیدم با انتشار خبر شکست خوردن در آن کار، تجارتم از بین برود. پس اندوهگین شدم و پیش خود گفتم: سبحان الله! خبر شکست خوردن من پخش شده تا جایی که به غریبه‌ها رسیده است! امّا در جواب او گفتم: در همه حال خدا را حمد می‌گویم.

او فرمود: آن‌چه از مال تو از بین رفته، به زودی، بعد از مدّتی برخواهد گشت و تو به حال اوّل خود برمی گردی و بدهی‌های خود را پرداخت خواهی کرد.

من ساکت شدم و به گفته‌ی او فکر می‌کردم تا آن‌که به در خانه‌ی شما رسیدیم. پس من ایستادم و او هم ایستاد.

من گفتم: داخل شو ای مولای من! که من از اهل خانه‌ام.

او فرمود: تو داخل شو! أَنَا صاحِبُ الدّارِ!

یعنی: منم صاحب خانه. و صاحب الدّار از القاب خاصّ امام عصر علیه‌السلام است.

من از وارد شدن خودداری کردم. پس دست مرا گرفت و مرا جلوتر از خود به داخل خانه فرستاد.

وقتی وارد مجلس شدیم، دیدیم گروه طلبه‌ها نشسته‌اند و منتظرند سیّد قدّس‌الله‌روحه از داخل خانه برای تدریس بیاید و جای نشستن او خالی بود. به احترام او، کسی در آن‌جا ننشسته بود و در آن جا کتابی گذاشته بودند.

آن شخص رفت و در آن جا که محلّ نشستن سیّد رحمه‌الله بود، نشست. آن‌گاه آن کتاب را برداشت و باز کرد. کتاب، شرائع الاسلام محقّق حلّی بود. سپس از میان اوراق کتاب، چند جزوه‌ی پیش‌نویس بیرون آورد که به خطّ سیّد بود. و خطّ سیّد در نهایت ضعف بود به طوری که هر کسی نمی‌توانست آن را بخواند.

پس آنها را برداشت و شروع به خواندن نمود و به طلبه‌ها می‌فرمود: «آیا از این فروع تعجّب نمی‌کنید؟»

و این جزوه‌ها از اجزای کتاب مواهب الافهام سیّد، در شرح شرائع الاسلام بود که در نوع خود کتاب شگفتی است. امّا فقط شش جلد آن، از اوّل طهارت تا احکام اموات، منتشر شد.

پدرم اعلی‌الله‌درجته نقل کرد: هنگامی که از اندرون خانه بیرون آمدم، آن مرد را دیدم که در جای من نشسته، وقتی مرا دید، برخاست و از آن‌جا کنار رفت. پس او را وادار نمودم که همان جا بنشیند و دیدم مردی خوش‌منظر و زیباچهره است با شکل و شمایل غریب‌ها.

هنگامی که نشستیم، با رویی گشاده و شاد، به او روی نمودم و احوال‌پرسی کردم امّا حیا کردم بپرسم که او کیست و وطنش کجاست.

پس بحث را شروع نمودم. او نیز پیرامون مسئله‌ی مورد بحث ما، سخن می‌گفت با کلامی که مانند مروارید غلتان بود. کلام او مرا مبهوت کرد.

یکی از طلّاب گفت: ساکت شو! تو را چه با این سخنان؟!

پس تبسّم کرد و ساکت شد.

پس از پایان بحث، به او گفتم: از کجا به حلّه آمده‌اید؟

فرمود: از شهر سلیمانیّه.

گفتم: کی از سلیمانیّه خارج شدید؟

فرمود: روز گذشته از آن جا بیرون آمدم. و از آن‌جا خارج نشدم مگر بعد از آن‌که نجیب پاشا آمد و سلیمانیّه را فتح کرد و با شمشیر و زور آن‌جا را گرفت و احمد پاشا بانانی را که در آن‌جا سرکشی می‌کرد، گرفت و به جای او، برادرش عبد‌الله پاشا را نشاند.

(این احمد پاشا از فرمان‌برداری از دولت عثمانی سرپیچیده بود و خود در سلیمانیّه مدّعی سلطنت شده بود.)

مرحوم پدر قدس‌سره گفت: من به گفته‌های او و نرسیدن خبر این فتح به حاکمان حلّه فکر می‌کردم و به ذهنم نرسید که از او بپرسم چگونه گفت دیروز از سلیمانیّه بیرون آمدم و به حلّه رسیدم در حالی که میان حلّه و سلیمانیّه، برای سوار تندرو، بیش از ده روز راه است.

آن‌گاه آن شخص به یکی از خادمان خانه امر فرمود که برای او آب بیاورد. آن خادم ظرفی را برداشت تا از کوزه‌ی بزرگ آب بردارد.

آن شخص به او فرمود: چنین مکن! زیرا در ظرف، حیوان مرده‌ای هست.

خادم نگاه کرد و دید مارمولکی در آن مرده است. پس ظرف دیگری برداشت و برای او آب آورد. وقتی آب را آشامید، برخاست که برود.

پدر قدس‌سره گفت: با برخاستن او، من هم برخاستم. با من خداحافظی کرد و بیرون رفت. هنگامی که از خانه بیرون رفت، من به جمع حاضر گفتم: چرا به خبر او در مورد فتح سلیمانیّه ایراد نگرفتید؟! آنان گفتند: تو چرا ایراد نگرفتی؟!

پس حاج علی -که پیش‌تر نام او را بردیم- ماجرای رخ داده در مسیر را برایم حکایت نمود و اهل مجلس هم آن‌چه را پیش از بیرون آمدن من واقع شده بود -یعنی خواندن جزوه‌ی پیش‌نویس و تعجّب از فروع آن- نقل کردند.

پدر اعلی‌الله‌مقامه گفت: پس من گفتم: به دنبال آن مرد بروید؛ و گمان نمی‌کنم که او را بیابید. و الله صاحب الامر روحی‌فداه بود.

حاضران برای یافتن آن جناب پراکنده شدند، امّا نه خود او را یافتند و نه اثری از او؛ گویا به آسمان بالا رفت یا در زمین فرو رفت.

گفت: تاریخ روز فتح سلیمانیّه را که او خبر داده بود ثبت کردیم. پس بشارت فتح، ده روز پس از آن به حلّه رسید و حاکمان اعلان کردند و دستور شلیک توپ دادند؛ چنان‌که هنگام رسیدن خبر فتح، رسم است.<ref>ر.ک: جنّة المأوی / ۱۱۵ - ۱۱۸ (حکایت ۴۴).</ref>

مؤلّف گوید: طبق کتاب‌های نسب‌شناسی که نزد حقیر موجود است، اسم ذوالدّمعه «حسین» بوده و لقب دیگرش «ذوالعبرة». او پسر زید شهید، پسر حضرت علیّ‌بن الحسین علیه‌السلام است و کنیه‌ی او ابوعانقه<ref>جنّة المأوی: ابوعاتقه.</ref>.

لقب ذوالدّمعه را به این خاطر به او دادند که در نماز شب بسیار می‌گریست.<ref>طبق برخی نقل‌ها، گریه‌ی فراوان او برای پدر و برادر شهیدش این لقب را برای او به ارمغان آورد.</ref>

امام صادق علیه‌السلام او را تربیت فرمود و علم فراوانی به او عنایت نمود.<ref>بنگرید به: رجال النّجاشی / ۵۲.</ref> او مردی زاهد و عابد بود و در سال صد و بیست و پنج از دنیا رفت.<ref>در مورد سال وفات او اختلاف بسیار است. از سال ۱۳۵ (که ظاهراً منظور مؤلّف محترم هم بوده است امّا در نگارش اشتباهی رخ داده است) تا سال ۱۹۰ نقل کرده‌اند.</ref>

مهدی، خلیفه‌ی عبّاسی با دختر او ازدواج کرد.<ref>بنگرید به: عمدة الطّالب / ۲۶۰.</ref> او اعقاب و نوادگان بسیاری داشته است.

البتّه جناب سیّد داناترند به آن‌چه مرقوم داشتند.

نجم ثاقب - باب هفتم: حکایات تشرّف‌یافتگان

== پانویس ==
[[رده:تشرفات و ملاقات ها]]

سیّدمهدی قزوینی

2026-07-09T16:08:05Z

Saeed: Saeed صفحهٔ سیّدمهدی قزوینی را به سیّدمهدی قزوینی-۱ منتقل کرد

#تغییر_مسیر [[سیّدمهدی قزوینی-۱]]

سیّدمهدی قزوینی-۱

2026-07-09T16:08:05Z

Saeed: Saeed صفحهٔ سیّدمهدی قزوینی را به سیّدمهدی قزوینی-۱ منتقل کرد

= [[:رده:تشرفات و ملاقات ها|تشرفات و ملاقات ها]] - سیّدمهدی قزوینی =
جمعی از علما و صلحا و فضلای ساکن نجف اشرف و حلّه، از جمله سیّد سند و دانشمند معتمَد، عالم برگزیده و خردورز نمونه، میرزاصالح، بزرگترین پسرِ سرور پژوهش‌گران و روشنایی چراغ سخت‌کوشان در راه ایمان، یگانه‌ی دوران، سیّدمهدی قزوینی رحمه‌الله -که پیش‌تر نام ایشان برده شد- این حکایت و دو حکایت پیش رو را، که در مورد پدرشان است برای من نقل کردند.

البتّه برخی از این حکایات را خودم بدون واسطه از جناب سیّدمهدی شنیده بودم، امّا چون زمان شنیدن، در صدد ضبط آن نبودم، از جناب میرزاصالح درخواست نمودم که آنها را همان‌طور بنویسند که از آن مرحوم شنیدند؛ فَإنَّ أَهْلَ البَیْتِ أَدْریٰ بِما فیه.<ref>ضرب المثلی عربی است: افراد خانواده، داناترند به آن‌چه در خانه است.</ref>

به علاوه خود میرزاصالح در بالاترین درجات فضل و پارسایی و استواری‌اند. بنده در سفر مکّه‌ی معظّمه، در مسیر رفت و بازگشت با ایشان همراه بودم و به جامعیّت ایشان کمتر کسی را دیدم.

پس نوشتند و نوشته‌ی ایشان مطابق بود با آن‌چه از جمعی از علما شنیده بودم.

و برادر دیگر ایشان، عالم نِحریر<ref>دانشمند.</ref> و صاحب فضل منیر،<ref>درخشان، تابان.</ref> سیّد امجد، جناب سیّدمحمّد، در آخر یادداشت ایشان، نوشته بود که این سه کرامت را خودم از مرحوم مبرور پدر عطّرالله‌مرقده شنیدم.

نوشته‌ی جناب میرزا صالح:

بسم الله الرّحمن الرّحیم

یکی از نیکان درست‌کار اهل حلّه برایم نقل نمود و گفت: یک روز صبح، به قصد خانه‌ی شما، و برای زیارت سیّد اعلی‌الله‌مقامه از خانه‌ی خود بیرون آمدم. پس در راه، از مقام معروف به قبر سیّدمحمّد ذی‌الدّمعه<ref>مؤلّف محترم در ادامه توضیحاتی را پیرامون ایشان ارائه داده‌اند. (ذو الدّمعه: صاحب اشک)</ref> عبور کردم. دیدم جلوی پنجره‌ی آن، شخصی نیکومنظر و درخشان‌چهره ایستاده است و فاتحة الکتاب را قرائت می‌کند.

با دقّت به او نگریستم، دیدم شمایل غریبان را دارد و از اهل حلّه نیست. پیش خود گفتم: این مرد که غریب است به صاحب این قبر توجّه نموده و ایستاده فاتحه می‌خواند، و ما که اهل همین شهریم، از او می‌گذریم و چنین نمی‌کنیم. پس ایستادم و فاتحه و توحید را خواندم. پس از قرائت، به آن مرد سلام کردم.

جواب سلام داد و فرمود: ای علی! تو به زیارت سیّدمهدی می‌روی؟

گفتم: آری.

فرمود: من نیز با تو همراهم.

مقداری که راه رفتیم، به من فرمود: «ای علی، به خاطر آن خسارت مالی که امسال به تو وارد شده، غمگین مباش؛ زیرا تو مردی هستی که خدای تعالی تو را با مال امتحان نمود، پس تو را دید که حق را ادا می‌کنی و حجّی را که خدای تعالی بر تو واجب کرده به‌جاآوردی. امّا مال، پس آن، چیزی است که از بین می‌رود، می‌آید و می‌رود.»

خسارتی در این سال به من رسیده بود که هیچ کس از آن آگاه نشده بود؛ زیرا می‌ترسیدم با انتشار خبر شکست خوردن در آن کار، تجارتم از بین برود. پس اندوهگین شدم و پیش خود گفتم: سبحان الله! خبر شکست خوردن من پخش شده تا جایی که به غریبه‌ها رسیده است! امّا در جواب او گفتم: در همه حال خدا را حمد می‌گویم.

او فرمود: آن‌چه از مال تو از بین رفته، به زودی، بعد از مدّتی برخواهد گشت و تو به حال اوّل خود برمی گردی و بدهی‌های خود را پرداخت خواهی کرد.

من ساکت شدم و به گفته‌ی او فکر می‌کردم تا آن‌که به در خانه‌ی شما رسیدیم. پس من ایستادم و او هم ایستاد.

من گفتم: داخل شو ای مولای من! که من از اهل خانه‌ام.

او فرمود: تو داخل شو! أَنَا صاحِبُ الدّارِ!

یعنی: منم صاحب خانه. و صاحب الدّار از القاب خاصّ امام عصر علیه‌السلام است.

من از وارد شدن خودداری کردم. پس دست مرا گرفت و مرا جلوتر از خود به داخل خانه فرستاد.

وقتی وارد مجلس شدیم، دیدیم گروه طلبه‌ها نشسته‌اند و منتظرند سیّد قدّس‌الله‌روحه از داخل خانه برای تدریس بیاید و جای نشستن او خالی بود. به احترام او، کسی در آن‌جا ننشسته بود و در آن جا کتابی گذاشته بودند.

آن شخص رفت و در آن جا که محلّ نشستن سیّد رحمه‌الله بود، نشست. آن‌گاه آن کتاب را برداشت و باز کرد. کتاب، شرائع الاسلام محقّق حلّی بود. سپس از میان اوراق کتاب، چند جزوه‌ی پیش‌نویس بیرون آورد که به خطّ سیّد بود. و خطّ سیّد در نهایت ضعف بود به طوری که هر کسی نمی‌توانست آن را بخواند.

پس آنها را برداشت و شروع به خواندن نمود و به طلبه‌ها می‌فرمود: «آیا از این فروع تعجّب نمی‌کنید؟»

و این جزوه‌ها از اجزای کتاب مواهب الافهام سیّد، در شرح شرائع الاسلام بود که در نوع خود کتاب شگفتی است. امّا فقط شش جلد آن، از اوّل طهارت تا احکام اموات، منتشر شد.

پدرم اعلی‌الله‌درجته نقل کرد: هنگامی که از اندرون خانه بیرون آمدم، آن مرد را دیدم که در جای من نشسته، وقتی مرا دید، برخاست و از آن‌جا کنار رفت. پس او را وادار نمودم که همان جا بنشیند و دیدم مردی خوش‌منظر و زیباچهره است با شکل و شمایل غریب‌ها.

هنگامی که نشستیم، با رویی گشاده و شاد، به او روی نمودم و احوال‌پرسی کردم امّا حیا کردم بپرسم که او کیست و وطنش کجاست.

پس بحث را شروع نمودم. او نیز پیرامون مسئله‌ی مورد بحث ما، سخن می‌گفت با کلامی که مانند مروارید غلتان بود. کلام او مرا مبهوت کرد.

یکی از طلّاب گفت: ساکت شو! تو را چه با این سخنان؟!

پس تبسّم کرد و ساکت شد.

پس از پایان بحث، به او گفتم: از کجا به حلّه آمده‌اید؟

فرمود: از شهر سلیمانیّه.

گفتم: کی از سلیمانیّه خارج شدید؟

فرمود: روز گذشته از آن جا بیرون آمدم. و از آن‌جا خارج نشدم مگر بعد از آن‌که نجیب پاشا آمد و سلیمانیّه را فتح کرد و با شمشیر و زور آن‌جا را گرفت و احمد پاشا بانانی را که در آن‌جا سرکشی می‌کرد، گرفت و به جای او، برادرش عبد‌الله پاشا را نشاند.

(این احمد پاشا از فرمان‌برداری از دولت عثمانی سرپیچیده بود و خود در سلیمانیّه مدّعی سلطنت شده بود.)

مرحوم پدر قدس‌سره گفت: من به گفته‌های او و نرسیدن خبر این فتح به حاکمان حلّه فکر می‌کردم و به ذهنم نرسید که از او بپرسم چگونه گفت دیروز از سلیمانیّه بیرون آمدم و به حلّه رسیدم در حالی که میان حلّه و سلیمانیّه، برای سوار تندرو، بیش از ده روز راه است.

آن‌گاه آن شخص به یکی از خادمان خانه امر فرمود که برای او آب بیاورد. آن خادم ظرفی را برداشت تا از کوزه‌ی بزرگ آب بردارد.

آن شخص به او فرمود: چنین مکن! زیرا در ظرف، حیوان مرده‌ای هست.

خادم نگاه کرد و دید مارمولکی در آن مرده است. پس ظرف دیگری برداشت و برای او آب آورد. وقتی آب را آشامید، برخاست که برود.

پدر قدس‌سره گفت: با برخاستن او، من هم برخاستم. با من خداحافظی کرد و بیرون رفت. هنگامی که از خانه بیرون رفت، من به جمع حاضر گفتم: چرا به خبر او در مورد فتح سلیمانیّه ایراد نگرفتید؟! آنان گفتند: تو چرا ایراد نگرفتی؟!

پس حاج علی -که پیش‌تر نام او را بردیم- ماجرای رخ داده در مسیر را برایم حکایت نمود و اهل مجلس هم آن‌چه را پیش از بیرون آمدن من واقع شده بود -یعنی خواندن جزوه‌ی پیش‌نویس و تعجّب از فروع آن- نقل کردند.

پدر اعلی‌الله‌مقامه گفت: پس من گفتم: به دنبال آن مرد بروید؛ و گمان نمی‌کنم که او را بیابید. و الله صاحب الامر روحی‌فداه بود.

حاضران برای یافتن آن جناب پراکنده شدند، امّا نه خود او را یافتند و نه اثری از او؛ گویا به آسمان بالا رفت یا در زمین فرو رفت.

گفت: تاریخ روز فتح سلیمانیّه را که او خبر داده بود ثبت کردیم. پس بشارت فتح، ده روز پس از آن به حلّه رسید و حاکمان اعلان کردند و دستور شلیک توپ دادند؛ چنان‌که هنگام رسیدن خبر فتح، رسم است.<ref>ر.ک: جنّة المأوی / ۱۱۵ - ۱۱۸ (حکایت ۴۴).</ref>

مؤلّف گوید: طبق کتاب‌های نسب‌شناسی که نزد حقیر موجود است، اسم ذوالدّمعه «حسین» بوده و لقب دیگرش «ذوالعبرة». او پسر زید شهید، پسر حضرت علیّ‌بن الحسین علیه‌السلام است و کنیه‌ی او ابوعانقه<ref>جنّة المأوی: ابوعاتقه.</ref>.

لقب ذوالدّمعه را به این خاطر به او دادند که در نماز شب بسیار می‌گریست.<ref>طبق برخی نقل‌ها، گریه‌ی فراوان او برای پدر و برادر شهیدش این لقب را برای او به ارمغان آورد.</ref>

امام صادق علیه‌السلام او را تربیت فرمود و علم فراوانی به او عنایت نمود.<ref>بنگرید به: رجال النّجاشی / ۵۲.</ref> او مردی زاهد و عابد بود و در سال صد و بیست و پنج از دنیا رفت.<ref>در مورد سال وفات او اختلاف بسیار است. از سال ۱۳۵ (که ظاهراً منظور مؤلّف محترم هم بوده است امّا در نگارش اشتباهی رخ داده است) تا سال ۱۹۰ نقل کرده‌اند.</ref>

مهدی، خلیفه‌ی عبّاسی با دختر او ازدواج کرد.<ref>بنگرید به: عمدة الطّالب / ۲۶۰.</ref> او اعقاب و نوادگان بسیاری داشته است.

البتّه جناب سیّد داناترند به آن‌چه مرقوم داشتند.

نجم ثاقب - باب هفتم: حکایات تشرّف‌یافتگان

== پانویس ==
[[رده:تشرفات و ملاقات ها]]

Saeed: رده جدید

مطالب که ذیل سوره مبارکه '''لیل''' نوشته شده است.

شمس - آیات ۱ تا ۴

2025-09-18T16:26:29Z

Saeed: مطلب جدید

= [[:رده:آیات مهدویت|آیات مهدویت]] - [[:رده:سوره شمس|سوره شمس]] - آیات 1 تا 4 =
'''<big>«وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها</big>(۱) <big>وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها</big>(۲) <big>وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها</big>(۳) <big>وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشاها</big>(۴)<big>»</big>'''<ref>شمس (۹۱): ۱-۴.</ref>

سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش و سوگند به ماه که در پی آن تابان است و سوگند به روز که تاریکی را می‌زداید و جهان را روشن می‌سازد و به شب گاهی که عالم را در پرده سیاهی برکشد.

محمّد بن العبّاس: فی المعنی عن محمّد بن القاسم، عن جعفر بن عبداللّه، عن محمّد بن عبداللّه، عن محمّد بن عبدالرّحمان<ref>در مأخذ، دو راوی اخیر جابه جایند.</ref>، عن أبی جعفر القمّیّ، عن محمّد بن عمر، عن سلیمان الدّیلمیّ، عن أبی عبداللّه علیه‌السّلام، قال:

سألته عن قول اللّه عزّوجلّ وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها، قال:

«الشّمس رسول اللّه صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌اله‌و‌سلم أوضح للنّاس دینهم.»

قلت: وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها؟ قال: «ذاک أمیرالمؤمنین علیه‌السّلام تلا رسول اللّه صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌اله‌و‌سلم.»

قلت: وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها؟ قال: «ذاک الإمام من ذرّیّة فاطمة نسل رسول اللّه صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌اله‌و‌سلم، فیجلی ظلام الجور و الظّلم، فحکی اللّه سبحانه عنه فقال: وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها یعنی به القائم علیه‌السّلام.»

قلت: وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشاها قال: «ذلک أئمّة الجور الّذین استبدّوا بالأمور دون آل الرّسول (صلوات‌اللّه‌علیهم‌أجمعین) و جلسوا مجلسا کان آل الرّسول<ref>[در مأخذ: آل محمّد.]</ref> أولی به منهم، فغشوا دین اللّه بالجور و الظّلم، فحکی اللّه سبحانه فعلهم فقال: وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشاها.»<ref>تأویل الآیات الظّاهرة ۲: ۸۰۵ [ح ۳].</ref>

محمّد بن العبّاس: در معنی آیات از محمّد بن القاسم، از جعفر بن عبداللّه، از محمد بن عبدالله [الرحمن]، از محمد بن عبدالرحمن [الله]، از ابوجعفر قمی، از محمد بن عمر، از سلیمان دیلمی، از حضرت ابوعبدالله امام صادق عليه‌السلام روایت آورده که گفت: از آن جناب راجع به فرمایش خدای عزوجل: سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش پرسیدم، فرمود: خورشید رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌وآله می‌باشد، برای مردم دینشان را واضح و روشن ساخت، عرض کردم: و سوگند به ماه که در پی آن تابان است که فرمود: او امیرالمؤمنین است که در پی رسول‌خدا صلی‌الله‌عليه‌وآله است، گفتم: و سوگند به روز که تاریکی را می‌زداید و جهان را روشن می‌سازد فرمود: آن امام از ذرية فاطمه نسل رسول الله صلى‌الله‌عليه‌وآله است که تاریکی جور و ظلم را می‌زداید، پس خداوند سبحان از او حکایت آورده که فرموده: و سوگند به روز که تاریکی را می‌زداید و جهان را روشن می‌سازد منظور از آن حضرت قائم عليه‌السلام می‌باشد. پرسیدم: و سوگند به شب گاهی که عالم را در پرده سیاهی برکشد؟ فرمود: آن امامان جور و ستم هستند که به استبداد خود جدای از خاندان رسول صلوات‌الله‌عليهم‌أجمعينا زمام امور را بدست گرفتند، و به مسندی تکیه زدند که آل رسول از آنها نسبت به آن شایسته‌تر بودند، پس دین خدای را با ظلم و ستم پوشاندند، که خدای سبحان کار آنان را حکایت کرد و فرمود: {و سوگند به شب گاهی که عالم را در پرده سیاهی برکشد}.

شرف الدّین النّجفیّ، قال: روی<ref>در مأخذ: ما رواه.</ref> علیّ بن محمّد، عن أبی جمیلة، عن الحلبیّ، و رواه [أیضا] علیّ بن الحکم، عن أبان بن عثمان، عن الفضل بن العبّاس، عن أبی عبداللّه علیه‌السّلام أنّه قال:

«وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها الشّمس أمیرالمؤمنین علیه‌السّلام و ضحاها قیام القائم علیه‌السّلام لأنّ اللّه سبحانه قال: وَ أَنْ یُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًی وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها الحسن و الحسین علیهما‌السّلام، وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها هو قیام القائم علیه‌السّلام، وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشاها حبتر و دولته قد غشی علیه الحقّ.»

و أمّا قوله: وَ السَّماءِ وَ ما بَناها قال: «هو محمّد صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌اله‌و‌سلم، هو السّماء الّذی یسمو إلیه الخلق<ref>[در مأخذ: الخلف.]</ref> فی العلم.»

و قوله: وَ الْأَرْضِ وَ ما طَحاها قال: «الأرض الشّیعة.»

وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها قال: «هو المؤمن المستوی علی الخلق<ref>در مأخذ: المستور و هو علی الحقّ.</ref>.»

و قوله: فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها قال: «عرفت<ref>در مأخذ: عرّفه.</ref> الحقّ من الباطل فذلک قوله: وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها.»

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها قال: «قد أفلحت نفس زکّاها اللّه، و قد خابت من دسّاها اللّه.

قوله: کَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها قال: «ثمود رهط من الشّیعة، فإنّ اللّه سبحانه یقول: وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَیْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمی عَلَی الْهُدی فَأَخَذَتْهُمْ صاعِقَةُ الْعَذابِ الْهُونِ فهو<ref>[در مأخذ: و هو.]</ref> السّیف إذا قام القائم علیه‌السّلام.»

و قوله: فَقالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ هو النّبیّ صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌اله‌و‌سلم: ناقَةَ اللَّهِ وَ سُقْیاها قال:

«النّاقة الإمام الّذی فهّم عن اللّه و فهّم عن رسوله، وَ سُقْیاها أی عنده مستقی العلم.»

فَکَذَّبُوهُ فَعَقَرُوها فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاها قال: «فی الرّجعة.»

وَ لا یَخافُ عُقْباها قال: «لا یخاف من مثلها إذا رجع.»<ref>تأویل الآیات الظّاهرة ۲: ۸۰۳- ۸۰۴.</ref>

شرف الدین نجفی: گوید: علی بن محمد، از ابوجميله روایت کرده، از حلبي، و [نيز] این حدیث را علی بن الحكم روایت کرده، از ابان بن عثمان، از فضل بن العباس، از حضرت ابی عبدالله صادق عليه‌السلام که فرمود:

سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش شمس: امیرالمؤمنین علیه‌السلام است. و هنگام اوج درخشندگیش: قیام حضرت قائم عليه‌السلام است زیرا که خدای سبحان فرموده: و اینکه مردم هنگام اوج درخشندگی خورشید جمع شوند، و سوگند به ماه که در پی آن تابان است احسن و حسين عليهما‌السلام هستند، و سوگند به روز که تاریکی را می‌زداید قیام حضرت قائم عليه‌السلام است، و سوگند به شب گاهی که عالم را در پرده سیاهی برکشد حبتر و دولت اوست و این در حالی است که حق او را خواهد پوشاند، و اینکه فرموده: و سوگند به آسمان بلند و آنکه این کاخ رفيع را بنا نهاد و فرمود: او حضرت محمد صلى‌الله‌عليه‌وآله است، اوست آسمانی که خلایق در علم و دانش به سوی او بالا می‌روند، و اینکه فرموده: و سوگند به زمین و آنکه آن را گستراند؟ فرمود: ارض شیعه است، و سوگند به نفس و آنکه او را مستقیم بیافرید و فرمود: او مؤمن است که آفرینش معتدلی دارد که پنهان است و بر حق، و اینکه فرموده: و به او شر و خیرش را الهام نمود و فرمود: حق را از باطل به او [آن نفس] شناسانید، و این است که فرموده: و سوگند به نفس و آنکه او را مستقیم بیافرید و براستی هر که آن را پاک دارد رستگار است.

فرمود: نفسی که خداوند آن را پاکیزه گرداند. البته رستگار شده، و هر که را به پلیدی انداخت زیانکار گشته است.

و اینکه فرموده: و قوم ثمود از روی سرکشی حقایق وحی را تکذیب کردند و فرمود: ثمود گروهی از شیعه است که خداوند سبحان فرماید: و اما قوم ثمود را هدایت کردیم پس آنان کوری و گمراهی را بر هدایت برگزیدند پس صاعقه عذاب خواری آنان را گرفت و این عقوبت شمشیر است هر گاه حضرت قائم عليه‌السلام بپا خیزد. و اینکه فرموده: پس رسول‌خدا به آنان فرمود [او پیغمبر اکرم است] و این ناقه خداوند است و آبشخور آن و فرمود: ناقه أمام است که از سوی خداوند فهمانیده، [و آبشخور آن] یعنی: آبشخور علم نزد اوست، و پس او را تکذیب کردند و ناقه را پی نمودند که خداوند هم به کیفر گناهشان هلاکشان ساخت و فرمود: [این] در رجعت است، و از پایان کار بیم ندارد و فرمود: از مانند آن چنانچه باز گردد ترسی ندارد»

سیمای حضرت مهدی در قرآن، هاشم بن سلیمان بحرانی، قائمیه اصفهان ص ۴۲۵

== پانویس ==
[[رده:آیات مهدویت]]
[[رده:سوره شمس]]