http://wikimahdi.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Vafa 2026-09-05T11:32:37Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.11 http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA&diff=1472 2026-08-30T05:43:02Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>غیبت یعنی پنهان بودن. نه به معنی نبودن!<br /> <br /> {|<br /> |+<br /> |*<br /> |[[حضرت مهدی علیه‌السلام، در پرده‌ی غیبت‏]]<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |*<br /> |[[غیبت صغری]]<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |*<br /> |[[غیبت کبری]]<br /> |<br /> |<br /> |}</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA&diff=1471 2026-08-30T05:42:10Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>غیبت یعنی پنهان بودن. نه به معنی نبودن!<br /> <br /> [[امام زمان]] علیه السلام دو غیبت داشته اند:<br /> <br /> [[غیبت صغری]]<br /> <br /> [[غیبت کبری]]<br /> {|<br /> |+<br /> |*<br /> |[[حضرت مهدی علیه‌السلام، در پرده‌ی غیبت‏]]<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |}</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B1%D9%82%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D8%AB%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_(%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85)&diff=1470 2026-08-27T16:20:13Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= رقعه‌ی استغاثه به امام زمان(علیه السلام) =<br /> مؤلّف گوید: رقعه‌ی استغاثه به حضرت حجّت(علیه السلام) به چند شکل روایت شده و در کتب ادعیه‌ی رایج، موجود است.&lt;ref&gt;ر.ک: المصباح (للکفعمی) / 404؛ بحارالأنوار 99 / 234؛ زاد المعاد / 578.&lt;/ref&gt; و لکن نسخه‌ای به دست آمده که نه تنها در آن کتب، بلکه در بخش زیارات و بخش دعای بحارالانوار که جای‌گاه گردآوری آنهاست نیز ذکر نشده. با توجّه به کمیاب بودن این نسخه، نقل آن در این‌جا لازم به نظر رسید.<br /> <br /> فاضل متبحّر، محمّد‌بن محمّد الطّیّب از علمای دوره‌ی صفویّه، در کتاب انیس العابدین&lt;ref&gt;کتاب انیس العابدین را بعضی از فضلا برای خان آغابیگم، دختر شاه عبّاس ترجمه کرده. ابن‌طاووس نیز در کتاب خود، گاهی از کتاب سعادات نقل می‌کند. (مؤلّف محترم)&lt;/ref&gt; -که علّامه مجلسی در بحار، و فاضل خبیر، میرزاعبد‌الله اصفهانی در صحیفه‌ی ثالثه از آن نقل می‌کند- از کتاب سعادات، این عبارات را نقل کرده است:<br /> <br /> في کتاب السّعادات: دعاء التّوسّل لکلّ مهمٍّ و حاجةٍ<br /> <br /> بسم الله الرّحمن الرّحیم<br /> <br /> تَوَسَّلْتُ إلَیْكَ یا أَبَاالْقاسِمِ م‌ح‌م‌د‌بْنَ الْحَسَنِ‌بْنِ عَليِّ‌بْنِ مُحَمَّدِ‌بْنِ عَليِّ‌بْنِ موسَی‌بْنِ جَعْفَرِ‌بْنِ مُحَمَّدِ‌بْنِ عَليِّ‌بْنِ الْحُسَیْنِ‌بْنِ عَليِّ‌بْنِ أَبي‌طالِبٍ، النَّبَإ الْعَظیمِ، وَ الصِّراطِ الْمُسْتَقیمِ، وَ عِصْمَةِ اللّاجینَ، بِأُمِّكَ سَیِّدَةِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ بِآبائِكَ الطّاهِرینَ وَ بِأُمَّهاتِكَ الطّاهِراتِ، بِـ«یس» وَ الْقُرْآنِ الْحَکیمِ وَ الْجَبَروتِ الْعَظیمِ وَ حَقیقَةِ الْإیمانِ وَ نورِ النّورِ وَ کِتابٍ مَسْطورٍ، أَنْ تَکونَ سَفیري إلَی اللهِ تَعالیٰ فِي الْحاجَةِ لِفُلانٍ؛ أَوْ هَلاكِ فُلانِ‌بْنِ فُلانٍ. <br /> <br /> و این رقعه را در گِل پاکی بگذارد و در آب جاری یا چاهی بیندازد و در حال انداختن بگوید: <br /> <br /> یا سَعیدَ‌بْنَ عُثْمانَ وَ یا عُثْمانَ‌بْنَ سَعیدٍ، أَوْصِلا قِصَّتي إلیٰ صاحِبِ الزَّمانِ(علیه السلام).&lt;ref&gt;انیس العابدین، نسخه‌ی خطّی / برگه‌ی 365. (کتاب‌خانه‌ی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، شماره‌ی کتاب: 51 مشکاة)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نسخه این‌گونه بود؛ امّا با ملاحظه‌ی روایات و شیوه‌ی بعضی از رقعه‌ها، باید چنین باشد: «یا عثمان‌بن سعید و یا محمّد‌بن عثمان...». و الله العالم.<br /> ----</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85&diff=1454 2026-08-20T16:43:16Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، احیاگر قرآن کریم =<br /> '''«الْمُؤَمَّلُ لِإحْيَاءِ الْكِتَابِ وَ حُدُودِه»'''؛&lt;ref&gt;سیّدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''«مورد آرزو برای زنده کردن کتاب و حدود آن»'''.&lt;ref&gt;«'''المُؤَمَّلُ لِإحْيَاءِ الدَّوْلَةِ الشَّرِيفَة'''؛ مورد آرزو برای زنده کردن حکومت شریف.» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۶. «'''مُعْلِنِ أَحْكَامِ القُرْآن'''؛ آشکار کننده‌ی احکام قرآن.». همان، ج ۹۱، ص ۳۱ و ج ۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۷ و ۲۴۶. «'''مُجَدِّداً لِمَا عُطِّلَ مِنْ أَحْكَامِ كِتَابِك'''؛ تجدید کننده‌ی آن‌چه از احكام کتابت تعطیل شده است.» مصباح المتهجد، ص ۱۵۹ و ۱۶۰؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۹۶ و ج ۸۲، ص ۲۳۱ و ج ۸۳، ص ۲۳۵ و ج ۹۱، ص ۴۱ و ج ۹۹، ص ۱۱۱.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''شرح:'''<br /> <br /> این صفات بیانگر یکی دیگر از رسالات مهم [[مهدی|امام عصر]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، یعنی احیای قرآن و حدود و احکام آن در عصر ظهور است. <br /> <br /> امام زمان &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; آن شخص بزرگواری است که منتظرانش، آرزوی&lt;ref&gt;اشاره به کلمه‌ی «'''مُؤَمَّل'''» که در روایتی از امام حسن عسکری &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; درباره‌ی وجه تسمیه‌ی امام عصر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; به این صفت چنین آمده است: «زمانی که حجت &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; متولد شد، ستمکاران گمان می‌کردند که مرا می‌کشند تا این نسل را قطع کنند، پس چگونه قدرت خدا را دیدند و از این رو امام آن مولود را «'''مُؤَمَّل'''» نامید.» طوسی، غیبت طوسی، ص ۲۲۳.&lt;/ref&gt; ظهورش را برای دیدارش، احیای کتاب و بیان حدود و احکام آن می‌کشند.<br /> <br /> پس از رحلت پیامبراکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt;، به جهت تسلّط جاهلان، قرآن مهجور ماند و احکام و حدود آن از میان امّت اسلامی رخت بربست، چنان‌که در سوره‌ی <br /> <br /> فرقان، پیامبراکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; به پیشگاه حق تعالی شکایت برده و عرض می‌کند:<br /> <br /> '''«وَ قالَ الرَّسُولُ یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً»'''. &lt;small&gt;(فرقان: ۳۰)&lt;/small&gt;<br /> <br /> '''«و پیامبر [خدا] گفت: پروردگارا، قوم من این قرآن را رها کردند.»''' <br /> <br /> پیش از ظهور نیز قرآن کریم آن‌قدر مهجور می‌شود که وقتی حضرت قیام می‌کنند، چنان تصوّر می‌شود که ایشان قرآن و دین جدیدی را آورده است.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص ۲۳۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> روشن است که کتاب جدید، کتابی غیر از قرآن نیست، بلکه امر جدید، کتاب جدید و تعبیرهایی از این قبیل که در احادیث وارد شده، برای تبیین مسائلی است.&lt;ref&gt;با توجه به این‌که قرآن کریم کتاب جاودان الاهی و دین اسلام آیینی ابدی است، درباره‌ی مفهوم احادیثی که بیانگر این هستند که حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; به امر جدید و کتاب جدیدی قیام می‌نماید، می توان گفت که آیین نو و کتاب جدید و دیگر تعبیرهایی از این قبیل که در احادیث رسیده است، برای تبیین مسائلی است:<br /> <br /> الف - احکام و معارف فراوانی از مجموعه‌ی فرهنگ اسلام، در گذشته بنا به عللی تبیین نشده یا متناسب با سطح فرهنگ و فکر اجتماعات گذشته نبوده است، یا زمینه‌ی عملی آن‌ها وجود نداشته است. بازگویی چنین معارف و علوم و مسائلی، بی‌گمان برای جامعه‌ی اسلامی، ناشناخته خواهد بود و به علت اینکه امام مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; این تعالیم را از ظاهر و باطن قرآن کریم استنباط می‌کند و به مردم می‌آموزد، برای آنان تازگی دارد و آیین نو و کتاب جدید انگاشته می‌شود.<br /> <br /> ب - تعالیم و احکامی از قرآن کریم و اسلام فراموش شده است، به گونه‌ای که در جوامع اسلامی ناآشنا و برای مسلمانان ناشناخته است. طرح این مسائل نیز کتاب و آیین نو پنداشته می‌شود.<br /> <br /> ج - اصول و احکام فراوانی دچار تحریف و دگرگونی معنوی یا موضعی گشته است، و امام آن‌ها را چنان‌که در اسلام اصیل بوده است، مجدّد مطرح می‌‌سازد، و تحریف و انحراف‌های روی داده را روشن می‌کند و مفهوم حکم یا جایگاه آن را مشخص می‌سازد، و این با طرز تلقی و برداشت عمومی مردم و علما سازگاری ندارد، از این رو، برنامه‌ی جدید و راه و روش تازه به شمار می آید. محمّد، حکیمی. ۱۳۷۴ ه. ش، عصر زندگی و چگونگی آینده انسان و اسلام. چ چهارم. قم: بوستان کتاب، ص ۱۷۵ و ۱۷۶.<br /> <br /> د- به علّت این‌که فقها در استنباط حكم شرعی، از یک سلسله قواعد و اصول بهره می‌جویند، گاهی حکمی را که استنباط کرده‌اند با حکم واقع مطابقت ندارد؛ هر چند نتیجه‌ی آن استنباط برای مجتهد و مقلّدینش حجّت شرعی است؛ ولی در حکومت امام زمان &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، حضرت، احكام واقعی را بیان می‌فرماید. از این رو، این احکام برای مردم نو و جدید به حساب می‌آید.<br /> <br /> ه - برخی از احکام شرعی در شرایطی خاص و اضطراری و برای تقیّه به صورت غیر واقعی اعلام شده است که در روزگار حضرت، تقیّه برداشته می‌شود و حکم واقعی و این احکام برای مردم، به عنوان احکام جدیدی محسوب می‌شوند. طبسی، في رِحاب حكومة الامام المهدی، ۱۳۸۳ ه.ش، قم: دلیل ما، ص ۱۸۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در عصر [[غیبت]]، دنیا پرستی و شهوت‌رانی میان مسلمانان به حدّی رواج پیدا می‌کند که تنها به ظاهر قرآن توجّه نموده و احکام و حدود آن اجرا نمی‌گردد و اگر هم <br /> <br /> به آن عمل کنند، آن را به رأی و نظر خود بازگردانند.<br /> <br /> به معنای دیگر تعبير '''«الْمُؤمَّلُ لِإحْيَاءِ الْكِتَابِ وَ حُدُودِه»'''، اشاره به زنده شدن چیزی است که در اثر تحوّل دوران، در حال از بین رفتن است و نشانگر آن است که تا<br /> <br /> زمان ظهور امام مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، قرآن و احکام آن به قدری ضعیف می‌شوند که به حالت احتضار در می‌آیند؛ چنان که رسول خدا &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; از این زمان خبر <br /> <br /> داده و فرمودند: '''«سَيَأتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يَبْقَى مِنَ الْقُرْآنِ إِلّا رَسْمُهُ»'''؛&lt;ref&gt;«به زودی بر مردم زمانی می‌آید که از قرآن جز رسمی باقی نماند.» کلینی، کافی، ج ۸، ص ۳۰۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> لذا قرآن و اهل قرآن در انتظار احیا کننده‌ی قرآن و حدود آن بسر می‌برند و از خدای تعالی قیام امام عصر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; را طلب می‌کنند.&lt;ref&gt;علوی طالقانی، شرحی بر دعای ندبه، ص ۲۲۱، با اندکی دخل و تصرف در عبارات؛ رفیعی، تفسير و شرح دعای ندبه، ص ۱۹۲ تا ۱۹۴، با اندکی دخل و تصرف در عبارات.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> حضرت علی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در خطبه‌ی ۱۳۸ نهج‌البلاغه، در ارتباط با احیای کتاب توسّط حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«رأی را به قرآن برمی‌گرداند، پس از آن‌که قرآن را به رأی برگردانده باشند.»''' <br /> <br /> در بیانی دیگر نیز، آن حضرت دوران ظهور قرآن و حضور آن‌را در زندگی بشر چنین بشارت داده‌اند:<br /> <br /> '''«گویی هم اکنون شیعیان خود را می‌بینم که در [[مسجد کوفه]]، خیمه‌ها زده‌اند و قرآن را بدان گونه که نازل شده به مردم می‌آموزند.»'''&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص ۳۱۸. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> موضوع دیگری که در صفت '''«الْمُؤمِّلُ لِإحْيَاءِ الْكِتَابِ وَ حُدُودِه»''' به آن تصریح شده، '''«اجرای حدود کتاب خدا»''' است. <br /> <br /> '''«حدود»''' همان احکام و مقرّراتی است که اندازه و مرز آن در قرآن مشخص شده است. هم‌چنین از نظر شرع اصطلاحی دارد که به معنای کیفر و مجازات مجرمین<br /> <br /> به کار می‌رود که به عنوان حدّ شرعی برای متخلّفین از قوانین واحکام و دستورات الاهی ذکر شده است. <br /> <br /> برخورد با مفسدان و تبهکاران جامعه، شیوه‌های گوناگون دارد. در شریعت اسلامی، برای برخی از گناهان، مانند سرقت، زنا و تهمت، حدودی مقرّر شده است. <br /> <br /> حدّ سرقت، قطع دست&lt;ref&gt;مائده: ۳۸. &lt;/ref&gt; و حدّ زنا، یکصد تازیانه&lt;ref&gt;نور: ۲.&lt;/ref&gt; و حدّ قذف، هشتاد تازیانه&lt;ref&gt;نور: ۴.&lt;/ref&gt; است. <br /> <br /> بدیهی است که حدود شرعی، الطاف الاهی در حقّ مكلّفان است و اجرای آن‌ها نقش مؤثّری در جلوگیری از مفاسد و مظالم اجتماعی دارد. <br /> <br /> در حکومت امام مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; از سویی با شیوه‌های فرهنگی و تعلیم معارف و تحکیم عقاید و ایمان، فاسقان و بزهکاران را به راه صلاح و راستی برمی‌گردانند و از سوی دیگر با تأمین نیازهای مشروع و معقول زندگی و اجرای عدالت اجتماعی، راه را بر فساد و تباهی می‌بندند؛ <br /> <br /> ولی با کسانی که با وجود همه‌ی این‌ها راه تجاوز به حقوق دیگران و زیر پا گذاشتن احکام الاهی را می‌پیمایند و چارچوب قانون را نمی‌پذیرند، به گونه‌ای شدید برخورد می‌شود که سدّ راه تبهکاری آن‌ها گردد و نیز از ادامه‌ی روند فساد در جامعه توسّط دیگران جلوگیری شود و اجرای حدود الاهی درباره‌ی مفسدان است که حدّ و مرز آن در قوانین کیفری اسلام بیان شده است.&lt;ref&gt;محمّد امین، بالا دستیان؛ محمّد مهدی، حاثری پور؛ مهدی، یوسفیان؛ بی‌تا، نگین آفرینش، قم: بنیاد فرهنگی مهدی موعود، ص ۱۶۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در حکومت مهدوی، تمام احکام و حدود قرآن که از مرز خارج شده و آن‌چه از قوانين الاهی که طبق قرآن اجرا نشده، همه به اجرای کامل و حکم حقیقی در خواهد آمد و این رسالت به عهده امام مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; است، زیرا ایشان مجری حقیقی احکام قرآن کریم و حافظ حدود و حقوق تمام مراتب آن است.&lt;ref&gt;زمریان، ندبه و نشاط، ص ۴۶۰، با اندکی دخل و تصرف در عبارات.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به فرموده‌ی پیامبر اکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; «اجرای حدود الاهی»، از جمله خصوصیات امام مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; ذکر شده است.&lt;ref&gt;ر.ک: مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۳۱۱.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در روایتی از امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; فرموده‌اند که از جمله حدود الاهی که تنها در عصر [[امام زمان]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; اجرا می‌شود، مجازات سنگسار برای زناکار مُحصَن و مجازات قطع گردن برای کسی است که زکات نپردازد.&lt;ref&gt;ر.ک: صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۶۷۱.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در دعایی که عمروی از امام عصر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; نقل کرده چنین فرموده‌اند: '''«وَأَقِمْ بِهِ الحُدُودَ المُعَطّلَةَ»'''.&lt;ref&gt;«و به وسیله‌ی او حدود تعطیل شده را برپا کن.» طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۵.&lt;/ref&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86&diff=1447 2026-08-20T16:37:33Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>[[پرونده:8198698 482.jpg|انگشتی|340x340px|یا مهدی|جایگزین=]]<br /> <br /> = [[:رده:نام‌ها و القاب|نام‌ها و القاب]] - امام زمان =<br /> منظور از «'''امامِ زمان'''» در هر عصر و زمانی همان کسی است که در قیدِ حیاتِ ظاهری بوده و الزاماً توسط [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله) به عنوان یکی از ۱۲ نفر از جانشینان بعد از او معرفی شده که البته این لقب «'''امام'''» را نیز خداوند به ایشان عطا کرده است.<br /> <br /> در حال حاضر این جایگاه (امام زمانی) متعلق به پیشوای دوازدهم حضرت [[حجت|حجة ابن الحسن العسکری]] معروف به [[مهدی|امام مهدی]] (علیه السلام) است. <br /> <br /> '''امامِ زمان'''، لقب فرزند [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] علیه السلام در سال ۲۵۵ هجری قمری به دنیا آمده و مادرش امیرزاده رومی، نرجس خاتون بوده است.<br /> [[سامرا]] محل تولد ایشان است و ۵ سال با پدر معاصر بوده و در سال ۲۶۰ هجری، امامت ظاهری ایشان شروع شده و تا سال ۳۲۹ هجری دوران [[غیبت صغری]] ۶۹ سال بوده است و در این مدت 4 نایب خاص داشته اند: [[نواب اربعه|عثمان بن سعید عمری]]، [[نواب اربعه|محمد بن عثمان]]، [[نواب اربعه|حسین بن روح نوبختی]]، [[نواب اربعه|علی بن محمد سمری]]. در سال ۳۲۹ هجری چند روز قبل از مرگ آخرین نایبشان نامه ای به او نوشتند که تو حداکثر تا ۶ روز دیگر خواهی مرد و به کسی در این باب وصیت نکن که [[غیبت کبری]] آغاز شده و دیگر برای من ظهوری نیست تا گاهی که خدا اجازه دهد و تکلیف مردم این است که مشکلات خود را با فقهای جامع الشرایط در میان بگذارند.<br /> <br /> یکی از القابی که حضرت مهدی (عج) را با آن می خوانند و بسیار هم شایع است، لقب «[[امام زمان]] (عج)» است. شاید این لقب برگرفته از این حدیث معروف نبوی باشد که صراحتاً واژه &quot;'''امام زمان'''&quot; در آن آمده است:«مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ اَمامَ زَمانُهُ، ماتَ مَیْتَةً جاهلیَّةَ »يعنى کسی که بمیرد و امام زمان خویش را نشناخته باشد، مرگ او مانند مرگ افراد دوران جاهلیّت است و چون در این دوره از زمان، هیچ امام حیّ و حاضر دیگری به جز حضرت مهدی (عج) امام فریادرس و امید بی پناهان نیست، ایشان را با لقب «امام زمان» ندا می کنند.ناقلان اين حديث از شيعه و سنى آن چنان بسيارند كه شرح همه آنها خود جزوه مفصلى خواهد شد&lt;ref&gt;اصول كافي٣٧٥/١&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> <br /> علامه مجلسی گويد:شیعه و سنی به صورت «متواتر» روایت کرده اند که: «من مات و لم یعرف &quot;امام زمانه&quot; مات میتة جاهلیة»&lt;ref&gt;بحارالانوار٣٦٨/٨&lt;/ref&gt;. سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی هم گويد:این حدیث در میان شیعه و سنی متفق علیه است که: «من مات و لم یعرف &quot;امام زمانه&quot; مات میتة جاهلیة»&lt;ref&gt;ینابیع المودة٤٥٦/٣&lt;/ref&gt;. ابن ابی الحدید معتزلی در شرح این فراز از کلام امیر مؤمنان (ع) که می فرماید: «لایدخل الجنة الا من عرفهم و عرفوه »يعنى وارد بهشت نمی شود جز کسی که امامان را بشناسد و امامان نیز او را بشناسند» گوید:«اصحاب ما همگی بر درستی این مطلب معتقد هستند که هرکس امامان را نشناسد وارد بهشت نمی شود»&lt;ref&gt;شرح نهج البلاغه١٥٥/٩&lt;/ref&gt;. سیوطی و آلوسی در ذیل آیه شریفه: (یوم ندعو کل اناس بامامهم)&lt;ref&gt;نساء/٤١.&lt;/ref&gt; از رسول اکرم (ص)روایت کرده اند که فرمود: «یدعی کل قوم بامام زمانهم»يعنى«روز قیامت هر گروهی با امام زمانشان فراخوانده می شوند»&lt;ref&gt;الدر المنثور١٩٤/٤ و روح المعاني١١٢/١٥&lt;/ref&gt;.منابع شيعى نيز از جمله مرحوم طبرسي عين همين عبارت را نقل نموده اند&lt;ref&gt;مجمع البيان٦٦٣/٦&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> <br /> بر اساس اين حديث متواتر و مشهور كه بطور مشخص واژه &quot;امام زمان&quot;در آن بكار رفته به روشنی معلوم می شود که شناخت امام از شناخت خداوند متعال جدا نیست، بلکه یکی از ابعاد آن است، چنانکه دعای معرفت که از [[ناحیه‌ی مقدّسه|ناحیه مقدسه]] صادر شده، اشاره لطیفی به آن دارد، آنجا که می فرماید:«اللهم عرفنی نفسک، فانک ان لم تعرفنی نفسک لم اعرف نبیک،اللهم عرفنی نبیک، فانک ان لم تعرفنی نبیک لم اعرف حجتک: اللهم عرفنی حجتک، فانک ان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی»&lt;ref&gt;كمال الدين/٥١٢&lt;/ref&gt; این دعا توسط نخستین نائب خاص حضرت [[بقية الله|بقیة الله]] ارواحنا فداه، از ناحیه مقدسه صادر شده، و امر شده که در دوران [[غیبت]] آن کعبه مقصود شیعیان منتظر و چشم به راه بر خواندن آن مداومت کنند. معرفت امام زمان، شرط اسلام است و اگر کسى بدون شناخت امام از دنیا برود، گویا از اسلام واقعى و اصیل بی بهره بوده است. پس شناخت امام زمان، آن‏گاه می ‏تواند انسان را از مرگ جاهلى دور کند که بتواند به دستورات او پاینده بوده و از ارشادات و هدایت‏ هاى او بهره‏مند شود.<br /> <br /> <br /> <br /> شناخت امام زمان، چراغ هدایت و رمز ديند‏ارى است و نتیجه آن، دستیابى به صراط مستقیم، خداشناسى، حق‏شناسى و راه کمال و سعادت است.ديگر آن كه شناخت امام زمان(عج) و باور قلبى به او، باعث نزدیکى هر چه بیشتر انسان به او مى‏شود. اگر با این معرفت از دنیا برود، از پاداش‏هاى بیشمارى برخوردار خواهد شد که یکى از آنها درک ثواب یارى امام عصر علیه السلام در زمان ظهور است ؛ یعنى، چنین شخصى، همچون کسى است که در لشکر آن حضرت بوده و یا زیر [[حضرت مهدی، پرچم برافراشته‌ی هدایت|پرچم]] او نشسته است&lt;ref&gt;كافي٣٧/١&lt;/ref&gt;.منظور از این شناخت فقط شناخت حسب ونسب و نیای امام زمان نیست ؛بلكه شناخت اوصاف ،ویژگی ها و معرفت به سیره علمی وعملی امام ونزدیکی بیشتر به این اوصاف و خصایص و همراهی با امام است.شناخت امام زمان يعنى آگاهی از اینکه امام زبان گویای وحی و مفسر حقیقی قرآن است و آگاهی به این حقیقت که امام [[حجت]] بالغه‏ خدا و وصی پیامبر او بر روی زمین می‏باشد و به همین دلیل اولی به تصرف در جان و مال همه‏ مسلمانان و متصرف در همه‏ عوالم ملک و ملکوت است.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;--------------&lt;/nowiki&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نام‌ها و القاب]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD_%D9%88_%D8%AE%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D9%91%D8%AA&diff=1444 2026-08-20T16:33:25Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، جامع صلاح و خشنودی امت =<br /> '''«مُؤَلِّفَ شَمْلِ الصَّلَاحِ وَ الرِّضَا»'''؛&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج ۹۹، ص ۸۶ و ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «الفت دهنده و گردآورنده‌ی جامه‌ی درستی و خشنودی».<br /> <br /> '''لغات''':<br /> <br /> «شَمْل» از ماده‌ی «شُمول» به معنای «فراگرفتن و احاطه» و به معنای «پیچیدن» نظیر «جامه به خود پیچیدن» است.&lt;ref&gt;قرشی، ۱۳۷۱ ه.ش، قاموس قرآن، تهران: دار الكتب الإسلامية، ج ۵، ص ۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «صَلَاح» نقطه‌ی مقابل «فساد» است&lt;ref&gt;ازهری، تهذيب اللغة، ج ۲، ص ۱۳؛ جوهری، صحاح، ج ۱، ص ۳۸۳؛ راغب اصفهانی، مفردات، ج ۱، ص ۴۸۹.&lt;/ref&gt; و کاربرد بیشتر آن در افعال است. در قرآن کریم واژه‌ی «صَلَاح» گاهی در مقابل «فساد» و گاه در مقابل «زشتی و بدی» آمده است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، همان، همان جا.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''شرح''':<br /> <br /> اساسی‌ترین رکن وحدت جامعه، وحدت در هدف است. اگر مردمی در جهت یک مقصود حرکت کنند، یقیناً بر آن جامعه یگانگی حاکم خواهد شد و تنها عاملی که می‌تواند انسان را به وحدت واقعی رساند، ایمان به خداوند است. وحدتی که در اثر تعلیمات پیامبر اکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; در جامعه‌ی اسلامی پدید آمد، معلول دین و اعتقاد به خداوند بود. متأسفانه دنیا طلبان پس از رحلت رسول خدا &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; به خاطر ارضای هواهای نفسانی خود و کسب جاه و مقام، مسیر خلافت را تغییر دادند و نتیجه‌ی این جنایت، اتّحاد به تفرقه مبدّل گشت.&lt;ref&gt;موسوی خرم آبادی، شرح دعای ندبه، ص ۸۶۴ و ۸۶۵.&lt;/ref&gt; در عصر [[غیبت]] نیز پیدایش اختلافات فکری و عقیدتی از خطرناک‌ترین وقایع دوران غیبت است. در عصر غیبت، افرادی مردم را با ایجاد برخی مسلک‌های ساختگی، از مسیر صحیح مکتب اهل بیت &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; دور می‌کنند و این کار موجب تفرقه و گمراهی مردم خواهد شد و رواج مرام‌ها و مسلک‌های غیرالاهی به تشتّت و بی‌دینی منجر می‌شود. امام باقر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> «در دوران غیبت، اختلاف‌های شدید در میان مردم پدید می‌آید و وحدت دینی آنان خدشه دار می‌شود».&lt;ref&gt;ر.ک: نعمانی، غیبت، ص ۲۳۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در این‌باره می‌فرمایند:<br /> <br /> «در زمان غیبت، مردمان را می‌نگری که به پیروی از عقاید و بافته‌های ذهنی یک‌دیگر و به پیروی از افراد بد کردار می‌پردازند و در اعمال و رفتارشان از آنان تبعیت می‌کنند و راه مستقیم و مسلک صحیح شریعت اسلام بی‌رهرو شده است».&lt;ref&gt;ر.ک: مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۲۵۹.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در غیبت امام &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، جوامع بشری دست‌خوش جنایت، خونریزی، تفرقه و نفاق شده و رحم و مروت از میان مردم رخت بسته و محبت‌ها و الفت‌ها از بین رفته و تفرقه و نفاق جای همبستگی را فراگرفته است؛ و با چنین وضعیتی هرگز امور مردم به صلاح و درستکاری نمی‌انجامد.<br /> <br /> [[امام زمان]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; با ظهور خویش به همه‌ی دوگانگی‌ها و تفرقه‌ها پایان داده و انسان‌ها را به دوستی، مودت، صلاح و رضا دعوت می‌نمایند. در دعای امیرالمؤمنین &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; درباره‌ی حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; آمده است:<br /> <br /> '''«وَاجْمَعْ بِهِ شَمْلَ الْأمَّة»''':&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص ۲۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «و پراکندگی امّت را به وسیله‌ی او جمع فرما».<br /> <br /> در بیانی دیگر فرمودند:<br /> <br /> '''«وَ يُؤَلِّفَ بَيْنَ الْقُلُوبِ الْمُخْتَلِفَة»''':&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۲۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «و خداوند (به وسیله‌ی حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;) بین دل‌های پراکنده، الفت و دوستی ایجاد می‌کند».<br /> <br /> چنان‌که خدای تعالی اختلاف و تفرقه‌ای را که در صدر اسلام به وجود آمده بود، به وسیله‌ی پیامبراکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; از بین برد و قلوب مسلمانان را به یک‌دیگر الفت داده و تفرقه را به اتّحاد تبدیل نمود&lt;ref&gt;رفیعی، ص ۲۲۱ و ۲۲۲، با اندکی دخل و تصرف در عبارات.&lt;/ref&gt; و در سوره آل عمران از آن خبر داده و می‌فرماید:<br /> <br /> '''«وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوانا»'''. (آل عمران: ۱۰۳)<br /> <br /> «و نعمت خدا را بر خود یاد کنید: آن‌گاه که دشمنان [یک‌دیگر] بودید، پس میان دل‌های شما الفت قرار داد، تا به لطف او برادران هم شدید».<br /> <br /> بنابراین به برکت ظهور امام عصر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، مصداق بزرگی از این آیه محقّق خواهد شد.<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8_%D8%A8%D9%90%D8%B1%D9%91_%D9%88_%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C&diff=1443 2026-08-20T16:31:11Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، صاحب برّ و تقوی =<br /> &lt;blockquote&gt;'''«صَدْرُ الْخَلَائِق ذُو الْبِرِّ وَ التَّقْوَى»'''&lt;ref&gt;سیّدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «صدرنشین آفریدگان صاحب نیکی و تقوی».&lt;ref&gt;«یعْسُوبُ الْمُتَّقِين؛ پیشوای پرهیزگاران.» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۹۹ و ۱۱۷.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;'''لغت:'''<br /> <br /> کلمه‌ی «بِرِّ» به معنای «فزونی و وسعت در خیرونیکی» است و گاهی این صفت به خدای تعالی نسبت داده شده است، مانند آیه‌ی: «'''إنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ'''» (طور: ۲۸) و درباره‌ی بندگان خدا گفته می‌شود: «'''بَرَّ العبدُ رَبَّه'''»، یعنی اطاعت و پرستش او نسبت به خدا، وسیع و گسترده است. پس «بِرِّ» از طرف خدا بر بندگانش به معنای «فزونی ثواب و پاداش» است و از جانب بندگان به معنای «پرستش و اطاعت» است، که این اطاعت و پرستش خود دو گونه است: نوعی اطاعت در عقیده، و اطاعت در اعمال.<br /> <br /> «بِرِّ» در معنای «راست‌گویی» هم به کار رفته است، زیرا در راست‌گویی خیر زیاد است و در معنای «سوگند خوردن» نیز به کار می‌رود، یعنی در سوگند و سخنش راست می گوید.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات، ج ۱، ص ۱۱۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''شرح:'''<br /> <br /> صفت یاد شده، مقام شامخ [[امام زمان]] و پدران گرامیشان &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; را بیان می‌کند که هیچ موجودی به مقام و منزلت آن بزرگواران نمی‌رسد و در بسیاری از روایات، این تفضیل با عبارات متفاوت بیان شده است. پیامبراکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt; فرمودند:&lt;blockquote&gt;«'''أَنَا سَيِّدُ الْأوّلينَ وَالْآخِرِينَ وَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ! سَيِّدُ الْخَلَائِقِ بَعْدِی، اوّلنَا کَآخِرِنَا وَ آخِرُنَا کَاوّلنَا'''»&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ج۲۶، ص ۳۱۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «من آقای اوّلین و آخرینم و تو ای علی! آقای آفریدگان بعد از منی، اوّلین ما مانند آخرین ماست و آخرین ما مانند اوّلین ماست».&lt;/blockquote&gt;امام در هیچ‌یک از اوصافش نظیر و شبیه ندارد و از هر جهت یگانه و بی‌نظیر است تا جایی که هیچ فضلی از طرف خدا به کسی نمی‌رسد، مگر به واسطه‌ی آن حضرت، زیرا این نعمت در اصل از‌آن امام بوده و خدای تعالی در مرتبه‌ی اوّل به حضرتش عطا فرموده است. امام رضا &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در معرّفی امام می‌فرمایند:&lt;blockquote&gt;«امام یگانه‌ی روزگار خویش است، هیچکس (در مقام) به (منزلت) او نزدیک نمی‌شود و هیچ عالمی با او برابری نمی‌کند و جای‌گزین برای او پیدا نمی‌شود و شبیه و مانند ندارد و همه‌ی فضیلت‌ها مخصوص اوست، بدون آن‌که آن‌ها را طلب کرده و به اختیار خود کسب کرده باشد، بلکه این امتیازی از طرف فضل کننده‌ی بسیار بخشنده (خداوند) برای امام است».&lt;ref&gt;ر.ک: کلینی، کافی، ج ۱، ص ۲۰۱.&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;فضایل ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; بی‌نظیر است؛ به گونه‌ای که بر تمام انسان‌های عالم برتری دارند و صدر نشین عالم هستی هستند که در زمان ما صدرنشین عالم هستی، امام زمان &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; هستند. از سوی دیگر، در وصفِ «'''صَدْرُ الْخَلَائِق ذُو الْبِرِّ وَ التَّقْوى'''»&lt;ref&gt;«و در نیکوکاری و پرهیزگاری با یک‌دیگر همکاری کنید». مائده: ۲.&lt;/ref&gt; آن حضرت، «صاحب برّو تقوی» خوانده شده‌اند و این دو صفت برای آن بزرگوار کاملاً ثابت است. واژگان «بِرِّ» و «تقْوی» در آیه‌ی: «'''وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوی'''» با هم ذکر شده‌اند که یکی جنبه‌ی اثباتی دارد و اشاره به اعمال مفید است، و دیگری جنبه‌ی نفی دارد و اشاره به جلوگیری از اعمال خلاف است. به این ترتیب، تعاون و همکاری باید هم در دعوت به نیکی‌ها و هم در مبارزه با بدی‌ها انجام گیرد&lt;ref&gt;تفسیر نمونه، ج ۴، ص ۲۵۳.&lt;/ref&gt; و این همان روش عمده‌ای است که به وسیله‌ی حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در به ثمر رسیدن انقلاب آن بزرگوار باید اعمال گردد.<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%88_%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=1442 2026-08-20T16:28:44Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، احیاگر آثار و نشانه‌های دین =<br /> '''«مُحْیِی مَعَالِمِ الدِّينِ وَ أهْلِه»'''؛&lt;ref&gt;سیّدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۶ و ۱۰۷. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> «زنده کننده‌ی نشانه‌های دین و اهل آن». <br /> <br /> '''لغت:'''<br /> <br /> «مَعَالِم» جمع «مَعلَم» به معنای [[حضرت مهدی، پرچم برافراشته‌ی هدایت|علامت و پرچمی]] است که برای راه‌ها و حدود قرار‌می دهند.&lt;ref&gt;ازهری، تهذيب اللغة، ج ۱، ص ۳۰۲. &lt;/ref&gt; به عقیده‌ی راغب، به «آثار و نشانه‌های راه و شریعت»، «مَعَالِم» گفته می‌شود.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات، ج ۱، ص ۵۸۱. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''شرح:'''<br /> <br /> یکی دیگر از مأموریت‌های خطیر حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، احیا و زنده کردن «معالم دین» است. «معالم دین» همان احکام دین از اوامر و نواهی و هر چیزی است که علامت و نشانه‌ی دین باشد.&lt;ref&gt;علوی طالقانی، شرحی بر دعای ندبه، ص ۲۲۲. &lt;/ref&gt; همان‌طور که در شرح صفات قبل بیان شد، در روزگار [[غیبت]] امام &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، دین و احکام دینی، به واسطه‌ی سلطه‌ی مردم هواپرست و دنیا خواه به مرور زمان در میان جامعه‌ی بشر و ملت مسلمان از میان رفته و فقط نامی از آن باقی می‌ماند.&lt;ref&gt;ر.ک: کلینی، کافی، ج ۸، ص ۳۰۸. &lt;/ref&gt; در زیارت جامعه‌ی کبیره به ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; عرضه می‌داریم:<br /> <br /> '''«وَ نُصْرَتِی لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى يُحْيِىَ اللهُ تَعَالَی دِينَهُ بِكُم»''':&lt;ref&gt;صدوق، عیون اخبار الرضا &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، ج ۲، ص ۲۷۶. &lt;/ref&gt; <br /> <br /> «و یاری من برای شما آماده و مهیّاست تا خدای تعالی دین خود را به وسیله‌ی شما زنده کند». <br /> <br /> با ظهور حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، شعاع دین پیامبر اکرم &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌وآله&lt;/small&gt;، چنان بالا می گیرد که در روی زمین اثری از شرک و بی دینی نباشد.&lt;ref&gt;ر.ک: عیاشی، تفسیر، ج ۲، ص ۵۶.&lt;/ref&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%B3%D8%AE%D9%86_%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3_%D8%AA%D9%82%D9%88%D8%A7&diff=1441 2026-08-20T16:25:24Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>'''«جَامِعَ الْكَلِمَةِ عَلَى التَّقْوَى»؛'''&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''«گرد آورنده‌ی سخن بر اساس تقوا».'''&lt;ref&gt;«جامِعُ الْكَلِمِ عَلَى التَّقْوَي؛ گردآورنده‌ی سخنان بر اساس تقوا.» سیّدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷. «جَامِعِ الْكَلِم؛ گردآورنده‌ی سخنان» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۱. «الْإمَامُ التَّقِی؛ پیشوای پرهیزگار.» جمال الأسبوع، ص ۵۱۶؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج۹۲، ص ۳۳۴. «التَّقِي؛ پرهیزگار.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۳؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۱۶ و ۵۲۴؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۸ و ج۹۲، ص ۳۲۸ و ۳۳۲ و ج ۹۹، ص ۹۰ و ۱۱۴. «وِقاية آية الله؛ نگهبان الاهی.» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۱، ص ۳۹ و ج ۹۹، ص ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''لغت:'''<br /> <br /> «تقْوَی» مصدری برگرفته از ریشه‌ی «وق‌ی» به معنای «دفع کردن خطر از چیزی به وسیله‌ی چیز دیگر» است.&lt;ref&gt;ابن فارس، معجم مقاييس اللغة، ج ۶، ص ۱۳۱.&lt;/ref&gt; «تقوا» بر حسب لغت، مطلقِ «صیانت و نگهداری هر چیزی از هر امر ناپسند» را شامل می‌شود، خواه ناپسند بودن آن شرعی باشد یا عرفی و اعمّ از آن‌که دلیل آن عقلی باشد یا نقلی. هم‌چنین عبارت است از: «توجّه به حق و جریان طبیعی و روال عادّی عمل».&lt;ref&gt;مصطفوی، التحقيق في كلمات القرآن، ج ۱۳، ص ۱۸۳ و ۱۸۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''شرح:''' <br /> <br /> درباره‌ی مفهوم صفتِ '''«جَامِعَ الْكَلِمَةِ عَلَى التَّقْوَى»''' دو تعبیر وجود دارد:<br /> <br /> ١. واژه‌ی «کَلِمَة» در قرآن کریم در آیات متعدّدی ذکر شده و هر کدام بر حسب موقعیّت آن در آیه، معنای خاصّی را می‌رساند. به عنوان نمونه در آیه‌ی: '''«وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللهِ إِنَّ اللهَ عَزیزٌ حَكيم»'''،&lt;ref&gt;«و اگر آن چه درخت در زمین است قلم باشد و دریا را هفت دریای دیگر به یاری آید، سخنان خدا پایان نپذیرد. قطعاً خداست که شکست ناپذیر حکیم است». لقمان: ۲۷.&lt;/ref&gt; واژه‌ی «کَلِمَة»، اشاره به تمامی موجودات هستی است.&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان، ج ۱۶، ص ۲۳۳.&lt;/ref&gt; در تعبیرِ '''«جَامِعَ الْكَلِمَةِ عَلَى التَّقْوَی»''' نیز «کَلِمَة» بر مخلوق (بشر) اطلاق شده است، به این معنا که در عصر ظهور، امام عصر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; تمامی انسان‌ها را بر اساس «تقوی» جمع می‌نمایند و با رَفع تمامی اختلافات، وحدت را در جامعه‌ی اسلامی برقرار خواهد نمود. امام حسن مجتبی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در مورد اختلافات شیعه پیش از ظهور حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«لَا يَكُونُ هَذَا الْأَمْرُ الّذِی تَنْتَظِرُونَ حَتَّى يَبْرَأَ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ وَ يَلْعَنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً وَ يَتْفُلَ بَعْضُکُمْ فِي وَجْهِ بَعْضٍ وَحَتَّى يَشْهَدَ بَعْضُكُمْ بِالْكُفْرِ عَلَى بَعْضٍ. قُلْتُ: مَا فِي ذَلِكَ خَيْرٌ. قَالَ: الْخَيْرُ كُلّهُ فِي ذَلِكَ، عِنْدَ ذَلِكَ يَقُومُ قَائِمُنَا فَيَرْفَعُ ذَلِكَ كُلّهُ»''':&lt;ref&gt;غیبت طوسی، ص ۴۳۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «این امر که شما منتظر آن هستید واقع نمی‌شود تا این‌که بعضی از شما از بعضی دیگر بیزاری جویید و یک‌دیگر را لعن و نفرین کنید و آب دهان به صورت یک‌دیگر بیندازید و حتّی بعضی از شما بر علیه دیگری گواهی و شهادت به کفر دهد. راوی گوید به امام &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; عرض کردم: خیری در آن نیست. فرمودند: تمام خیر و خوبی در آن است؛ زیرا در آن وقت است که [[قائم]] ما قیام می‌کند و تمام این (اعمال زشت) را از میان برمی‌دارد».<br /> <br /> در روایت دیگری از امیرالمؤمنین &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; نقل شده که در عصر [[غیبت]]، اختلاف میان شیعیان نمایان می‌شود و امام به‌هنگام قیام، هفتاد مرد را که بر خدا و رسول &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌و‌آله&lt;/small&gt; دروغ بسته‌اند، به قتل می‌رساند و خداوند متعال همه‌ی مردم را بریک عقیده گرد می‌آورد.&lt;ref&gt;ر.ک: نعمانی، غیبت، ص ۲۰۶.&lt;/ref&gt; از این روایت معلوم می‌شود که وجه اختلاف، همان دروغ‌گویانی هستند که تشکیل حزب، مسلک و مرام داده و مردم را به گرد خود جمع کرده و از وحدت متفرق می‌سازند. در یکی از زیارات جامعه در شأن ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; می‌خوانیم: '''«فَبِكُمْ.. اجْتَمَعَتِ الْفُرْقَةُ وَ ائْتَلَفَتِ الْكَلِمَة»'''&lt;ref&gt;«پس (خداوند) به واسطه‌ی شما تفرقه را جمع نموده و کلمه را گرد آورده است.»<br /> <br /> ابن قولویه، قمی. ۱۳۵۶ ه.ق، کامل الزیارات، نجف اشرف: انتشارات مرتضویه، ص ۳۱۸.&lt;/ref&gt; حضرت زهرا &lt;small&gt;علیها‌السلام&lt;/small&gt; در این زمینه فرمودند:<br /> <br /> '''«وَ إِمَامَتَنَا أَمَاناً مِنَ الْفُرْقَةِ»''':&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۲۹، ص ۲۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «(خداوند) امامت ما را سبب امان از اختلاف قرار داد».<br /> <br /> ٢. واژه‌ی «کَلِمَة» بر سخن و لفظ اطلاق شده است و تعبیر '''«جَامِعَ الْكَلِمَةِ عَلَى التَّقْوَی»'''، اشاره به یکی از برنامه‌های حکومت حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; است، به این معنا که امام در عصر ظهور، مردم را به تقوی و پرهیزگاری دعوت می‌نمایند.<br /> <br /> خداوند متعال در قرآن کریم درباره‌ی تقوی و متقّین، آیات بسیاری را فرموده که از جهات گوناگون، بندگان را امر به پرهیزگاری برای نیل به مقام رستگاری کرده است. حق تعالی در آیات ابتدایی سوره‌ی بقره در معرفی اهل تقوی می فرماید: '''«ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقينَ * الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُون»'''&lt;ref&gt;«این است کتابی که در [حقانیت[ آن هیچ تردیدی نیست [و] مایه هدایت تقواپیشگان است، کسانی که به غیب ایمان می‌آورند و نماز را بر پا می‌دارند و از چیزهایی که به آن‌ها روزی داده‌ایم، انفاق می‌کنند».&lt;/ref&gt; (بقره: ۲و۳) و در آیات دیگر، اهل ایمان را به مرتبه‌ی عالی تقوی دعوت کرده و می‌فرماید: '''«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِه»'''&lt;ref&gt;«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا آن گونه که حق پرواکردن از اوست». آل عمران: ۱۰۲.&lt;/ref&gt; که امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در تفسیر «حَقَّ تُقاتِه» می‌فرمایند:<br /> <br /> «حقّ تقوی این است که اطاعت خدا شود و معصیتش نشود، و همیشه یاد شود و فراموش نشود و سپاسگزاری شده و ناسپاسی نشود».&lt;ref&gt;«یُطَاعُ فَلَا يُعْصَي وَيُذْكَرُ فَلَا يُنْسَي وَ يُشْكَرُ فَلَا يُكْفَرُ» عیاشی، تفسير، ج ۱، ص ۱۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; همواره در بیانات خود به «تقوی» سفارش می‌کردند.&lt;ref&gt;در زیارت جامعه می‌خوانیم: '''«وَصِیَّتُکُمُ التَّقْوَي»''' صدوق، عیون اخبار الرضا &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، ج ۲، ص ۲۷۷.&lt;/ref&gt; حضرت على &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; درباره‌ی تقوای الاهی می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«أُوصِيكُمْ عِبَادَ اللهِ بِتَقْوَى اللهِ الَّتِي هِيَ الزَّادُوَ بِهَا الْمَعَاذُ زَادٌ مُبْلِغٌ وَ مَعَاذٌ مُنْجِحٌ... عِبَادَ اللهِ! إِنَّ تَقْوَى اللهِ حَمَتْ اوليَاءَ اللهِ مَحَارِمَهُ وَ أَلْزَمَتْ قُلُوبَهُمْ مَخَافَتَهُ، حَتَّى أَسْهَرَتْ لَيَالِيَهُمْ وَ أَظْمَأَتْ هَوَاجِرَهُم»''':&lt;ref&gt;نهج البلاغه، خطبه‌ی ۱۱۴؛ سید جعفر، شهیدی، ۱۳۷۸ ه.ش، نهج البلاغة، ترجمه‌ی شهیدی، چ چهاردهم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۱۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «بندگان خدا! شما را به تقوای الاهی وصیّت می‌کنم، که آن (تقوی) توشه راه آخرت است، و در معاد شما را پناهگاه است، توشه‌ای است که به منزل می‌رساند و پناهگاهی است که ایمن می‌گرداند. بندگان خدا! همانا تقوای الاهی، دوستان خدا را از افتادن در حرام‌های او نگاه داشته است، و دل‌های آنان را با ترس وی همراه داشته است، چنان که شب‌ها بیدارشان می‌دارد، و روزهای گرم را با تشنگی بر آنان به سر می‌آورد».<br /> <br /> از آن‌جایی که بیانات ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; از یک مأخذ سرچشمه می‌گیرند، امام زمان &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; نیز در قیام خود، گذشته از مراتب این بیانات، مسأله‌ی تقوی را به جهانیان اعلام می‌دارند؛ یعنی با آن‌که تمام کلمات ائمه &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در تقوای جامع است، جامعّیت سخنان آن بزرگوار در مرتبه‌ای قرار می‌گیرد که توجّه تمام مردم جهان را به خود جلب می‌نماید. شاید صفت مذکور، اشاره به آیه‌ی ۲۶ سوره‌ی فتح باشد که می‌فرماید:<br /> <br /> '''«وَ أّلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوي وَ كانُوا أَحَقَّ بِها وَ أَهْلَها»'''.&lt;ref&gt;«و آرمان تقوا را ملازم آنان ساخت، و [در واقع] آنان به [رعایت] آن [آرمان] سزاوارتر و شایسته [اتصاف به] آن بودند». فتح: ۲۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به عقیده‌ی علّامه طباطبایی، بعید نیست که مراد از «كَلِمَةَ التَّقْوی»، «روح ایمان» باشد که همواره آدمی را امر به تقوی می‌کند و خدای تعالی در آیه‌ی: '''«اولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ»'''&lt;ref&gt;«در دل این‌هاست که [خدا] ایمان را نوشته و آن‌ها را با روحی از جانب خود تأیید کرده است». مجادله: ۲۲.&lt;/ref&gt; از آن خبر می‌دهد.&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان، ج ۱۸، ص ۲۹۰.&lt;/ref&gt; امام رضا &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; از ائمه‌ی هدی &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; با عنوان «كَلِمَةُ التَّقْوَی» تعبیر نمودند.&lt;ref&gt;ر.ک: كمال الدين، ج ۱، ص ۲۰۲.&lt;/ref&gt; بنابراین کسی به مراتب عالی تقوی نخواهد رسید، جز به پیروی و اطاعت از رسول خدا &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌و‌آله&lt;/small&gt; و ائمه‌ی هدی &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt;، زیرا تنها آن بزرگوارانند که نشانه‌های کامل تقوی در آن‌ها پدیدار و دوستان خود را به سوی این مقام رهبری می‌نمایند.<br /> <br /> ----</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AA%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF_%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%B3%D9%86%D8%AA%D9%87%D8%A7&diff=1440 2026-08-20T16:09:46Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، تجدید کننده‌ی واجبات و سنتها =<br /> «المُدَّخَرُ لِتَجدِيدِ الفَرَائِضِ وَ السُّنَن»&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹، ص ۸۶ و ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «ذخیره شده برای تجدید واجبات و سنت‌ها.»&lt;ref&gt;«صاحب فرضه؛ صاحب واجب الاهی» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۴. «مُبِيِّنَ عَینِ الْفَرْض؛ آشکار کننده‌ی چشمه واجب.» همان، همان‌جا، ص ۸۵. «المُحْيِي لِسُنَّتِك؛ زنده کننده‌ی سنت الاهی.» همان، همان‌جا، ص ۱۰۰. «مُشَيِّداً لِمَا وَرَدَ. مِنْ أَعْلَامِ سُنَنِ نَبِيِّك؛ محکم کننده برای آن‌چه از آثار سنت‌های پیامبرت وارد شده است.» مصباح المتهجد، ص ۱۶۰. «مُشَيِّداً لِمَا وَرَدَ مِنْ أَعْلَامِ دِینِکَ وَ سُنَنِ نَبِيِّك؛ محکم کننده برای آن‌چه از آثار دينت و سنت‌های پیامبرت وارد شده است.» مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۹۶ و ج ۸۳، ص ۲۸۵ و ج ۹۹، ص ۱۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح:<br /> <br /> از روایات معصومین علیهم‌السلام در باره‌ی حرکت‌های فکری و فرهنگی حضرت مهدی علیه‌السلام در عصر ظهور، استفاده می‌شود که در روزگار [[غیبت]] امام علیه‌السلام، با سرکشی طاغوتیان و تبعیت افراد از شهوات و هواهای نفسانی، تمامی واجبات الاهی و سنت‌های دینی از میان جامعه رخت بسته و بدعت‌ها و کج‌روی ها در دین اسلام نفوذ نموده و بسیاری از باورهای دینی را در معرض تهدید قرار داده است، تا جایی که از اسلام جز اسمی باقی نمی‌ماند.&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۸، ص ۳۰۸.&lt;/ref&gt; حضرت علی علیه‌السلام در این باره می فرمایند:<br /> <br /> «يَعطِفُ الهَوَى عَلَى الهُدَي إِذَا عَطَفُوا الهُدَى عَلَى الهَوَي، وَ يَعطِفُ الرَّأىَ عَلَى القُرآنِ إِذَا عَطَفُوا القُرآنِ عَلَى الرَّأيِ»:<br /> <br /> «او هواپرستی را به خدا پرستی برمی‌گرداند، پس از آنکه خداپرستی را به هواپرستی برگردانده باشند، و رأی را به قرآن برمی‌گرداند، پس از آنکه قرآن را به رأی برگردانده باشند».&lt;ref&gt;نهج البلاغه، خطبه‌ی ۱۳۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام روشنگر این است که اندیشه‌ی دینی پیش از ظهور، در سطح وسیعی بر اساس هوی و هوس‌ها و منافع شخصی و گروهی شکل می گیرد؛ لذا در روایات فرموده‌اند که امام عصر علیه السلام کتاب و سنتِ مرده و از میان رفته را زنده می‌نماید.&lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt; در روایتی از امام صادق علیه‌السلام درباره‌ی راه و روش آن حضرت که فرمودند:<br /> <br /> «راه و روش ایشان نظیر پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله است، یعنی هرچه را که پیش از او باشد ویران می‌کند، چنان‌که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله جاهلیت را ویران کرد، و اسلام را از نو آغاز می‌کند.»&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص ۲۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در بسیاری از روایات، از «تجدید دین و آمدن دین جدید»، توسط [[امام مهدی علیه السلام فرزند امام حسن عسکری علیه السلام|امام مهدی]] علیه‌السلام، سخن گفته شده&lt;ref&gt;ارشاد، ج ۲، ص ۳۸۳.&lt;/ref&gt; و این نکته، گویای آن است که حضرتش علیه‌السلام عرضه کننده‌ی دین‌ جدیدی به جهان نیست، بلکه به علت انحراف مردم از اسلام واقعی، حضرت مجدّد آنان را به آن دین دعوت می‌کنند، چنان‌که پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله به آن دعوت کردند. بنابراین در صفت «المُدَّخَرُ لِتَجدِيدِ الفَرَائِضِ وَ السُّنَن» این نوید داده شده است که به وسیله‌ی امام عصر علیه‌السلام احكام و سنت‌های الاهی تجدید می‌شود و دین حق بر تمام ادیان چیره شده و تمام کجی‌ها و بدعت‌ها برطرف خواهد شد. خداوند متعال می‌فرماید: «لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّه» (توبه: ۳۳) «تا آن را بر هر چه دین است، پیروزگرداند» که به فرموده‌ی امام صادق عليه‌السلام، تأویل آیه هنوز محقق نشده و در عصر حضرت مهدی علیه‌السلام اجرا می شود.&lt;ref&gt;ر.ک: صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۶۷۰.&lt;/ref&gt; در دعایی که عمروی از حضرت مهدی علیه‌السلام نقل کرده، درباره‌ی آن حضرت فرموده‌اند:<br /> <br /> «جَدِّد بِهِ ما امتَحَى مِن دِينِك».&lt;ref&gt;«آن‌چه از دین تو محو شده است، به وسیله‌ی او تجدید فرما.» طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۰.&lt;/ref&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D8%B7_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85&diff=1438 2026-08-20T16:01:36Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>از نظر قرآن مجید، کلمه ی «صراط» به «راه مستقیم» تعبیر شده است: «و هذا صراط ربك مستقيما» (انعام: ۱۲۶) و از بررسی آیات دیگر در می یابیم که راه مستقیم خداوند، «عبادت و پرستش» اوست: «و أن اعبدوني هذا صراط مستقيم» (يس: ۶۱) و این که خداوند متعال در اولین سوره، به بندگان خویش دستور می دهد که از او بخواهند آنان را به راه مستقیم هدایت کند، اهمیت این مطلب را می رساند.&lt;ref&gt;بحرانی، تفسير البرهان، ج ۱، ص ۱۱۳.&lt;/ref&gt; در تأیید این معنا می فرماید: «و أن هذا صراطی مستقیما فاتبعوه». (انعام: ۱۵۳) روایات بسیاری ذیل این آیه ی شریفه آمده که اکثر آنها حاکی از آن است که حضرت على و ائمه هدی علیهم السلام، «صراط مستقيم الاهی» هستند، چنانکه طبق فرموده امام باقر علیه السلام «صراط مستقيم»، ولایت علی علیه السلام و اوصیای آن حضرت است.&lt;ref&gt;ر.ک: عیاشی، تفسیر، ج ۱، ص ۳۸۴&lt;/ref&gt; در روایتی دیگر ایشان فرمودند: «آل محمدالصراط الذي دل عليه».&lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt; در فرازهای ابتدایی دعای ندبه از حضرت علی علیه السلام به عنوان «صراط مستقیم الاهی» یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک: مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۶&lt;/ref&gt; بر اساس روایتی از امام صادق علیه السلام ، «صراط» راه به سوی معرفت و شناخت خداوند است و بر دو نوع است، صراط در دنیا و صراط در آخرت. صراط دنیا» امامی است که اطاعت او واجب و هرکس او را بشناسد و از دستوراتش پیروی کند، از «صراط آخرت» که پلی بر روی جهنم است خواهد گذشت و هرکس او را نشناسد، پایش در «صراط آخرت» خواهد لغزید و در آتش جهنم خواهد افتاد.&lt;ref&gt;ر.ک: همان ج ۸، ص ۶۶&lt;/ref&gt; از این رو، حضرت مهدی علیه السلام، فرزند حضرت علی علیه السلام و ائمه ی هدى علیهم السلام است که آن حجت های الاهی، همه راه مستقیم به سوی پرستش و عبودیت خداوند متعال هستند. امام هادی علیه السلام در چند مورد از زیارت جامعه کبیره، در معرفی ائمه علیهم السلام از آنان با تعابير «و حجته و صراطه»&lt;ref&gt;صدوق، عیون اخبار الرضا ع، ج ۲، ص ۲۷۳&lt;/ref&gt;، «أدلاء على صراطه»&lt;ref&gt;همان، ص ۲۷۴.&lt;/ref&gt; و «أنتم الصراط الاقوم»&lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt; یاد نموده اند.<br /> <br /> - لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 264 و 265<br /> ----</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA&diff=1434 2026-08-20T15:28:09Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، اصلاحگر انحرافات =<br /> «'''المُنتَظَرُ لِإقامَةِ الأمتِ وَ العِوَج'''»؛&lt;ref&gt;سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «مورد انتظار برای راست نمودن اختلاف و کجی».<br /> <br /> لغات:<br /> <br /> در کتاب‌های لغت، برای واژه‌ی «أَمت» معانی «مکان مرتفع&lt;ref&gt;جوهری، صحاح، ج ۱، ص ۲۴۱؛ فیروز آبادی، قاموس، ج ۱، ص ۱۳۵.&lt;/ref&gt;، تپه‌های کوچک، سراشیبی، ارتفاع، اختلاف در چیزی»&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب، ج ۲، ص ۵؛ فیروزآبادی، همان، همان جا.&lt;/ref&gt; و «کجی، ضعف»&lt;ref&gt;ابن منظور، همان، همان‌جا.&lt;/ref&gt; ذکر شده است.<br /> <br /> «عِوَج» به معنای «خمیدگی» و «کجی» است.&lt;ref&gt;فراهیدی، العین، ج ۲، ص ۱۸۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح:<br /> <br /> رها کردن ولایت ائمه‌ی هدی &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; در عصر [[غیبت]]، موجب به انحراف کشیده شدن جوامع و ظلم و تعدّی از هر سو به طرف افراد جامعه شده است، تا جایی که برخی از مسلمانان، رفتار و کردار انحرافی خود را صحیح و آن را مطابق با موازین شرع می‌دانند! حال آن که به خود و دیگران ظلم و تعدّی می‌کنند و آن قدر غفلت آنها را گرفته که اصلاً توجّهی به زندگی انحرافی خود ندارند؛ ولی در این بین افرادی هم یافت می‌شوند که این حقیقت را درک کرده و مطابق فطرت پاک خود، می‌فهمند که از راهِ مستقیم دین منحرف شده و در انتظار ظهور یگانه منجی عالم بشریّت هستند که به برکت ظهور آن حضرت، قوانین و مقررات اسلامی اجرا شود و جامعه از عیب و انحراف، به صلاح و راستی و درستی بازگردد. لذا صفت یادشده به همین مطلب اشاره دارد و می‌فرماید: «'''أین المُنتَظَرُ لِإقامَةِ الأَمتِ وَ العِوَج'''»، یعنی کجاست آن آقایی که انتظارش را می‌کشند که اختلاف، عیب و کجی اهل عالم را اصلاح و به حق، راستی و درستی بازگرداند. خود [[امام زمان]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در روایتی که می‌فرمایند: «'''إِذَا أَذِنَ اللهُ لَنَا فِي القَولِ ظَهَرَ الحَقُّ وَ اضمَحَلَّ البَاطِل'''»،&lt;ref&gt;«زمانی که خدا به ما اجازه سخن گفتن دهد، حق آشکار می‌گردد و باطل از میان می‌رود». طوسی، الأمالی، ص ۲۸۹.&lt;/ref&gt; کنایه از این است که انحراف و کجی‌ها از بین می‌رود و درستی و حق بر جهان حاکم می‌گردد.&lt;ref&gt;رفیعی، تفسير و شرح دعای ندبه، ص ۱۸۸ و ۱۸۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه ۳۰۱<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA&diff=1433 2026-08-20T15:21:44Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>==حضرت مهدی، پرچم برافراشته‌ی هدایت==<br /> &lt;center&gt;[[پرونده:علم_المنصوب.jpg|هیچ|جایگزین=حضرت مهدی پرچم برافراشته‌ی هدایت|بی‌قاب|300x300پیکسل]]<br /> «'''العَلَم المنصوب'''؛&lt;ref&gt;طبرسی، احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج 9۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۹۳.&lt;/ref&gt; پرچم برافراشته»&lt;ref&gt;«'''عَلَم الهدی''': پرچم هدایت.» احتجاج، ص ۴۹۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۲ و ج ۹۱، ص ۴ و ج ۹۹، ص ۸۳ و ۱۰۲. «'''ناشر راية الهدی'''؛ گستراننده و برافرازنده‌ی پرچم هدایت.» اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۶ و ۱۰۷. «'''اللواء المشهور'''؛ پرچم معروف.» مجلسی، همان، همانجا، ص ۸۴.&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/center&gt;<br /> <br /> ==لغت==<br /> <br /> «عَلَم» در لغت به معنای «اثری که شیء را از غیر خودش مجزا می‌سازد» است و «پرچم» و «کوه» را به همین جهت «عَلَم» نامیده‌اند و جمع آن «أعلام» است.&lt;ref&gt;ابن فارس، معجم مقاييس اللغة، ج ۴، ص ۱۰۹.&lt;/ref&gt; به عقیده‌ی برخی «عَلَم»، اسم برای هر چیزی است که به وسیله‌ی آن مطلبی دانسته شود.&lt;ref&gt;مصطفوی، التحقيق، ج ۸، ص ۲۱۰.&lt;/ref&gt; لذا به تابلوها و نشانه‌هایی که در راه‌ها نصب می‌شود تا علامت و مایه‌ی هدایت شود «عَلَم» گفته می شود.&lt;ref&gt;فراهیدی، العین، ج ۲، ص ۱۵۳. &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==شرح==<br /> <br /> ممکن است از صفت «'''العَلَم المنصوب'''» معنای کنایی آن اراده شود، یعنی پرچم برافراشته، کنایه از مقام هدایتی [[مهدی|حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;]] است. به عبارت دیگر، این تعبیر کنایه از این است که [[وليّ عصر|امام عصر]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; نشانه‌ای است که به وسیله‌ی ایشان خلق هدایت می‌شوند، همان‌گونه که پرچم و علامت، نشانه است و هرکجا برافراشته شود، همه دور او گرد آیند و از گمراهی نجات یابند.&lt;ref&gt;رفیعی، تفسیر و شرح زیارت آل یاسین، ص ۸۸.&lt;/ref&gt; به عقیده‌ی برخی دیگر، تشبیه امام به «عَلَم»، کنایه از بلندی مقام و منزلت امام &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; است که خداوند آن حضرت را به عنوان شاخصی قرار داده و نشانه‌ی راه حق نموده که شناختن ایشان برای هر کسی مقدور باشد؛ یا همچو مشعلی فروزان است که انوار علوم و هدایت از آن جناب آشکار و درخشان است و یا به جهت استواری و پایداری چنین تشبیه گردیده؛ زیرا امام همچو کوه، ثابت و پاینده است.&lt;ref&gt;حائری قزوینی، میثاق منتظران، ص ۱۵۳.&lt;/ref&gt; بنابراین در تأویل برخی آیات قرآن کریم، احادیث، ادعیه و زیارات، درباره‌ی ائمه &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; عنوان «عَلَم» به کار رفته است. امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در تفسیر آیه‌ی: «'''و علامات و بالنجم هم يهتدون'''» (نحل: ۱۶) می‌فرمایند: <br /> <br /> «'''النجم رسول الله و العلامات هم الائمه'''»&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۲۰۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> علامه مجلسی در مورد این آیه می‌نویسد:<br /> <br /> «منافاتی ندارد که ظواهر آیات مقصود باشد، زیرا همان‌گونه که کوه‌ها و نهرها و ستاره‌ها، برای اهل زمین علامت‌هایی هستند که به وسیله‌ی آنها، مردم به راه‌های ظاهری خود رهنمون می‌گردند، همچنین وجود پیامبراکرم و امامان &lt;small&gt;علیهم‌السلام&lt;/small&gt; و نیز علما برای اهل زمین، مانند کوه‌های استوار و افراشته است که توسط آنان، زمین پایدار می‌ماند و ایشان سرچشمه‌های علوم و معارف‌اند که زندگی معنوی مردم به وجود ایشان وابسته است».&lt;ref&gt;مجلسی، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج ۲، ص ۴۱۳؛ صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۱۲.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> بنابراین امام سبب هدایت خلق به سوی حق است و هرکس طالب حق و حقیقت است، باید چشم به این پرچم و نشانه بدوزد و از آن اطاعت کند تا هرگز گمراه نگردد، چنان که امام سجاد &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در دعای روز عرفه به خداوند عرض می‌کنند:<br /> <br /> «'''اللهم إنك أيدت دینک في كل أوان بإمام أقمته عَلَما لعبادك و منارا في بلادك'''»:&lt;ref&gt;صحیفه سجادیه، دعای ۴۷.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «خداوندا! به راستی که تو دینت را در هر زمانی به امامی تأیید نموده‌ای که او را نشانه و پرچمی برای بندگانت و مناری در شهرهایت قرار داده ای». <br /> <br /> از طرفی ممکن است از این صفت معنای حقیقی اراده نشود و مضافی در تقدیر باشد؛ یعنى «'''صاحب العَلَم المنصوب'''». این جمله، بیانگر عَلم و بیرق خاصی است که متعلق به آن وجود مقدس است و باز شدن آن پرچم، نشانه‌ی ظهور موفور السرور حضرتش است.<br /> <br /> لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در ادعیه و زیارات صفحه 110<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1432 2026-08-20T15:06:20Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>١. زیارت آل یاسین، منقول از امام مهدی علیه السلام&lt;ref&gt;زیارت آل یاسین توقیعی است که از ناحیهی مقدس امام مهدی علیه السلام صادر گشته و می فرمایند: هر گاه خواستید به ما توجه پیدا کنید، همان گونه که خداوند فرمود بگویید: «سلام على آل یاسین...». این زیارت معتبر و پرمحتوی را می توان گفت خلاصه ای از عقیدهی هر شیعه در زمان غیبت است و آن چه یک شیعه باید در زمان غیبت بداند در آن آمده است. راوی این زیارت ابو جعفر محمدبن عبدالله بن جعفر حمیری است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. زیارتی شبیه به زیارت آل یاسین، مشهور به زیارت ندبه که سیدبن طاووس آن را از جمله اعمال زیارت [[سرداب مقدس]] ذکر کرده است.&lt;ref&gt;علامه مجلسی این زیارت را از خط شیخ محمد علی جباعی جد شیخ بهایی - به اسناد مضبوطه اش از محمدبن عبدالله بن جعفر حمیری ذکر نموده که توقيع مبارک به سوی او بیرون آمد: «هرگاه اراده کردید توجه به ما به سوی خدای تعالی و به سوی ما، پس بگویید چنانکه خدا فرموده: سلام على آل ياسيين...»؛ (بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۶ تا ۳۹ و ج ۹۹، ص ۹۲ تا ۹۵)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ٣. زیارت استغاثه به [[صاحب الزمان]] علیه السلام&lt;ref&gt;این زیارت سه بخش است: بخش اول شامل سلام و درود بر حضرت مهدی علیه السلام و بخش دوم شامل سلام و درودهایی است که به نحو خطاب به آن حضرت آمده است و بخش سوم شامل عرض حاجت، طلب شفاعت و استجابت دعا است. این زیارت با عبارت «سلام الله الكامل التام» آغاز می شود. (بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۱ و ۳۲، ج ۹۸، ص ۳۷۳ و ۳۷۴، ج ۹۹، ص ۲۴۵ تا ۲۴۷).&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۴. زیارت [[امام زمان]] علیه السلام در روز جمعه&lt;ref&gt;زیارتی است که در روز جمعه وارد شده است. ابتدای این زیارت شامل سلامهای متعددی است و سپس ذکر صلوات و دعا برای خود که از منتظران، یاران، شهیدان و دوستان حضرت باشیم و بعد از آن درد دل و شکوایی خطاب به حضرت ذکر شده است. (سیدبن طاووس، إقبال الأعمال، ص ۳۷ و ۳۸؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۲۱۵ و ۲۱۶).&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۵. زیارت حضرت مهدی علیه السلام بعد از نماز صبح، منقول از سید بن طاووس&lt;ref&gt;زیارتی است که هر روز پس از نماز صبح خوانده و از خداوند صلوات بر حضرت مهدی علیه السلام از سوى جميع مؤمنين طلب می شود و همچنین تجدید بیعت با حضرت و دعا برای خود که از یاران حضرت، اطرافیان، نگهبانان و شهیدان در رکاب حضرت باشیم، در این زیارت آمده است. (مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۱۰ و ۱۱۱).&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زیارات امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس، منقول از سید بن طاووس که حکم مستحب بودن این زیارات را ذکر نموده است:<br /> <br /> ١. زیارت اول امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس: «سلام الله و بركاته.»&lt;ref&gt;همان، ص ۸۳ تا ۸۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. زیارت دوم امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس: «سلام الله الكامل التام...»&lt;ref&gt;همان، ص ۹۷ و ۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ٣. زیارت سوم امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس: «السلام عليك يا خليفة الله في أرضه»&lt;ref&gt;همان، ص ۹۸ تا ۱۰۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۴. زیارت چهارم امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس: «السلام على الحق الجديد...&lt;ref&gt;همان، ص ۱۰۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۵. زیارت پنجم امام مهدی علیه السلام در سرداب مقدس: «الله أكبر الله أكبر»&lt;ref&gt;همان، ص ۹۸ و ۹۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۶. زیارت ششم امام مهدی در سرداب مقدس: «السلام عليك يا خليفة الله و خليفة آبائه المهديين.......&lt;ref&gt;همان، ص ۱۰۰ و ۱۰۱.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر- اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و روایات صفحه 44</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87_(%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C)&diff=1431 2026-08-20T14:52:15Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>«المهدی؛&lt;ref&gt;طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۱؛ سید بن طاووس، جمال الأسبوع، ص ۵۲۲؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج ۱۱، ص ۳۱ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۴، ص ۳۴۹ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۸۹ و ۹۷ و ۱۰۱ و ۲۴۶.&lt;/ref&gt; هدایت‌یافته»&lt;ref&gt;«'''الإمام المهدي قولا و فعلا'''، پیشوای هدایت‌یافته در سخن و عمل» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۲ و ج۹۸، ص ۳۷۴ و ج ۹۹، ص ۹۸ و ۲۴۶. «'''مهدي الأرض'''؛ هدایت‌یافته‌ی زمین.» همان، ج ۹۹، ص ۸۵. «'''مهدي الأمم'''؛ هدایت‌یافته‌ى امتها.» همان، ص ۱۰۱. «'''الهادي المهدئ'''؛ هدایتگر هدایت‌یافته.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۱؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۱۶ و ۵۲۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۹۶ و ۱۸۸ و ج۹۲، ص ۳۲۸ و ۲۳۲ و ۳۳۴ و ج ۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۰ و ۱۱۱. «'''الهادي المهتدی'''؛ هدایتگر هدایت شده.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۱؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۱۳. «'''الهادي المعصوم'''؛ هدایتگر معصوم» بحارالأنوار، ج ۱، ص ۳۱ و ج ۹۹، ص ۲۴۶. «'''جعلته هاديا لمن شئت من خلقك'''؛ او (امام) را هدایتگری برای هر کس که‌از خلقت می‌خواهی، قرار دادی.» همان، ج ۹۹، ص ۸۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> لغت:<br /> <br /> «[[مهدی]]» اسم مفعول برگرفته‌ از ریشه‌ی «ه د ی» است. «هُدی» به معنای «راهنمایی و دلالت&lt;ref&gt;فیروزآبادی، القاموس المحيط.&lt;/ref&gt; و نقیض گمراهی&lt;ref&gt;ازهری، تهذيب اللغة&lt;/ref&gt;» است و «مهدی» کسی است که خداوند او را به سوی حق هدایت نموده‌ است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۵، ص ۳۵۴؛ ابن اثیر، النهاية، ص ۲۵۴؛ طریحی، مجمع البحرین.&lt;/ref&gt; حضرت مهدی علیه‌السلام که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله به ‌آمدن او در آخرالزمان بشارت داده‌اند، به‌این نام نامیده شده‌اند. البته در فرهنگ اهل تسنن، این کلمه بر خلفای چهارگانه: ابوبکر، عمر، عثمان و امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام اطلاق شده ‌است.&lt;ref&gt;ابن منظور، همانجا؛ ابن اثیر، همان جا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح:<br /> <br /> '''یکم. هدایتهای حضرت مهدی''' علیه‌السلام<br /> <br /> [[امام زمان]] علیه‌السلام در عصر [[غیبت]] به دو روش مردم را هدایت می‌کنند:<br /> <br /> 1.       هدایت تشریعی   ۲.   هدایت باطنی <br /> <br /> '''هدایت تشریعی'''<br /> <br /> امام علیه‌السلام وظیفه‌ی هدایت مردم را بر عهده دارند و برای انجام این ماموریت الاهی، گاهی آشکارا و بی پرده، با انسان‌ها ارتباط برقرار می‌کنند و به بیان احکام شرع و معارف الاهی برای مردم می‌پردازد. بنابراین این نوع هدایت، غالبا با حضور امام در میان مردم تحصیل می‌گردد.&lt;ref&gt;رضوانی کاشانی، موعودشناسی، ص ۴۰۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''هدایت باطنی'''<br /> <br /> امام قلب عالم وجود و [[حجت]] خداوند است؛ از این جهت، حضور و غیبت او تفاوتی ندارد. امام همواره‌ افراد شایسته را هدایت می‌کند، اگرچه نتوانند امام را ببینند، به ویژه ‌این که در اخبار وارد شده است که ‌آن حضرت در میان مردم و در مجالس مؤمنان رفت و آمد دارد، اگرچه مردم ایشان را نشناسند.&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۳۷ و ۳۳۸.&lt;/ref&gt; بنابراین، پاسداری امام از دین و دستگیری از مردم در زمان غیبت به خوبی انجام می‌گیرد. در حقیقت، امام همانند خورشید پنهان پشت ابر است که ‌از نور و حرارتش، تمام موجودات بهره می‌برند.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۸۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در این نوع از هدایت، نیازی به حضور ظاهری امام و ارتباط مستقیم با ایشان نیست، بلکه هدایت‌ها از راه‌های درونی و ارتباطات قلبی انجام می‌گیرد. امام على علیه‌السلام در بیان این بخش از فعالیت‌های امام می‌فرمایند:<br /> <br /> «خداوندا! جز این نیست که باید حجتی از سوی تو در زمین باشد تا خلق را به سوی آیین تو رهنمون گردد ... و اگر شخص او از مردم پنهان باشد، در حالی که آنان را هدایت می‌کند، ولی بی شک علم و آداب او در دلهای مؤمنین پراکنده است و آنها بر اساس آن عمل می‌کنند»&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۳۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''دوم. وجه تسمیه‌ی امام عصر''' علیه‌السلام '''به «مهدی»'''<br /> <br /> صفت «مهدی» از مشهورترین اوصاف امام زمان و نزد جميع فرقه‌های اسلامی ‌است.&lt;ref&gt;طبرسی نوری، نجم الثاقب، ص ۶۶.&lt;/ref&gt; درباره‌ی وجه تسمیه‌ی ایشان به ‌این صفت، روایات مختلفی ذکر شده و درباره‌ی این که صفت مذکور، به معنای اسم مفعول است ‌یا به معنای فاعلی، دو نظر مطرح است. روایت امام باقر علیه‌السلام نظر نخست را تأیید و می‌فرمایند:<br /> <br /> «إنّما سمّى المهدیّ مهديّا لأنه يُهدي إلى أمر خفي»:&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص ۲۳۷.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «به درستی که مهدی را مهدی نامیدند، به جهت اینکه به‌امر مخفی و پنهانی هدایت می‌شود». <br /> <br /> این واژه در روایت دیگری از آن حضرت، در معنای فاعلی به معنای «هدایت کننده» به کار رفته است:<br /> <br /> «فإنّما سمّى المهدیّ لأنه يَهدي لأمر خفي»:&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۱۶۱.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «به درستی که ‌او را مهدی نامند، به جهت اینکه به ‌امر مخفی و پنهانی هدایت میکند».<br /> <br /> اما آنچه در بیشتر روایات آمده، همان معنای نخست ‌یعنی معنای مفعولي «هدایت‌یافته» است. این مساله مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا هرکسی که «مهدی» است، «هادی» هم می‌تواند باشد و هرکس که «هادی» است، حتما «مهدی» است. به ‌این جهت در میان اوصاف امام علیه‌السلام، عنوان «الهادی المهدی» هم ذکر شده است.&lt;ref&gt;حسینی، نام محبوب، ص ۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در تعابیر روایات، دیدگاه‌هایی درباره‌ی امور پنهانی که آن حضرت به‌ آنها هدایت می‌شوند و ‌یا هدایت می‌کنند، بیان شده است:&lt;ref&gt;سید نژاد، چهره‌ی امام مهدی علیه‌السلام در آیینه‌ي القاب، نشریه‌ی موعود، شماره ۲۸، ص ۶۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''دیدگاه‌اول:''' در دوران غیبت - مخصوصا دوران غیبت کبری - در اثر پیدایش تبلیغات ضد دینی و تفسیرها و برداشت‌های نامناسب از احکام دین و نفوذ خرافات و اندیشه‌های غلط غیر دینی به ‌اصول و تعالیم اصيل اعتقادی، مردم دین اصلی و حتی قرآن اصلی را فراموش خواهند کرد. لذا آن حضرت پس از ظهور، قرآن اصیل و احکام واقعی اسلام را از میان آن همه تحریفات و تفسیرهای نادرست بیرون خواهد کشید به گونه‌ای که گمان می‌رود که ‌ایشان ‌یک دین و آیین جدیدی را مطرح می‌کنند، به ‌این مناسبت به ‌ایشان، «مهدی» می‌گویند.&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۳۶، ص ۲۸۴ و ۲۸۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''دیدگاه دوم:''' امام عصر علیه‌السلام را از این رو «مهدی» می‌نامند که ‌ایشان مردم را به ‌اموری که بر آنها پوشیده است، راهنمایی خواهند کرد. آن جناب پس از ظهور، جهت ارشاد پیروان ادیان دیگر، کتاب‌های آسمانی تحریف نشده‌ی آنها را به آنان نشان خواهد داد و از این طریق آنان را با دین اصیل خودشان آشنا خواهد ساخت و بر اساس همان احکام تحریف نشده‌ی آیین خودشان، با آنان رفتار خواهند کرد. در روایتی فرموده‌اند: از جمله کارهای امام عصر علیه‌السلام پس از ظهور این است که تورات و انجیل و سایر کتاب‌های اصلی انبیای گذشته را از‌ یک مخفیگاه خارج خواهد ساخت.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدين، ج ۱، ص ۱۶۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''دیدگاه سوم:''' آن حضرت پس از ظهور، مردم را در تمام زمینه‌هایی که به بیراهه رفته‌اند، ارشاد خواهند کرد تا به شیوه‌های درست دست ‌یابند؛ زیرا انحرافات دوران غیبت تنها در احکام دینی نیست، بلکه در اثر جهل و ناآگاهی در عرصه‌های سیاسی، علمی‌ و صنعتی نیز مردم دچار اشتباهات زیادی می‌شوند. طرفداران این دیدگاه به برخی از روایات که مشتمل بر تعابیر خاصی هستند، تمسک می‌جویند. مثلا امام صادق علیه‌السلام فرمودند: به آن حضرت «مهدی» می‌گویند، زیرا مردم را به‌ اموری که گم کرده‌اند، هدایت می‌کند؛&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۱، ص ۳۰.&lt;/ref&gt; این تعبیر شامل انحرافات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی هم می‌شود. <br /> <br /> در نتیجه، امام زمان به برکت علم الاهی که دارند، مردم را در تمام عرصه‌های حیات فردی، اجتماعی، علمی ‌و دینی به راه صحیح هدایت خواهد کرد و آنها را از گمراهی‌ها نجات خواهد داد، و به‌ این مناسبت به‌ایشان «مهدی» می‌گویند. البته در برخی روایات به ‌این نکته ‌اشاره شده که‌ یکی از گنج‌های مخفی که حضرت مهدی علیه‌السلام مردم را به آن هدایت خواهند کرد، ذخایر زیرزمینی و معادن&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدين، همان جا&lt;/ref&gt; است که شاید این لقب، به ‌این قبیل از عملکردهای حضرت هم دلالت داشته باشد. <br /> <br /> '''سوم. استعمال عنوان «مهدی»'''<br /> <br /> صفت «مهدی» از همان ابتدای شکل گیری بحث «[[مهدویت در ادیان و مکاتب|مهدویت]]» بر زبان معصومین علیهم‌السلام جاری بوده و در روایات فراوانی از پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله این صفت به چشم می‌خورد.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، همانجا، ص ۲۸۶ و ۲۸۷.&lt;/ref&gt; در گذشته برخی از پیامبران و بزرگان را بدون آن که مهدی [[موعود اسلام|موعود]] پندارند، به معنای «کسی که به وسیله‌ی خدا هدایت شده باشد» خوانده‌اند. حسان بن ثابت در قصیده‌ی خود، واژه‌ی «مهدی» را برای پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله به کار برده است.&lt;ref&gt;الهامی، آخرین امید، ص۲۰۷.&lt;/ref&gt; اهل سنت، آن واژه را بیشتر برای چهار خلیفه‌ی بعد از پیامبراکرم که‌ آنان را «خلفاء الراشدون المهديون» می‌گویند، به کار می‌برند،&lt;ref&gt;ابن ماجه قزوینی، السنن، ج ۱، ص ۱۶.&lt;/ref&gt; به ‌این معنا، همه‌ی امامان عنوان «مهدی» داشتند، با این مفهوم که وظیفه‌ی آنان هدایت مردم به سوی دین خداوند بوده است، چنان‌که فرموده‌اند: «کلنا نهدي إلى الله».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار: ج ۱، ص ۵۳۶؛ صدوق، کمال الدين، ص ۳۱۷.&lt;/ref&gt; به همین جهت در زیارت جامعه‌ی کبیره، درباره‌ی تمام امامان تعبير «الأئمة الراشدون المهدیون»&lt;ref&gt;صدوق، عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۲۷۳.&lt;/ref&gt; ذکر شده است. به عقیده‌ی برخی، واژه‌ی «مهدی» در مفهوم نجات بخش آن، عنوان خاص امام دوازدهم شیعه است که در آخرالزمان ظهور می‌کند و در اصطلاح شرع، اطلاق «مهدی» به ‌این مفهوم، به هیچ کس جز امام غایب صحیح نیست.&lt;ref&gt;الهامی، آخرین امید، ص ۲۱۰.&lt;/ref&gt; و حتى اطلاق آن به سایر امامان هم صحیح نیست. حکمت اختصاص این لقب به‌ امام زمان علیه‌السلام آن است که علاوه بر علوم و انواری که خداوند به همه‌ی ائمه علیهم‌السلام عنایت فرموده، الطاف و هدایت‌های ویژه‌ای به آن حضرت دارد که پس از ظهور، مردم جهان را با همه‌ی تنوع فکری و تفاوت نژادی و فرهنگی، تحت فرمان خدای متعال رهبری می‌کنند و راه سعادت را به همگان نشان خواهند داد.&lt;ref&gt;هدایت‌های حضرت مهدی (ابوالقاسم، تجری) انتظار (نشریه‌ی بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود). شماره ۵، ص ۳۰۱.&lt;/ref&gt; لذا پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله خطاب به ‌امام على علیه‌السلام فرمودند:<br /> <br /> «ای علی! اگر از دنیا جز‌ یک روز باقی نماند، خداوند آن روز را آن قدر طولانی کند که مردی از نسل تو به حکومت برسد که به ‌او «مهدی» گفته می‌شود. او، به سوی خدای عزوجل هدایت میکند و عرب به واسطه‌ی او هدایت می‌شود، چنان که تو ‌یا علی! کافران و مشرکان را از گمراهی هدایت کردی.»&lt;ref&gt;طبری، دلائل الإمامة، ص ۲۵۰.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> وصف «مهدی» بیشتر درباره‌ی امام عصر علیه‌السلام، بعد از ظهور و قیام و وصف «[[قائم]]» بیشتر درباره‌ی آن حضرت، قبل از ظهور و قیام استفاده می‌شود.<br /> <br /> پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله درباره‌ی برخی از موارد مربوط به پس از ظهور مهدی علیه‌السلام فرمودند:<br /> <br /> «يأتيه ‌الرجل والمال کدس، فيقول: يا مهدی أعطني، فيقول خذ»:&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت، ص 93.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «[پس از ظهور] مردی نزد او آمده در حالی که مال روی هم انباشته شده است، می‌گوید: ای مهدی! به من عطا کن، پس آن حضرت می‌فرماید: بگیر».<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 104</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=1430 2026-08-20T14:31:08Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:نام‌ها و القاب|نام‌ها و القاب]] - مهدی =<br /> محمّد بن [[حسن عسکری علیه‌السلام|حسن عسکری]] معروف به [[حجت|حُجَّتِ]] بنِ الْحَسَن دوازدهمین و آخرین امام و همان [[موعود اسلام|مهدی موعود]] است. او فرزند [[حسن عسکری علیه‌السلام|حسن بن علی عسکری]]، امام یازدهم، و همچون [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر خاتم]] نامش محمد و کنیه‌اش ابوالقاسم است.<br /> [[رده:نام‌ها و القاب]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B3%D8%A8_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1429 2026-08-20T14:29:05Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>برای نائل شدن به معرفت وجود امام زمان علیه السلام راههایی وجود دارد که عبارتند از :<br /> <br /> 1-     مطالعه<br /> <br /> الف - قرآن کریم<br /> <br /> قرآن کریم متضمن آیات بسیاری است که روایات وارده در ذیل آیات مربوط با شخص حضرت مهدی علیه السلام و دوران ظهور آن حضرت و یاران ایشان تطبیق دارد.&lt;ref&gt;به عنوان نمونه ر.ک: بقره: ۲ و ۱ و ۱۴۸؛ آل عمران: ۸۳: التوبه: ۳۲؛ نور: ۵۵؛ النمل: ۶۲؛ قصص: ۶ و ۵.&lt;/ref&gt; از این رو، قرآن منبع مهمی در جهت شناخت آن بزرگوار، محسوب می شود. <br /> <br /> ب - احاديث<br /> <br /> اخبار و روایات فراوانی در موضوعات مختلف معارف اسلامی و اصول عقاید، احکام، اخلاق و... وارد شده است؛ اما کمتر موردی است که به اندازه موضوع حضرت مهدی علیه السلام درباره آن روایت نقل شده باشد. احادیث مربوط به این موضوع، قسمت عمده ای از روایات را تشکیل می دهد و مهمتر آن که نه تنها این روایات در جوامع شیعی&lt;ref&gt;نظیر کتاب «کمال الدين» مرحوم صدوق و کتابهای «الغيبة» از شیخ مفید، شیخ طوسی و محمد بن ابراهيم نعمانی&lt;/ref&gt; ذکر شده، بلکه در کتاب های حدیثی اهل سنت&lt;ref&gt;نظیر کتاب «مسند» احمد بن حنبل، «صحيح» محمدبن اسماعیل بخاری، صحیح مسلم بن حجاج نیشابوری و «سنن» ابن ماجه قزوینی&lt;/ref&gt; نیز به طور مبسوط نقل شده است و حتی بعضی از اهل سنت کتاب هایی مستقل به نام آن حضرت&lt;ref&gt;نظیر کتاب «أخبار المهدی» از حماد بن يعقوب، «الغرف الوردي في اخبار المهدی.» از جلال الدين سیوطی، «عقد الدرر فی اخبار الامام المنتظر» از یوسف بن یحیی مقدسی سلمی و «مناقب المهدی» از حافظ ابی نعیم اصفهانی&lt;/ref&gt;، تأليف نموده اند.&lt;ref&gt;احسان، قمری، ۱۳۷۷ه. ش، «امام مهدی در آیات و روایات»، مجموعه مقالات برگزیدهی دومین اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی (عج)، ص ۲۰ و ۲۱.&lt;/ref&gt; بنابراین یکی از راه های پی بردن به اوصاف و ویژگی های [[امام زمان]] علیه السلام مطالعه ی روایاتی است که معصومین درباره ی آن جناب نقل کرده اند.&lt;ref&gt;ر.ک: غروی نائینی، ۱۳۸۶، تاریخ حدیث شیعه، ص ۳۰۶ - ۳۱۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ج - ادعیه و زیارات<br /> <br /> ادعیه و زیارات معصومین، تنها مجموعه ای از الفاظ برای خواندن و درخواست کردن نیست، بلکه معارف عمیق و ارزشمندی در آنها نهفته است. لذا یکی از بهترین راه ها برای شناخت شخصیت منحصر به فرد امام مهدی علیه السلام ، بررسی ادعیه و زیاراتی است که از خود آن جناب رسیده و یا فرموده ی دیگر امامان علیه السلام درباره آن حضرت&lt;ref&gt;نظير دعای عهد که از امام صادق علیه السلام درباره ی حضرت مهدی نقل شده است. (مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۹۵ تا ۹۷ و ج ۸۳، ص ۲۸۴ تا ۲۸۶ و ج ۱۱، ص ۴۱ تا ۴۳ و ج ۹۹، ص ۱۱۱ و ۱۱۲)&lt;/ref&gt; است که تأمل و تدبر به اوصافی که در آنها برای امام مهدی علیه السلام نقل شده، در حصول معرفت نسبت به مقام و جایگاه امام بسیار مؤثر است.<br /> <br /> ۲- عمل<br /> <br /> در تعالیم اسلامی بر تاثیر تقوا و انجام اعمال صالح در حصول معرفت صحیح در انسان، بسیار تأکید شده است. به عبارت دیگر، انسان پرهیزکار با عمل به دانسته هایش، باعث افزایش آموزه هایش می شود. قرآن کریم می فرماید:<br /> <br /> يا أيها الذين امنوا إن تتقوا الله يجعل لكم فرقانا و يكفر عنكم سيئاتكم و يغفر لكم و الله ذو الفضل العظيم: (انفال: ۲۹)<br /> <br /> ای کسانی که ایمان آورده اید، اگر از خدا پروا دارید، برای شما نیروی تشخیص حق از باطل قرار میدهد و گناهانتان را از شما می زداید و شما را می آمرزد و خدا دارای بخشش بزرگ است.» امام باقر علیه السلام در این رابطه می فرمایند:<br /> <br /> من عمل بما علم کفي ما لم يعلم&lt;ref&gt;صدوق، ثواب الاعمال، ص 133.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «هرکس به آن چه می داند، عمل کند، خداوند آن چه را که نمیداند به او می آموزد».<br /> <br /> کسانی که به دنبال معرفت امام مهدی علیه السلام هستند، افزون بر مطالعه ی ویژگی های امامان معصوم علیه السلام ، باید به وسیله آیات قرآن کریم، احادیث و ادعیه و زیارات، در پیروی از این بزرگواران و دوری از مخالفت آنها نیز بکوشند.<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت مهدی علیه السلام در ادعیه و زیارات، صفحه 38</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B3%D8%A8_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1428 2026-08-20T14:25:29Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>برای نائل شدن به معرفت وجود امام زمان علیه السلام راههایی وجود دارد که عبارتند از :<br /> <br /> 1-     مطالعه<br /> <br /> الف - قرآن کریم<br /> <br /> قرآن کریم متضمن آیات بسیاری است که روایات وارده در ذیل آیات مربوط با شخص حضرت مهدی علیه السلام و دوران ظهور آن حضرت و یاران ایشان تطبیق دارد.&lt;ref&gt;به عنوان نمونه ر.ک: بقره: ۲ و ۱ و ۱۴۸؛ آل عمران: ۸۳: التوبه: ۳۲؛ نور: ۵۵؛ النمل: ۶۲؛ قصص: ۶ و ۵.&lt;/ref&gt; از این رو، قرآن منبع مهمی در جهت شناخت آن بزرگوار، محسوب می شود. <br /> <br /> ب - احاديث<br /> <br /> اخبار و روایات فراوانی در موضوعات مختلف معارف اسلامی و اصول عقاید، احکام، اخلاق و... وارد شده است؛ اما کمتر موردی است که به اندازه موضوع حضرت مهدی علیه السلام درباره آن روایت نقل شده باشد. احادیث مربوط به این موضوع، قسمت عمده ای از روایات را تشکیل می دهد و مهمتر آن که نه تنها این روایات در جوامع شیعی&lt;ref&gt;نظیر کتاب «کمال الدين» مرحوم صدوق و کتابهای «الغيبة» از شیخ مفید، شیخ طوسی و محمد بن ابراهيم نعمانی&lt;/ref&gt; ذکر شده، بلکه در کتاب های حدیثی اهل سنت&lt;ref&gt;نظیر کتاب «مسند» احمد بن حنبل، «صحيح» محمدبن اسماعیل بخاری، صحیح مسلم بن حجاج نیشابوری و «سنن» ابن ماجه قزوینی&lt;/ref&gt; نیز به طور مبسوط نقل شده است و حتی بعضی از اهل سنت کتاب هایی مستقل به نام آن حضرت&lt;ref&gt;نظیر کتاب «أخبار المهدی» از حماد بن يعقوب، «الغرف الوردي في اخبار المهدی.» از جلال الدين سیوطی، «عقد الدرر فی اخبار الامام المنتظر» از یوسف بن یحیی مقدسی سلمی و «مناقب المهدی» از حافظ ابی نعیم اصفهانی&lt;/ref&gt;، تأليف نموده اند.&lt;ref&gt;احسان، قمری، ۱۳۷۷ه. ش، «امام مهدی در آیات و روایات»، مجموعه مقالات برگزیدهی دومین اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی (عج)، ص ۲۰ و ۲۱.&lt;/ref&gt; بنابراین یکی از راه های پی بردن به اوصاف و ویژگی های امام زمان علیه السلام مطالعه ی روایاتی است که معصومین درباره ی آن جناب نقل کرده اند.&lt;ref&gt;ر.ک: غروی نائینی، ۱۳۸۶، تاریخ حدیث شیعه، ص ۳۰۶ - ۳۱۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ج - ادعیه و زیارات<br /> <br /> ادعیه و زیارات معصومین، تنها مجموعه ای از الفاظ برای خواندن و درخواست کردن نیست، بلکه معارف عمیق و ارزشمندی در آنها نهفته است. لذا یکی از بهترین راه ها برای شناخت شخصیت منحصر به فرد امام مهدی علیه السلام ، بررسی ادعیه و زیاراتی است که از خود آن جناب رسیده و یا فرمودهی دیگر امامان علیه السلام درباره آن حضرت&lt;ref&gt;نظير دعای عهد که از امام صادق علیه السلام درباره ی حضرت مهدی نقل شده است. (مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۹۵ تا ۹۷ و ج ۸۳، ص ۲۸۴ تا ۲۸۶ و ج ۱۱، ص ۴۱ تا ۴۳ و ج ۹۹، ص ۱۱۱ و ۱۱۲)&lt;/ref&gt; است که تأمل و تدبر به اوصافی که در آنها برای امام مهدی علیه السلام نقل شده، در حصول معرفت نسبت به مقام و جایگاه امام بسیار مؤثر است.<br /> <br /> ۲- عمل<br /> <br /> در تعالیم اسلامی بر تاثیر تقوا و انجام اعمال صالح در حصول معرفت صحیح در انسان، بسیار تأکید شده است. به عبارت دیگر، انسان پرهیزکار باعمل به دانسته هایش، باعث افزایش آموزه هایش می شود. قرآن کریم می فرماید:<br /> <br /> يأيها الذين امنوا إن تتقوا الله يجعل لكم فرقانا و يكفر عنكم سيئاتكم و يغفر لكم و الله ذو الفضل العظيم: (انفال: ۲۹)<br /> <br /> ای کسانی که ایمان آورده اید، اگر از خدا پروا دارید، برای شما نیروی تشخیص حق از باطل قرار میدهد و گناهانتان را از شما می زداید و شما را می آمرزد و خدا دارای بخشش بزرگ است.» امام باقر علیه السلام در این رابطه می فرمایند:<br /> <br /> من عمل بما علم کفي ما لم يعلم&lt;ref&gt;صدوق، ثواب الاعمال، ص 133.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «هرکس به آن چه می داند، عمل کند، خداوند آن چه را که نمیداند به او می آموزد».<br /> <br /> کسانی که به دنبال معرفت امام مهدی علیه السلام هستند، افزون بر مطالعه ی ویژگی های امامان معصوم علیه السلام ، باید به وسیله آیات قرآن کریم، احادیث و ادعیه و زیارات، در پیروی از این بزرگواران و دوری از مخالفت آنها نیز بکوشند.<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت مهدی علیه السلام در ادعیه و زیارات، صفحه 38</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AF%D8%B9%D8%A7_%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85&diff=1427 2026-08-20T14:20:02Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>[[ادعیه مربوط به امام زمان (علیه السلام)|&lt;u&gt;دعا&lt;/u&gt;]] برای امام نقش سازنده‌ای در حصول معرفت امام دارد و شاهد این مطلب، مفاد دعاهایی است که خواندن آنها در عصر [[غیبت]] مورد تأکید قرار گرفته است؛ زیرا [[امام زمان]] (علیه السلام) در میان مردم زندگی نکردند تا با خصلت ها، ویژگی‌ها و شایستگی‌های ایشان آشنا شوند و آنها را درک و حس کنند. لذا دعاهای موجود، وسیله‌ای برای شناخت و کسب معرفت امام (علیه السلام) است.<br /> <br /> حضرت امام صادق (علیه السلام) در مورد عصر غیبت که با شک و تردید اهل باطل همراه است فرمودند:<br /> <br /> «&lt;span dir=&quot;rtl&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;&lt;big&gt;...یا زراره! إذا أدركت هذا الزمان فادع بهذا الدعاء: اللهم عرفنی نفسك، فإنك إن لم تعرفني نفسك، لم أعرف نبيك، اللهم عرفنی رسولك، فإنك إن لم تعرفنی رسولک، لم أعرف حجتک، اللهم عرفني حجتك، فإنك إن لم تعرفني حجتک، ضللت عن دینی...&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;طوسی، الأمالی، ص ۴۱۱ و ۴۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «...فرمود: ای زراره: اگر به آن زمان رسیدی، با این دعا از خدا بخواه: «خدایا خودت را به من بشناسان، زیرا اگر تو خودت را بمن نشناسانی، من رسولت را نشناسم. خدایا تو پیامبرت را به من بشناسان، زیرا اگر تو پیغمبرت را بمن نشناسانی، من &lt;u&gt;[[حجت]]&lt;/u&gt; ترا نشناسم. خدایا حجت خود را بمن بشناسان، زیرا اگر تو حجتت را بمن نشناسانی، از طریق دینم گمراه میشوم...»<br /> -----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت (علیه السلام) در ادعیه و زیارات صفحه ۳۸</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1426 2026-08-20T14:09:10Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>آن چه شناخت آن حضرت را از اهمیتی دو چندان برخوردار می سازد، شرایط ویژه ایشان نظیر ولادت پنهان&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۳۲۲&lt;/ref&gt;، زندگی پنهانی، امتحانات سخت و دشوار شیعیان در عصر [[غیبت]]&lt;ref&gt;همان، ج ۲، ص ۳۴۷&lt;/ref&gt; و... است.<br /> <br /> اولین و مهم ترین وظیفه ای که هر شیعه ی منتظر برعهده دارد، کسب معرفت وجود مقدس آن حضرت است. فضیل بن يسار می گوید: شنیدم که ابوجعفر علیه السلام می فرمودند:<br /> <br /> من مات و ليس له امام فمیتته ميتة الجاهلية، و من مات و هو عارف الامامه لم يضر تقدم هذا الأمر أو تأخر، و من مات و هو عارف لامامه كان كمن هو مع [[قائم|القائم]] في فسطاطه.&lt;ref&gt;هر که بمیرد و امام نداشته باشد، مرگ او همانند مرگ دوران جاهلیت (مسلمان نبودن) است و هر که بمیرد و امامش را بشناسد عقب یا جلو بودن ظهور به او ضرری نرساند و هر که بمیرد و امامش را بشناسد مانند کسی است که همراه قائم در خیمه اش باشد (یعنی زیر چتر هدایت حضرت است). (كلینی، ج ۱، ص ۳۷۱)&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در حالی که امام هادی علیه السلام فرمودند:<br /> <br /> الخلف من بعدی ابني الحسن. فكيف لكم بالخلف من بعد الخلف؟ راوی می گوید: گفتم فدایت شوم، چرا؟ فرمودند:<br /> <br /> لانكم لاترون شخصه و لا يحل لكم ذكره باسمه. راوی گوید: گفتم: چگونه ایشان را یاد کنیم؟ فرمود: قولوا: الحجة من آل محمد صلی الله علیه و آله وسلم.&lt;ref&gt;غروی نائینی، تاریخ حدیث شیعه، ص ۳۱۳ و ۳۱۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این شناخت به صرف دانستن نام و نسب ایشان تحقق پیدا نمی کند، زیرا منکران آن حضرت و غیر مسلمانان نیز چنین اطلاعی را از ایشان می توانند داشته باشند و اگر معرفت واقعی به آن حضرت نباشد، دیدن ظاهری ایشان نیز سودی در بر نخواهد داشت، چنان که افرادی بودند که همواره جمال دلنشین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام را زیارت می کردند؛ ولی بهره معرفتی چندانی از آن بزرگواران نبردند.<br /> <br /> اینک برخی از دلایل ضرورت معرفت حضرتش یاد می شود:<br /> <br /> الف - دلایل عقلی<br /> <br /> غیبت امام مهدی همواره مساله ای مهم و معتبر بوده است، به طوری که از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تا [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] علیه السلام بارها به وجود مبارک و ویژگی های ایشان و غیبتشان اشاره فرموده اند.<br /> <br /> ابو علی بن همام می گوید: از [[محمد بن عثمان عمروی|محمد بن عثمان عمری]] شنیدم که می گفت: از پدرم شنیدم که می گفت: من در حضور ابو محمد حسن بن على علیه السلام بودم که از او سؤال شد از خبری که از پدران خود روایت کرده است: زمین تا روز قیامت از [[حجت]] خدا بر خلقش خالی نیست و هرکس بمیرد و [[امام زمان]] خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است. فرمود: به راستی این درست است چنان که روز درست است. به ایشان عرض شد: ای پسر رسول خدا حجت و امام پس از شما کیست؟ فرمود: پسرم محمد، او امام و حجت پس از من است، هرکس بمیرد و او را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است، آگاه باشید که برای او غیبتی است که نادانان در آن سرگردان می شوند و مبطلان در آن هلاک می گردند و وقت گذاران&lt;ref&gt;منظور از اصطلاح «وقت گذاران» افرادی هستند که برای ظهور حضرت مهدی ع زمان مشخصی تعیین میکنند.&lt;/ref&gt; در آن دروغ می گویند.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۰۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> غیبت [[وليّ عصر|امام عصر]] علیه السلام، شک و تردیدها و شبهات بسیاری را برای اذهان به همراه آورده است؛&lt;ref&gt;به عنوان مثال عده ای می گویند که چگونه می شود انسانی بیش از هزار سال زنده بماند و گروهی می گویند از کجا معلوم است که حضرت مهدی علیه السلام بیاید.&lt;/ref&gt; از سویی دیگر، به علت نامعلوم بودن زمان ظهور و طولانی شدن غیبت، این تردیدها و شبهات افزایش می یابد. لذا عقل حکم می کند شناخت صحیحی نسبت به حضرت مهدی علیه السلام حاصل کنیم، زیرا شناخت ایشان تنها راه نجات و رستگاری است که در زمان غیبت می توانیم، با تکیه بر آن، با تردیدها و شبهات به وجود آمده مقابله کنیم.<br /> <br /> از زمان غیبت حضرت مهدی تاکنون، مدعیان دروغین فراوانی با انگیزه های مادی یا جلب توجه مردم، ادعای مهدویت کرده و خود را امام زمان معرفی کرده اند، اما پس از اندک زمانی رسوا شدند. حضرت مهدی علیه السلام امامی است که اطاعتش واجب است و به حکم عقل باید تا حدامکان با صفات ایشان آشنا شد تا با افرادی که به دروغ ادعای مقام ایشان را دارند اشتباه نشوند. بنابراین شناخت امام عصر علیه السلام به نام، نسب و دانستن اوصاف و ویژگی های ایشان واجب است تا با آگاهی از آنها، به کذب مدعیان دروغین پی برده و فریبشان را نخوریم.<br /> <br /> ب - دلايل نقلی<br /> <br /> همه ی آن چه درباره معرفت امام بیان شد، درباره ی حضرت مهدی علیه السلام خلاصه می شود و کسی که امامان منصوب از جانب خدا را قبول دارد، لازمه اش این است که به آخرین آنها معتقد باشد و قبول امامان قبلی بدون اعتقاد به امام مهدی ع بی فایده است. لذا فرموده اند:<br /> <br /> لا یکون العبد مومنا حتی یعرف الله و رسوله والأئمة كلهم و امام زمانه و یرد الیه و یسلم له.&lt;ref&gt;کلینی، ج ۱، ص ۱۸۰. اصول کافی، ترجمهی محمدباقر کمره ای، ۱۳۷۵ ه.ش، ج ۲، ص ۶۰ و 61&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بنده ای مؤمن نباشد تا آن که خدا و رسولش و همه امامان و امام زمانش را بشناسد و در کارهایش به امام زمانش مراجعه کند و تسلیم او باشد.<br /> ----- لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 35</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1425 2026-08-20T13:55:10Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>[[معرفت امام علیه السلام|معرفت امام &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;]] آثار و برکات فراوانی را به دنبال دارد که از آنها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:<br /> <br /> '''یکم. دستیابی به معرفت خداوند متعال'''<br /> <br /> امام باقر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند: <br /> <br /> '''«بِنَا عُبِدَ اللهُ وَ بِنَا عُرِفَ اللهُ وَ بِنَا وُحِّدَ اللهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَی.»'''&lt;ref&gt;کلینی، ج ۱، ص ۱۴۵&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''دوم. افزایش محبت نسبت به امام''' <br /> <br /> امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«وَ إِذَا تَجَلَّی ضِیَاءُ الْمَعْرِفَةِ فِي الْفُؤَادِ هَاجَ رِیحُ الْمَحَبَّة.»'''&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۶۷، ص ۲۳&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''سوم. اطاعت و پیروی از امام''' <br /> <br /> امام باقر &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«ذِرْوَةُ الْأَمْرِ وَ سَنَامُهُ وَ مِفْتَاحُهُ وَ بَابُ الأَشْيَاءِ وَ رِضَا الرَّحْمَنِ الطَّاعَةُ لِلْإِمَامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ.»'''&lt;ref&gt;کلینی، ج ۱، ص ۱۸۵ و ۱۸۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''چهارم. تسلیم محض در برابر امام''' <br /> <br /> امام صادق &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«إِنَّكُمْ لَا تَكُونُونَ صَالِحِينَ حَتَّى تَعْرِفُوا، وَ لَا تَعْرِفُوا حَتَّى تُصَدِّقُوا، وَ لَا تُصَدِّقُوا حَتَّى تُسَلِّمُوا.»'''&lt;ref&gt;همان، ص ۱۸۱ و ۱۸۲.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; در ادعیه و زیارات</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1424 2026-08-20T13:53:04Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>یکی از راههای رسیدن به شناخت خداوند، معرفت امام هر زمانی است؛ یعنی امام علیه السلام آیت بزرگ الهی است که با شناخت و پیروی از ایشان به معرفت الله می رسیم. لذا امام حسین علیه السلام معرفت خدا را به معرفت امام هر عصر تفسیر کرده اند. امام صادق علیه السلام می فرمایند:<br /> <br /> «خرج الحسين بن علي على أصحابه فقال: أيها الناس! إن الله عزوجل ذکرهما خلق العباد إلا لعرفوه، فإذا عرفوه عبدوه، فإذا عبدوه استغنوا بعبادته عن عبادة ماسواه. فقال له رجل: يا ابن رسول الله؟ بأبي أنت و أمى فما معرفة الله؟ قال: معرفة أهل کل زمان إمامهم الذي يجب عليهم طاعته»&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۲۳، ص ۹۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اصل و روح همه ی عبادات، معرفت اهل بیت علیه السلام است؛ اگر بندگان خدا، نماز و روزه و حج و زکات را آموختند، به برکت شناخت آن بزرگواران بوده است. بنابراین می توان گفت اول و آخر هر عبادتی، معرفت پیامبراکرم  صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام است. امام صادق علیه السلام می فرمایند:<br /> <br /> «ما من شيء بعد المعرفة يعدل هذه الصلاة، ولا بعد المعرفة و الصلاة شئ يعدل الزكاة، و لا بعد الزکاة يعدل الحج و فاتحة ذلك کله و خاتمته معرفتنا»&lt;ref&gt;طوسی، الأمالی، ۱۴۱۴ ه.ق، ص ۶۹۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هیچ چیز پس از معرفت برابر این نماز نیست، و چیزی بعد از معرفت و نماز برابر زکات نیست، و پس از اینها چیزی با روزه برابری نمی کند، و پس از آن هیچ چیز با حج برابر نیست و آغاز و پایان همه ی اینها، معرفت ماست.»<br /> {|<br /> |+<br /> |*<br /> |[[ضرورت معرفت امام (ع) در هر عصر|ضرورت معرفت امام در هر عصر]]<br /> |*<br /> |[[ضرورت معرفت امام عصر علیه السلام|ضرورت معرفت امام عصر]]<br /> |*<br /> |[[دلایل ضرورت معرفت حضرت مهدی علیه السلام‏]]<br /> |-<br /> |*<br /> |[[راه های کسب معرفت حضرت مهدی علیه السلام|کسب معرفت حضرت مهدی]]<br /> |*<br /> |[[دلایل لزوم معرفت امام علیه السلام|دلایل لزوم معرفت امام]]<br /> |*<br /> |[[آثار معرفت امام علیه السلام]]<br /> |-<br /> |*<br /> |[[دعا ابزاری برای معرفت امام]]<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |}<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1423 2026-08-20T13:52:23Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>یکی از راههای رسیدن به شناخت خداوند، معرفت امام هر زمانی است؛ یعنی امام علیه السلام آیت بزرگ الهی است که با شناخت و پیروی از ایشان به معرفت الله می رسیم. لذا امام حسین علیه السلام معرفت خدا را به معرفت امام هر عصر تفسیر کرده اند. امام صادق علیه السلام می فرمایند:<br /> <br /> «خرج الحسين بن علي على أصحابه فقال: أيها الناس! إن الله عزوجل ذکرهما خلق العباد إلا لعرفوه، فإذا عرفوه عبدوه، فإذا عبدوه استغنوا بعبادته عن عبادة ماسواه. فقال له رجل: يا ابن رسول الله؟ بأبي أنت و أمى فما معرفة الله؟ قال: معرفة أهل کل زمان إمامهم الذي يجب عليهم طاعته»&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۲۳، ص ۹۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اصل و روح همه ی عبادات، معرفت اهل بیت علیه السلام است؛ اگر بندگان خدا، نماز و روزه و حج و زکات را آموختند، به برکت شناخت آن بزرگواران بوده است. بنابراین می توان گفت اول و آخر هر عبادتی، معرفت پیامبراکرم  صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام است. امام صادق علیه السلام می فرمایند:<br /> <br /> «ما من شيء بعد المعرفة يعدل هذه الصلاة، ولا بعد المعرفة و الصلاة شئ يعدل الزكاة، و لا بعد الزکاة يعدل الحج و فاتحة ذلك کله و خاتمته معرفتنا»&lt;ref&gt;طوسی، الأمالی، ۱۴۱۴ ه.ق، ص ۶۹۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هیچ چیز پس از معرفت برابر این نماز نیست، و چیزی بعد از معرفت و نماز برابر زکات نیست، و پس از اینها چیزی با روزه برابری نمی کند، و پس از آن هیچ چیز با حج برابر نیست و آغاز و پایان همه ی اینها، معرفت ماست.»<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات<br /> <br /> {|<br /> |+<br /> |*<br /> |[[ضرورت معرفت امام (ع) در هر عصر|ضرورت معرفت امام در هر عصر]]<br /> |*<br /> |[[ضرورت معرفت امام عصر علیه السلام|ضرورت معرفت امام عصر]]<br /> |*<br /> |[[دلایل ضرورت معرفت حضرت مهدی علیه السلام‏]]<br /> |-<br /> |*<br /> |[[راه های کسب معرفت حضرت مهدی علیه السلام|کسب معرفت حضرت مهدی]]<br /> |*<br /> |[[دلایل لزوم معرفت امام علیه السلام|دلایل لزوم معرفت امام]]<br /> |*<br /> |[[آثار معرفت امام علیه السلام]]<br /> |-<br /> |*<br /> |[[دعا ابزاری برای معرفت امام]]<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |}</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1&diff=1422 2026-08-20T13:23:35Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>«المنتظَر&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۸۲، ص ۲۲۶.&lt;/ref&gt; مورد انتظار.»&lt;ref&gt;«'''المنتظَر المرضی'''؛ مورد انتظار پسندیده.» همان، ج ۱۱، ص ۳۱ و ج ۹۹، ص ۹۷ و ۲۴۶. «'''الأمام المنتظَر المرتضی'''؛ پیشوای مورد انتظار پسندیده شده.» همان، ج ۸، ص ۳۷۳. «'''القائم المنتظَر'''، قيام کننده‌ی مورد انتظار.» همان، ج ۹۹، ص ۱۰۱. «'''المنتظِر لإذنك'''؛ منتظِر فرمان خداوند.» همان، ص ۱۰۲. «'''أمرك ينتظِر'''؛ منتظِر امر خداوند است.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ جمال الأسبوع، ص ۵۲۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۸ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۹۹، ص ۸۹.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> شرح:<br /> <br /> یکی دیگر از اوصاف حضرت مهدی که در روایات فراوانی به آن اشاره شده، وصف «[[منتظر|منتظَر]]» است. [[وليّ عصر|امام عصر]] علیه‌السلام را از آن جهت «منتظَر» می‌نامند که شیعیان در انتظار ظهور ایشان به سر می‌برند، تا پس از آنکه آن حضرت از جانب خداوند اذن ظهور یافت، به یاری آن جناب بشتابند و ایشان را در فراهم ساختن زمینه‌ی تشکیل حکومت عدل الاهي، برچیدن بساط ظلم و نابسامانی از سرتاسر عالم و برقراری صلح و امنیت واقعی که آرزوی همیشگی انسان در طول تاریخ بوده، یاری کنند. از سوی دیگر، حضرت خود همانند دیگر انسان‌ها، منتظِر هستند که روزی فرا رسد و اراده‌ی خداوند متعال به برپایی حاکمیت جهانی عدل و قسط، توسط خویش تعلق گیرد&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۲۲.&lt;/ref&gt; و صفات «المنتظِر لإذنك» و «أمرك ينتظِر» گویای این مطلب است. به عبارت دیگر ایشان هم «منتظِر» است، یعنی در انتظار ظهور خویش است، و هم «منتظَر» است، یعنی مردم در انتظار ایشان هستند. امام جواد علیه‌السلام در وجه تسمیه‌ی حضرت مهدی علیه‌السلام به صفت «منتظَر» می‌فرمایند:<br /> <br /> «لان له غيبة تكثر أیامها و يطول أمدها، فينتظِر خروجه المخلصون و ینکرها المرتابون، و يستهزئ بذكره الجاحدون، و يكثر فيها الوقاتون و يهلك فيها المستعجلون و ينجو فيها المسلمون»:&lt;ref&gt;  همان، همانجا، ص ۳۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «زیرا برای او غیبتی است که روزهای آن بسیار خواهد بود و مدت آن به طول خواهد انجامید، پس مخلصان منتظر ظهورش خواهند بود، و آنها که تردید دارند، او را انکار میکنند و منکران، یاد او را به استهزاء می‌گیرند و کسانی که وقت ظهور را تعیین می‌کنند در آن (زمان غیبت) بسیارند و آنان که در این باره شتاب می‌نمایند، به هلاکت می‌رسند و آنها که در مقام تسلیم هستند، در آن (زمان) رستگار می‌شوند». <br /> <br /> در مجموعه‌ی ادعیه و زیارات نیز از آن حضرت با لقب «منتظَر» یاد شده است. به عنوان نمونه در فرازی از دعای ندبه می‌خوانیم:<br /> <br /> «أين المنتظَر لإقامة الأمت و العوج؟»:&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «کجاست آن امامی‌که مردم به منظور راست نمودن اختلاف و کجی در انتظار او به سر می‌برند؟».<br /> <br /> «[[انتظار]]» به معنای «چشم داشت و چشم به راه بودن و نوعی امید به آینده داشتن» است. &lt;ref&gt;تونه ای، موعود نامه (فرهنگ الفبایی مهدویت)، ۱۳۸۹ ه.ش، قم: میراث ماندگار، ص ۱۲۷&lt;/ref&gt; «انتظار» در فرهنگ متعالی اسلام و در مذهب تشیع، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. مجموعه روایاتی که از انتظار سخن گفته‌اند، به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود:<br /> <br /> 1.       دسته‌ی نخست، روایاتی است که به [[انتظار فرج]] و گشایش به صورت عام و کلی اشاره کرده است. اگرچه مصداق کامل آن &lt;ref&gt;  صدوق، کمال الدين، ج ۱، ص ۲۸۷.&lt;/ref&gt;«فرج عمومی» در سطح جهان با ظهور حضرت مهدی علیه‌السلام هست؛ ولی هر گشایشی را نیز شامل می‌گردد. این دسته از روایات، از انتظار با تعبیرهایی نظیر «برترین عبادات» و «برترین کارهای امت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله» &lt;ref&gt;همان، ج ۲، ص ۶۴۴.&lt;/ref&gt; یاد شده است. گاهی به آثار وضعی انتظار اشاره شده و خود انتظار فرج نوعی «فرج و گشایش» معرفی شده است. &lt;ref&gt;  همان، ج ۱، ص ۳۲۰.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> 2.       دسته‌ی دوم، روایاتی است که در خصوص فرج حضرت مهدی علیه‌السلام است. در دسته‌ی دوم هم با مضامین فراوانی مواجه هستیم، از جمله امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند:<br /> <br /> «من مات منكم و هو منتظِر لهذا الأمر، كمن هو مع القائم في فسطاطه. قال: ثم مکث هنیئه، ثم قال: لا، بل کمن قارع معه بسيفه. ثم قال: لا و الله إلا کمن استشهد مع رسول الله» &lt;ref&gt;برقی، المحاسن، ج ۱، ص ۱۷۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «هرکس از شما بمیرد در حالی که منتظر این امر (ظهور قائم آل محمد) باشد مثل کسی است که با [[قائم]] در خیمه‌اش باشد، سپس لحظه‌ای سکوت نموده و آنگاه فرمود: نه! بلکه مانند کسی است که در رکاب او شمشیر زده است. بعد از آن فرمود: نه به خدا! بدانید که او همچون کسی است که در رکاب رسول خدا به شهادت نائل گشته است». <br /> ----<br /> <br /> ====== لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 100 ======</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_(%D8%B9)_%D8%AF%D8%B1_%D9%87%D8%B1_%D8%B9%D8%B5%D8%B1&diff=1421 2026-08-20T13:13:25Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>به عقیده‌ی متکلمان&lt;ref&gt;بر خداوند حکیم و عادل لازم است که انسان را در مسیر تحقق و شکوفا شدن استعدادهایش قرار دهد و عدالت خداوند به این معناست که هر قوه‌ای را به فعلیت مطلوب آن برساند. در اصطلاح متکلمان، به این مسأله «قاعده لطف» گفته می‌شود و آن را برای خداوند حکیم عادل واجب میدانند. (خرازی، سید محسن، ۱۴۱۳ق، قاعده لطف (المقالات و الرسالات) قم، کنگره مزار شیخ مفید، ص ۶۳). علامه حلی می‌گوید: «اللطف واجب ليحصل الغرض به» (علامه حلی، مقصد ۳). قاعده لطف یکی از قواعد مهم کلامی است که متكلمان عدلیه، بسیاری از مسائل کلامی را بر اساس آن تبیین کرده‌اند. از نظر ایشان امامت از مصادیق این قاعده کلامی است. به عبارتی لطف از صفات فعل خداوند است و از حکمت الاهی سرچشمه می‌گیرد (علامه حلی، ص ۲۵۴) زیرا لطف همان تشریع تکالیف دینی، ارسال پیامبران، دادن معجزه و... است. بنابراین امامت هم که لطف الاهی است، همان صفت فعل خداوند است. چون لطف واجب است، امامت نیز واجب است. چنانچه ابن میثم بحرانی می نویسد: «ان نصب الامام من فعل الله في اداء الواجبات الشرعية التكليفية، و كل لطف بالصفة المذكورة فواجب في حكمة الله تعالى أن يفعله مادام التكليف بالمطلوب فيه قائما». (ابن میثم، قواعد المرام ص۱۷۵). علت اینکه وجود امام را لطف میدانند این است که وجود امام در خیر و صلاح بسیار مؤثر است و نبود او سبب گسترش فساد و تباهی است ( علامه حلی، ص ۴۹۰)&lt;/ref&gt;، نصب امام برای هدایت جامعه بر خداوند بر اساس قاعده‌ی لطف واجب است. امامت از مسائل اعتقادی و در ردیف اوصاف و افعال خداوند است.&lt;ref&gt;غروی نائینی، امام شناسی و جایگاه اهل بیت علیهم‌السلام در خطبه فاطمی؛ فصلنامه پژوهشهای نهج البلاغه، سال چهاردهم، تابستان ۱۳۹۳، ص ۴۷.&lt;/ref&gt; مهم‌ترین و واجب‌ترین امور پس از شناخت خدا و رسول، شناختن امام است، چنان که امام صادق علیه‌السلام می فرمایند: بهترین فرایض و واجب‌ترین آنها بر انسان شناسایی پروردگار و اقرار به بندگی اوست... و پس از او شناسایی رسول خدا را و گواهی به نبوت اوست... و پس از آن شناختن امامی است که به وصف و نام او در حال سختی و آسانی اقتدا کند.&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۴، ص ۵۵.&lt;/ref&gt; بنابراین شناخت امام زمان هر عصری بر مسلمانان آن زمان واجب است.<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات صفحه 30</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1420 2026-08-20T13:09:44Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>الف - دليل عقلی<br /> <br /> وجوب معرفت و اطاعت امام علیه السلام به این جهت است که به حکم و اراده خداوند، آن گرامی، شخصیتی است که بر امور ولایت داشته باشد، مفسر قرآن و مبین احکام و رهبر دین و دنیای مردم باشد. لذا عقل ما را موظف می کند که پیرامون آن کاوش کرده و او را بشناسیم؛ اگر در این وظیفه مسامحه کنیم، در پیشگاه خداوند معذور نخواهیم بود. <br /> <br /> ب - دلایل نقلی<br /> <br /> 1.روایات تفسیری ذیل برخی از آیات قرآن کریم&lt;ref&gt;در تفاسیر شیعه، روایات فراوانی آمده است که آیات متعدد قرآنی را به گونه ای با ائمه علیهم السلام مرتبط میدانند. در برخی از این روایات، تعبير «نزلت في على علیه اسلام» يا مشابه آن به کار رفته که تعبير محتمل برای بیان سبب نزول تلقی می شود. در دسته ای از روایات، در بین آیات، تعبير «في حق آل محمد علیهم السلام» عنوان شده است. در دسته ای دیگر از روایات، چنین آمده است که آنچه از امور پدیده ها در قرآن عنوان شده، به عنوان نمادی برای ائمه و یا دشمنان ایشان است، این روایات خود دو گونه اند: در دسته ای از آنها، مراد از برخی امور و اسمای معنی، ائمه علیهم السلام با مخالفان ایشان هستند و در دسته ای دیگر، مراد از برخی اسم های ذات ایشان هستند. علامه طباطبایی در بحث روایی از تفسیر خود، روایات متعددی را گزارش کرده اند که ضمن آنها پیوندی بین آیات و ائمه علیهم السلام برقرار شده است و در بیشتر موارد این روایات را جری و تطبیق آیه می خواند. «جری» به معنای جریان داشتن، تعبیری است که ائمه علیهم السلام در روایات خود برای بیان استمرار پیام قرآن در همه ی زمان ها به کار برده اند و فرموده اند که قرآن همچون ماه و مهر و شب و روز در جریان است. از دیرباز پاره ای از مفسران شیعی برای توضیح دسته ای از روایات، پیوندی بین آیات قرآن و ائمه علیهم السلام برقرار کرده اند. (نفیسی، ۱۳۸۴ ه.ش، علامه طباطبایی و حدیث، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص ۱۷۷ و ۱۷۸). در این میان علامه طباطبایی، در سراسر تفسیر خود از واژه «جری» برای داوری درباره روایاتی که آیات را بر ائمه علیهم السلام یا غیر ایشان تطبیق می دهد، استفاده می کند و مراد از جری را بیان مصادیق دانسته اند. همان، ص ۱۸۸ و ۱۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> آیات قرآن کریم بر لزوم معرفت امام دلالت دارند. به عنوان نمونه خداوند به صراحت امر به اطاعت «اولی الامر» کرده و می فرماید: <br /> <br /> يا أيها الذين آمنوا أطيعوا الله و أطيعوا الرسول و اولي الأمر منكم فإن تنازعتم في شيء فردوه إلى الله و الرسول إن كنتم تؤمنون بالله و اليوم الآخر ذلك خير و احسن تأويلا (نساء: ۵۹)<br /> <br /> امام باقر علیه السلام در ذیل این آیه ی شریفه می فرمایند: «فاولي الأمر في هذه الآية هم آل محمد صلی الله علیه و آله»&lt;ref&gt;فرات کوفی، تفسير، ۱۴۱۰ ه.ق، ج ۱، ص ۵۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از آن جا که اطاعت ائمه معصومین علیهم السلام، بدون شناخت آنان امکان پذیر نیست، شناختن امام هر عصر واجب است؛ زیرا آیه شریفه، ایمان آوردندگان را به اطاعت از اولى الأمر فرمان می دهد که این اطاعت در ردیف اطاعت از رسول خداست؛ زیرا با (واو) عطف ذکر شده است و در آیات دیگر&lt;ref&gt;آل عمران ۳۲؛ الانفال ۱؛ نساء ۵۹.&lt;/ref&gt; اطاعت از رسول خدا، برابر اطاعت از خداوند است. بنابراین اطاعت از اولی الامر (امام معصوم) واجب است. حضرت زهرا سلام الله علیها در خطبه خود می فرمایند: ما در میان شما جانشین و خلیفه خدا هستیم.&lt;ref&gt;غروی نائینی، امام شناسی و جایگاه اهل بیت علیهم السلام در خطبه فاطمی، ص ۴۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2. روایات متفرقه<br /> <br /> روایات بسیاری بر وجوب معرفت امام دلالت دارد؛ به عنوان نمونه مرحوم صدوق رحمه الله علیه از امام کاظم علیه السلام روایت آورده که می فرمایند:<br /> <br /> «من شك في أربعة فقد كفر بجميع ما أنزل الله عزوجل أحدها معرفة الإمام في كل زمان و أوان بشخصه ونعته. . .»&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «هر کس در چهار چیز شک کند، به همه آنچه خداوند عزوجل نازل کرده کافر شده است، یکی از آنها معرفت امام در هر عصر و زمانی است و باید او را به نام و نسب و صفاتش بشناسد».<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات صفحه 31</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA&diff=1419 2026-08-20T12:54:49Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>«الغائب في خلقك»؛&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «در میان آفریدگانت مخفی است».&lt;ref&gt;«الغائب المستور؛ مخفی پوشیده» طوسی، مصباح المتهجد، ص ۸۴۲. «'''مغيبک في أرضك'''؛ پنهان شده در روی زمینت.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۱۸. «'''أنت من مغيب ما غاب عنا'''؛ تو آن پنهان شده‌ای هستی که از ما غایب نیستی.» همان، همانجا، ص ۸۷. «'''أنت من مغيب لم يخل منا'''؛ تو آن پنهان شده‌ای که از میان ما بیرون نیستی.» اقبال الاعمال، ص ۲۹۸؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۸. «'''أنت من نازح ما نزح عنا'''؛ تو آن دور شده از وطنی هستی که از ما دور نیستی.» اقبال الاعمال، ص ۲۹۸؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۷ و ۱۰. «'''المستور عن عوالمهم'''؛ پوشیده از عالمهای اهل بیت علیهم‌السلام.» مصباح المتهجد، ص ۸۴۳. «'''الذي سترته عن خلقك فباذنك غاب عن بريتك'''؛ کسی که او را از مخلوقات پنهان داشته ای، پس به اذن تو از آفریدگانت غایب شده است.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ جمال الأسبوع، ص ۵۲۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج۹۲، ص ۳۲۷. «'''ستره'''؛ حجاب خداوند.» بحارالأنوار، ج ۹۱، ص ۳۹ و ج ۹۹، ص ۹۵. «'''حجاب الله الأزلي القديم'''؛ حجاب ازلی و قدیم الاهی.» همان، ج ۹۹، ص ۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح: [[امام زمان]] علیه‌السلام در سال ۲۶۰ هجری قمری و در سن پنج سالگی به امامت منصوب و دوران [[غیبت صغری]] آغاز شد.&lt;ref&gt;مفید، ارشاد، ج ۲، ص ۳۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''يكم. زمینه سازی موضوع «[[غیبت]]» توسط پیامبراکرم''' صلی‌الله‌علیه‌وآله '''و امامان''' علیهم‌السلام<br /> <br /> در رویکرد نظری به این مطلب باید گفت: روایات بسیاری در خصوص غیبت حضرت مهدی علیه‌السلام از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و امامان معصوم علیهم‌السلام وارد شده است. نگاهی به انبوه این روایات، نشانگر آن است که این مسأله از دید هیچ امامی‌ دور نمانده و همه‌ی آن بزرگواران بر آن تأکید ورزیده‌اند. نزدیک به ۱۰۰ حدیث در مورد این که حضرت مهدی علیه‌السلام مدت زیادی از انظار غایب و پنهان خواهد بود، وارد شده است.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۲۸۷؛ صافی گلپایگانی، منتخب الأثر في الامام الثاني عشر ، ص ۲۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایات فراوانی اشاره شده که غیبت حضرت مهدی علیه‌السلام به دو بخش «غیبت صغری» و «[[غیبت کبری]]» تقسیم می‌شود.&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۴۰.&lt;/ref&gt; اساسا مسأله‌ی غیبت در گفتار معصومین و به عنوان یک سنت الاهی مطرح شده که در میان انبیای پیشین هم معمول بوده است. از جمله‌ی این پیامبران، حضرت موسی علیه‌السلام را می‌توان نام برد که ۲۸ سال در غیبت از بنی اسرائیل به سر برد.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۱۵۲.&lt;/ref&gt; بنابراین مساله‌ی غیبت مانند سنت جاریه‌ای تلقی شده است که درباره‌ی امام مهدی علیه‌السلام در امت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نیز مصداق پیدا می‌کند.<br /> <br /> اما در رویکرد عملی به موضوع، میگوییم: پیامبران و امامان معصوم، پیوسته حضور جدی و روشنی در جامعه داشته و با مردم عصر خویش در ارتباط بوده و مردم نیز به آنان دسترسی داشتند. زمانی که امام هفتم در زندان هارون الرشید عباسی بسر می‌بردند، یا امام هشتم در دربار مامون، تحت نظر و زندانی بودند، و یا امام یازدهم حیات خود را در زندان سپری می‌کرند، مردم امام خویش را در کنار خود احساس می‌کردند و حضور او را تسلی بخش و مایه‌ی دلگرمی‌ برای خود می‌دانستند؛ اما غیبت امام دوازدهم به معنای محرومیت مردم از دسترسی (غیر معنوی) به امام است و چنین وضعیتی برای شیعیانی که با رهبران معصوم خود همیشه در ارتباط بودند، امری غیر طبیعی بوده است. از سوی دیگر، انتقال دادن شیعیان از دوران «حضور و ظهور»، به دوران «حضور و غیبت»، با چند روایت یا صرف نظریه پردازی، امری غیر عملی و مشکل بود. از این جهت زمینه‌سازی‌های عملی با گذراندن چندین تجربه‌ی کوتاه، می‌توانست از سختی این وضعیت جدید و نامأنوس بکاهد. به عنوان نمونه «غیبت صغری» و عملکرد امام هادی و [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] علیهم‌السلام در [[سامرا]]، یک مقدمه چینی عملی برای «غیبت کبری» بود. به کارگیری شیوه‌ی «مکاتبه» و سعی در پوشیده ماندن از شیعیان و محدودتر شدن دسترسی آنان به این دو امام بزرگوار، یک تجربه‌ی عملی برای کم کردن ارتباط امام با شیعیان بود؛ البته این امر در حالی صورت می‌گرفت که امام، شیعیان را برای کسب معارف و احکام و تحويل اموال امام، به وکلای خود ارجاع می‌داد. تجربه‌ی «غیبت صغری» که تقریبا «هفتاد سال به طول انجامید، تجربه‌ای پربار و جدی در راه رسیدن به شرایط مطلوب در آغاز دوران غیبت کبری بود که ارتباط مردم با امام در این زمان بسیار محدود بود، اگر امام صلاح می‌دانست، افراد یا فردی را به حضور می‌پذیرفت؛ اما ارتباط با وکلای ویژه‌ی امام، امری آسان و عملی بود. بنابراین در آن برهه از زمان، «زمینه سازی عملی»، همراه با «زمینه سازی نظری»، برای ورود شیعیان و مؤمنان به خط رهبری واقعی اهل بیت علیهم‌السلام صورت گرفت.&lt;ref&gt;حکیم، در آمدی بر تاریخ عصر غیبت کبری، ۱۳۷۹ ه.ش، (۳) / یک قرن زمینه سازی عملی برای غیبت کبری، انتظار (نشریه بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود) شماره ۳، ص ۴۴، با اندکی دخل و تصرف در عبارات.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''دوم. كيفيت غیبت امام عصر''' علیه‌السلام<br /> <br /> شهید سید محمد صدر در کتاب «تاریخ الغيبة الكبرى»، دو نظریه برای «غیبت» مطرح کرده است&lt;ref&gt;صدر، تاریخ الغيبة الكبرى، ص ۳۱ تا ۳۶.&lt;/ref&gt; و هر دو نظریه، حضور امام در صحنه را همراه با انجام تکالیف و مسؤلیت‌های ویژه‌ی امامت، امری مسلم دانسته است:<br /> <br /> '''الف – نظریه‌ی خفای شخص'''<br /> <br /> جسم مبارک حضرت مهدی علیه‌السلام از دید مردم پنهان است؛ به این معنا که امام در طول مدت غیبت خویش از نظر جسمی‌از انظار مردم به دور بوده و اگرچه آن حضرت در این مدت مردم را می‌بیند و از حال آنها با خبر می‌شوند، اما کسی توان دیدن ایشان را نداشته و با آن حضرت مواجه نمی‌شود. دلیل این نظریه روایاتی است که از طریق اهل بیت رسیده است. امام رضا علیه‌السلام فرموند: «لا يرى جسمه».&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۳۳. صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۳۳۳.&lt;/ref&gt; به عقیده‌ی مرحوم صدر در این نظریه، حضور امام در میان مردم به صورت نامرئی و براساس اعجاز الاهی است، و همان‌طور که خداوند امام را طول عمر می‌دهد، ایشان را با این اعجاز از گزند دشمنان مصون می‌دارد. مرحوم صدر از روایات فوق نتیجه می‌گیرد که حضرت مهدی برای نجات از ظالمان و ستمگران، مورد عنایت خاص الاهی است و هرگاه مصلحت باشد، خداوند موانع رؤیت را بر می‌دارد و تمام اخبار رؤیت امام مهدی علیه‌السلام در دوران غیبت بر همین معنا دلالت دارد و مورد تفسير قرار می‌گیرد. شاهد این تفسیر، ظاهر شدن امام برای عموی خود جعفر کذاب و ناپدید شدنشان در همان دیدار بود که امکان تعقیب و دسترسی به امام هم وجود نداشت.<br /> <br /> '''ب – نظریه‌ی خفای عنوان'''<br /> <br /> غیبت به معنای ناشناس بودن است. این نظریه براین اساس است که امام حسن عسکری علیه‌السلام فرزند خود را به گونه‌ای خاص تربیت نمود و از همان روزهای آغاز تولد، از چشمان مردم دور نگه داشت و به جز افراد اندکی، کسی با چهره‌ی آن حضرت آشنا نبود و پس از وفات پدر، احتجاب امام مهدی علیه‌السلام از مردم شدیدتر شد. بنابراین غیبت آن امام به این معناست که مردم ایشان را می‌بینند، اما ایشان را به عنوان [[موعود اسلام|مهدی موعود]] نمی‌شناسند.<br /> <br /> مرحوم صدر برای چنین تفسیری دو دلیل «عقلی و نقلی» ارائه کرده است: <br /> <br /> '''دلیل نقلی'''<br /> <br /> روایات گوناگونی به صراحت یا به طور ضمنی، نوع حضور امام را بیان می‌کند. به عنوان نمونه روایتی است از [[محمد بن عثمان عمروی|محمد بن عثمان عمری]] که گفت:<br /> <br /> «و الله إن صاحب هذا الأمر ليحضر الموسم كل سنة، يرى الناس و يعرفهم و يرونه و لا يعرفونه».&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۳۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> به عقیده‌ی مرحوم صدر، این تعبیر بسیار گویاست و با تعبیرهای روایات گذشته، منافات ندارد؛ اما از آنها صریح‌تر است. شواهدی که بیانگر وجود مکان خاصی برای امام است، و به امکان کشف آن مکان به وسیله‌ی دشمنان اشاره می‌نماید، نشان دهنده‌ی حضور ایشان میان مردم است. به همین جهت، احتیاط‌های فراوانی جهت ایمن ماندن امام از تیررس دشمنان انجام می‌گیرد و سفیران نیز از میان افرادی انتخاب می‌شوند که نسبت به آنان بیشترین اعتماد و اطمینان وجود دارد. <br /> <br /> '''دلیل عقلی'''<br /> <br /> دلیل عقلی، معجزه را زمانی ضروری می‌داند که راه طبیعی، برای رسیدن امام به آرمان‌های مورد نظر کارساز نباشد و با از بین رفتن فرصت‌های طلایی، فلسفه‌ی وصایت و امامت از بین برود.<br /> <br /> اما در مورد [[وليّ عصر|امام عصر]] که از همان روزهای اول، چهره‌ی آن حضرت برای عموم مردم و شیعیان نا آشنا بود، نیازی به اعجاز الاهی برای حفظ امام وجود نداشت.<br /> <br /> شهید صدر، نظریه‌ی دوم را بر نظریه‌ی اول ترجیح داده؛ البته نظریه‌ی اول را به صراحت رد نمی‌کند، ولی با توضیح نظریه‌ی دوم و بیان امکان آن، نظریه‌ی اول را غیر ضروری قلمداد می‌کند.<br /> <br /> '''ج - نتیجه گیری'''<br /> <br /> آن چه بدیهی و بنابر احادیث ضروری است، این است که غیبت به معنای خفای شخص، به طور کلی و عمومی ‌قابل پذیرش نیست، زیرا آن حضرت ولی خدا و هادی خلق است و برای هدایت انسان مأموریت یافته، لذا می‌بایست به هنگام بروز ضرورت‌ها و مصلحت‌ها در جامعه مؤثر باشند. به عبارت دیگر «غیبت» مصطلح، با «غیبت» به معنای متعارف آن، تفاوت فاحش دارد؛ زیرا «غیبت» در عرف، به معنای ناپدید شدن و دور بودن از صحنه است که مستلزم فاصله گرفتن امام علیه‌السلام از جامعه است؛ در حالی که در غیب مصطلح، فاصله گرفتن امام معصوم از جامعه مطرح نیست، بلکه امام علیه‌السلام در عین حضور در صحنه، با مردم در ارتباط است؛ البته آنان از شناخت او به معنای تشخیص و تطبیق نام و عنوان او بر شخص وی، ناتوان و محروم‌اند؛ اما امام علیه‌السلام آنان را می‌بیند و می‌شناسد. بنابراین غیبت امام زمان علیه‌السلام به معنای عدم حضور در صحنه نیست؛ زیرا مردم ایشان را می‌بینند، ولی آن حضرت به عنوان امام مورد نظر، برای آنان شناخته شده نیست؛ هرچند که می‌دانند امام دوازدهم وجود دارد و حاضر و ناظر بر اعمال و کردار آنان است. آن حضرت بدین معنا برای عموم مردم و شیعیان ناشناس است و این گونه مخفی شدن و پنهان ماندن، یک نوع غیبت به شمار می‌رود که عین حضور نیز است.&lt;ref&gt;حکیم، درآمدی بر تاریخ عصر غیبت کبری، ص ۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''سوم. حکمت و فلسفه‌ی غیبت امام عصر''' علیه‌السلام<br /> <br /> در روایات اسلامی ‌مواردی به عنوان «حکمت و فلسفه‌ی غیبت امام عصر علیه‌السلام بیان شده است که عبارت است از:<br /> <br /> 1.        بیعت نکردن با ستمگران.&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳ ص ۱۸۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2.       امتحان و غربال انسان های صالح.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۳۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 3.       سری از اسرار الاهي.&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۹۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 4.       حفظ جان امام مهدی علیه‌السلام.&lt;ref&gt;كمال الدین، ج ۲، ص ۴۸۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 5.        ستم پیشه بودن انسان ها.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت نعمانی، ص ۱۴۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''چهارم. کیفیت بهره وری از امام غایب''' <br /> <br /> روایات متعددی در مورد ترسیم ثمرات و فواید وجود گرانمایه‌ی امام زمان علیه‌السلام در عصر غیبت رسیده است که در آنها چگونگی بهره‌وری از وجود مبارک آن حضرت بیان شده است. به عنوان نمونه امام مهدی علیه‌السلام در این باره فرمودند:<br /> <br /> «و أما وجه الإنتقاع بي في غيبتي فكالانتفاع بالشمس، إذا غيبها عن الأبصار السحاب»:&lt;ref&gt;كمال الدين، ج ۲، ص ۴۸۵؛ بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۹۳ و ۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «و اما چگونگی بهره مندی از من در عصر غیبتم، همانند بهره مندی از خورشید است، هنگامی‌که ابر آن را از چشم ها بپوشاند».<br /> <br /> گفتنی است مرحوم مجلسی در وجه تشبیه امام زمان علیه‌السلام به خورشید در پس ابر، به ذکر نکاتی می‌پردازد که به مواردی از آنها اشاره می‌نماییم :<br /> <br /> 1. نور وجود، علم و هدایت توسط امام عصر علیه‌السلام به خلق می‌رسد، زیرا آن بزرگواران علل غایی خلقت‌اند و به واسطه‌ی آنان، علوم و معارف در میان خلق نشر می‌یابد و بلایا از مردم دفع می‌شود.<br /> <br /> 2. با آنکه مردم از خورشید پنهان در پس ابر بهره می‌گیرند، اما هر لحظه انتظار آن را دارند که ابرها کنار رود و جمال فروزان خورشید دیدگانشان را روشن کند. هم چنین در ایام غیبت حضرت مهدی علیه‌السلام نیز مخلصان شیعه هر لحظه منتظر ظهور ایشان هستند و هرگز مایوس نمی‌شوند که سرانجام این ابرهای تیره و تار را پایانی خواهد بود. <br /> <br /> ٣. منکر وجود امام عصر، مانند منکر وجود خورشید است، موقعی که در پشت ابر قرار گیرد.<br /> <br /> ۴. گاهی در پشت ابر بودن خورشید، بیشتر به صلاح مردم است، هم چنین است غیبت امام علیه‌السلام<br /> <br /> ۵. همانگونه که دیدگان انسان تاب و توان دیدن مستقیم خورشید را ندارد، کور چشمان کوتاه نظر نیز تحمل دیدار امام عصر علیه‌السلام را نخواهند داشت.<br /> <br /> ۶. همانگونه که اشعه‌ی خورشید به اندازه‌ی وسعت روزنه‌های خانه‌ها از آنها عبور کرده وارد خانه می‌شود، مردم نیز به قدر ظرفیت خویش و به اندازه‌ی وسعت روزنه‌های دل‌هایشان از وجود امام زمان علیه‌السلام بهره می‌برند؛ یعنی به همان اندازه‌ای که موانع شهوی و علائق جسمانی را از خود رانده باشند، به وجود و نور وجود تابان او نزدیک می‌شوند.<br /> <br /> ملاحظه می‌کنیم که در زمینه‌ی افاضه‌ی امام مهدی، غیبت مانعی به شمار نمی‌آید. و برکات مادی و معنوی ایشان در هر دو زمان بر اساس قانون و ضابطه خاص خود به دوستانش می‌رسد. شاهدی گویا بر این مدعا، الطاف خاص آن امام در دستگیری‌ها و اغاثه‌های بی‌شماری است که در زمان غیبت کبری در پاسخ به استغاثه های دوستانش از آن وجود مبارک صادر گشته است.&lt;ref&gt;حسینی، نام محبوب، ص ۴۲.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه‌السلام در ادعیه و زیارات، صفحه 92  </div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=1418 2026-08-20T12:32:36Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، باقیمانده‌ی الاهی =<br /> «[[بقية الله]] التي لا تخلو من العترة الهادية»&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «باقی مانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست».&lt;ref&gt;«'''بقيته'''؛ باقی مانده‌ی خداوند» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۷ و ج ۹۹، ص ۹۳. «'''بقية الله في أرضه'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمینش.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۸۴ و ۹۳. «'''بقية الله في بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در سرزمینش.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۱. «'''بقية الله في أرضه و بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمین و سرزمینش.» همان، همانجا، ص ۸۵. «'''بقية الله من الصفوه المنتجيين'''؛ باقی مانده‌ی خداوند از اصفيای برگزیده.» همان، همان جا، ص ۹۸ و ۱۱۷. «'''بقية العترة و الصفوة'''؛ باقی مانده‌ی عترت و اصفیاء» همان، ج ۱، ص ۳۱ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۷ و ۲۴۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> لغات:<br /> <br /> «بقيّة»، برگرفته از ریشه‌ی «ب ق ی» به معنای دوام است.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> راغب می‌گوید: «بقية» از باب «بقاء» به معنای «ثبات و استواری چیزی بر حال طبیعی و اولیه» است و ضد آن، «فناء» است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> فیومی در معنای «عترت» می‌نویسد:<br /> <br /> عترت انسان، همان نسل اوست. سپس با واسطه از ابن اعرابی نقل کرده است: اگر فرزند انسان، ذریه و عقبه‌ی او از صلبش باشد، عترت وی محسوب می‌شود و عرب معنای دیگری جز این برای عترت نمی‌شناسد.&lt;ref&gt;فیومی، المصباح المنير.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح:<br /> <br /> «بقية الله»، تعبیری است که تنها یک بار در قرآن کریم آیه‌ی: «بقيت الله خير لكم إن کنتم مؤمنين و ما أنا عليكم بحفیظ» (هود: ۸۶) ذکر شده است. مخاطب آیه، قوم شعيب هستند که خداوند پس از نهی از کم فروشی و فساد در زمین، خطاب به آنان می‌فرماید: بقية الله برای شما بهتر است، اگر مؤمن باشید.<br /> <br /> مراد از بقیه در آن آیه، ظاهرا سودی است که از معامله برای فروشنده بعد از تمام شدن معامله باقی می‌ماند و آن را در مصارف زندگی و در حوايجش خرج می‌کند.&lt;ref&gt;طباطبایی، ج ۱۰، ص ۳۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درست است که در آیه‌ی مورد بحث، مخاطب قوم شعیب‌اند، و منظور از «بقية الله» سود و سرمایه‌ی حلال و یا پاداش الهی است، ولی هر موجود نافع که از طرف خداوند برای بشر باقی مانده و مایه‌ی خیر و سعادت او گردد، «بقية الله» محسوب می‌شود.<br /> <br /> ذیل آیه‌ی یاد شده، روایات متعددی وجود دارد که بیانگر این است که منظور از «بقية الله»، حضرت مهدی علیه‌السلام است.<br /> <br /> روایاتی که در آنها صفت بقية الله به کار رفته است، عبارتند از:<br /> <br /> الف - روایاتی که امام علیه‌السلام هنگام ظهور، خود را با این عنوان معرفی خواهد کرد.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۳۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ب - روایاتی که بیانگر این هستند که مردم، خدمت امام علیه‌السلام می‌رسند و به ایشان با این عنوان سلام می‌کنند.&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۴۱۱ و ۴۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ج - روایاتی که بیانگر این هستند که امام علیه‌السلام هنگام تولد خود را بقية الله نامیده است.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۳۸۴ .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> د - ادعیه و زیاراتی که در آنها از امام علیه‌السلام با این عنوان یاد می‌شود. در [[دعای ندبه]] می‌خوانیم:<br /> <br /> «أین بقية الله التي لا تخلو من العترة الهادية»:&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال، ص ۲۹۷.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «کجاست آن باقیمانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست؟»<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه‌السلام در ادعیه و زیارات صفحه 90<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%A8%D9%82%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=1417 2026-08-20T12:29:55Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:نام‌ها و القاب|نام‌ها و القاب]] - بقیة الله =<br /> [[حضرت مهدی علیه‌السلام، باقیمانده‌ی الاهی|بقيّةاللّه]] ، تعبيرى قرآني و نيز از القاب معروف حضرت مهدي(ع) است. واژه «بقيه»؛ به معناي بازمانده و پاينده و آنچه از چيزي باقي گذاشته شود، مى باشد و آن مصدري است که به جاي اسم فاعل يا اسم مفعول بکار مي‌رود. «بقیة‌الله» ترکیبی عربی است؛ علامه مجلسی آن را «کسی که خدا او را نگه‌ داشته»معنا كرده است&lt;ref&gt;بحارالانوار٢١١/٢٤.&lt;/ref&gt;. امام صادق(ع) در پاسخ اين سوال كه چگونه به حضرت مهدي(ع)سلام كنيم ، فرمود: «بگوئید: &quot;السَّلامُ عَلَیْکَ یا بَقیَّةُ اللهُ&quot; و سپس آیهٔ ۸۶ سورهٔ هود را خواندند:« بَقِيَّةُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»يعنى آنچه خدا برای شما باقی می‌گذارد (بقیةالله)براي شما بهتر است، اگر واقعاً به خدا ایمان دارید.&lt;ref&gt;اصول کافی٤١١/١.&lt;/ref&gt;».<br /> <br /> ==۳۱۳نفر==<br /> از رسول اكرم(ص)و امام باقر(ع)نيز روايت شده كه فرمودند: هنگامي كه مهدي موعود خروج كند پشت مبارك خود را به كعبه مي‎دهد و تعداد ٣١٣ نفر مرد در اطراف آن بزرگوار اجتماع مي‎نمايند. اول سخني كه آن حضرت مي ‎فرمايد: همين آيه است: « بَقِيَّةُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ». سپس مي‎فرمايد: من همان بقيةالله  و حجت و خليفه خدا بر شما مي ‎باشم؛و هيچ ‎كسي به آن بزرگوار سلام نمي ‎كند مگر اينكه مي ‎گويد:&quot; السلام عليك يا بقيةالله في ارضه &quot;&lt;ref&gt;تفسير نمونه٢٠٤/٩و تفسير آسان٣٦٤/٧.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==جانشینی==<br /> <br /> در روايت احمد بن اسحاق‌ بن سعد اشعري نيز زماني كه به محضر [[امام مهدی علیه السلام فرزند امام حسن عسکری علیه السلام|امام حسن عسكرى(ع)]] شرفياب شد، آمده كه وقتى او درباره جانشين آن حضرت سؤال کرد؛ حضرتش کودکي خردسال همچون قرص ماه را به او نشان داد. احمد بن اسحاق پرسيد: آيا نشانه‌اي هست تا قلبم اطمينان يابد؟ آن کودک زبان گشود و با زبان عربي فصيح چنين فرمود: «اَنَا بَقِيَّةُ اللّهِ فِي اَرْضِهِ وَالمُنْتَقِمُ مِنْ اَعْدائِهِ فَلا تَطْلُبْ اَثَراً بَعْدَ عَيْنٍ يا اَحْمَدَ بنَ اِسْحاقَ». يعنى من بقيةالله بر روي زمين هستم و من منتقم از دشمنان اويم. اي احمد بن‌ اسحاق! بعد از ديدن[خود امام] ديگر ، نشانه و اثري طلب نکن!&lt;ref&gt;کمال الدین/باب٣٨ ح١.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> البته در روايات به هر وجود مباركي كه به اراده‎ي خداوند براي بشريّت باقي مي‎ماند، « بَقِيَّةُ اللَّهِ» گفته مي‎شود؛لذا به امامان هم بقية الله گفته مى شود چنان كه در زيارت جامعه هنگام سلام به همه امامان، به آنها با لقب بقية الله سلام مى كنيم و مى گوئيم:السلام علی الائمه الدعاة والقادة الهداة والسادة الولاة والذادة الحماة و اهل الذکر و اولی الامر و بقیة الله و خیرته...».علامه مجلسي از مناقب ابن شهرآشوب نقل ميكند كه «بقيةاللّه خيرلكم نَزَلَت فيهم»، يعني آية بقيةاللّه... دربارة ائمه نازل شده است. او همانجا در تفسير خود بر اين حديث كه «امامان بقيةالله اند» مي‌گويد: مقصود كساني از انبيا و اوصيا هستند كه خداوند ايشان را بر روي زمين برای هدايت مردم نگاه مي دارد، يا اوصيا و اماماني كه بازماندگان انبيا در ميان امت خود هستند. بنابراين، وي «بقية» را به معناي «مَن اَبْقاه» ميداند، يعني كسي كه خداوند او رانگاه داشته است&lt;ref&gt;بحار٢١١/٢٤.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> اكنون كه تنها بازمانده از سلسله پيشوايان الاهى، مولاي ما حضرت مهدي(ع)است كه بقية الله و خليفة الله است، آن گونه كه فرمودند با اين لقب به ايشان هر روز سلام كنيم و به اين ذخيره الاهى كه در دوران امامتش هستيم ، متوسل و متمسك شويم كه همه بركات الاهى از طريق ايشان است كه به ما مى رسد و اوست كه بازمانده و دارنده فضايل همه انبياء و اولياء و امامان است و مقرب ترين فرد در درگاه الاهى و نزديكى و تقرب به او تقرب به خداي سبحان است و اوست كه خداوند در باره اش فرمود: براي شما خير است اگر مومن باشيد.سلام كنيم به آن جمال جميل با آن  لقب الاهيش:السلام عليك يا بقية الله...<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;------------&lt;/nowiki&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نام‌ها و القاب]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=1416 2026-08-06T14:44:05Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، باقیمانده‌ی الاهی =<br /> «بقية الله التي لا تخلو من العترة الهادية»&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۷؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «باقی مانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست».&lt;ref&gt;«'''بقيته'''؛ باقی مانده‌ی خداوند» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۷ و ج ۹۹، ص ۹۳. «'''بقية الله في أرضه'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمینش.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۸۴ و ۹۳. «'''بقية الله في بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در سرزمینش.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۱۰۱. «'''بقية الله في أرضه و بلاده'''؛ باقی مانده‌ی خدا در زمین و سرزمینش.» همان، همانجا، ص ۸۵. «'''بقية الله من الصفوه المنتجيين'''؛ باقی مانده‌ی خداوند از اصفيای برگزیده.» همان، همان جا، ص ۹۸ و ۱۱۷. «'''بقية العترة و الصفوة'''؛ باقی مانده‌ی عترت و اصفیاء» همان، ج ۱، ص ۳۱ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۷ و ۲۴۶.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> لغات:<br /> <br /> «بقيّة»، برگرفته از ریشه‌ی «ب ق ی» به معنای دوام است.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> راغب می‌گوید: «بقية» از باب «بقاء» به معنای «ثبات و استواری چیزی بر حال طبیعی و اولیه» است و ضد آن، «فناء» است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> فیومی در معنای «عترت» می‌نویسد:<br /> <br /> عترت انسان، همان نسل اوست. سپس با واسطه از ابن اعرابی نقل کرده است: اگر فرزند انسان، ذریه و عقبه‌ی او از صلبش باشد، عترت وی محسوب می‌شود و عرب معنای دیگری جز این برای عترت نمی‌شناسد.&lt;ref&gt;فیومی، المصباح المنير.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شرح:<br /> <br /> «بقية الله»، تعبیری است که تنها یک بار در قرآن کریم آیه‌ی: «بقيت الله خير لكم إن کنتم مؤمنين و ما أنا عليكم بحفیظ» (هود: ۸۶) ذکر شده است. مخاطب آیه، قوم شعيب هستند که خداوند پس از نهی از کم فروشی و فساد در زمین، خطاب به آنان می‌فرماید: بقية الله برای شما بهتر است، اگر مؤمن باشید.<br /> <br /> مراد از بقیه در آن آیه، ظاهرا سودی است که از معامله برای فروشنده بعد از تمام شدن معامله باقی می‌ماند و آن را در مصارف زندگی و در حوايجش خرج می‌کند.&lt;ref&gt;طباطبایی، ج ۱۰، ص ۳۶۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درست است که در آیه‌ی مورد بحث، مخاطب قوم شعیب‌اند، و منظور از «بقية الله» سود و سرمایه‌ی حلال و یا پاداش الهی است، ولی هر موجود نافع که از طرف خداوند برای بشر باقی مانده و مایه‌ی خیر و سعادت او گردد، «بقية الله» محسوب می‌شود.<br /> <br /> ذیل آیه‌ی یاد شده، روایات متعددی وجود دارد که بیانگر این است که منظور از «بقية الله»، حضرت مهدی علیه‌السلام است.<br /> <br /> روایاتی که در آنها صفت بقية الله به کار رفته است، عبارتند از:<br /> <br /> الف - روایاتی که امام علیه‌السلام هنگام ظهور، خود را با این عنوان معرفی خواهد کرد.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۳۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ب - روایاتی که بیانگر این هستند که مردم، خدمت امام علیه‌السلام می‌رسند و به ایشان با این عنوان سلام می‌کنند.&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۴۱۱ و ۴۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ج - روایاتی که بیانگر این هستند که امام علیه‌السلام هنگام تولد خود را بقية الله نامیده است.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۳۸۴ .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> د - ادعیه و زیاراتی که در آنها از امام علیه‌السلام با این عنوان یاد می‌شود. در دعای ندبه می‌خوانیم:<br /> <br /> «أین بقية الله التي لا تخلو من العترة الهادية»:&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، اقبال، ص ۲۹۷.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «کجاست آن باقیمانده‌ی خدا که بیرون از عترت هدایت کننده نیست؟»<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه‌السلام در ادعیه و زیارات صفحه 90<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=1415 2026-08-06T14:30:06Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>ابن فارس می گوید: زیارت از ریشه ی «زور» به معنای میل و عدول از چیزی است... زائر را از آن جهت زائر میگویند که وقتی به زیارت تو می آید، از غیر تو عدول می کند و روی بر می گرداند.&lt;ref&gt;ابن فارس، معجم مقاييس اللغة&lt;/ref&gt; فیومی می نویسد: زیارت به معنای قصد و توجه است... زیارت، در عرف آن است که انسان با انگیزه بزرگداشت کسی و أنس گرفتن با او به وی روی آورد.&lt;ref&gt;فیومی، المصباح المنير، ذیل ماده «زور»&lt;/ref&gt;<br /> <br /> زیارت در معنای اصطلاحی و متداول آن، به هرگونه دیدار و ملاقاتی اطلاق نمی شود؛ بلکه ملاقات با اشخاص و دیدار از اماکنی است که از نظر زیارت کنندگان دارای احترام، شرافت و برتری هستند. همین مفهوم را نیز می توان در متون دینی مشاهده نمود. مثلا در متون دینی به ما تأکید می شود که به زیارت عالمان دین برویم&lt;ref&gt;ر.ک: کلینی، کافی، ج ۱، باب «مجالسة العلماء و صحبتهم»، ص ۳۹&lt;/ref&gt; و یا خانه ی خدا و قبر شریف پیامبراکرم صلی الله علیه و آله وسلم و قبور شریف امامان [[شیعه]] علیهم السلام را زیارت کنیم.&lt;ref&gt;حرعاملی، وسائل الشيعة، ۱۴۰۹ ه.ق، ج ۸، باب «وجود اجبار الوالي الناس على الحج و زیارة الرسول والاقامة بالحرمين كفاية» ص ۱۵&lt;/ref&gt; بنابراین افراد به زیارت چهره های علمی و معنوی می روند و یا زائر اماكن عالیه و مشاهد مشرفه می شوند تا از اعتبار، قداست، فضیلت، معنا و روحانیتی که در شخص و یا مکان مزبور وجود دارد، بهره مند گردند.<br /> <br /> یکی از راه های بزرگداشت مفاخر و صاحبان کمال، زیارت آنان است که موجب استمرار حیات علمی و معنوی آنان می شود. افزون بر این، عامل پیوند نسل حاضر و نسل های آینده با نسل های گذشته و وسیله ارتباط روحی با آنها وکمالاتشان است.&lt;ref&gt;جوادی آملی، ادب فنای مقربان، ج ۱، ص ۲۳&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 26</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1414 2026-08-06T14:19:57Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>نام اصلی [[امام زمان]] علیه السلام ، «[[نام حضرت مهدی|محمد]]» و از جمله کنیه های آن حضرت، «ابوالقاسم» و ابوعبدالله» است. پدر بزرگوار آن جناب، [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] علیه السلام امام یازدهم شیعیان و مادر گرامی ایشان نرجس خاتون - که نامش ملیکه دختر یشوعابن قیصر پادشاه روم و از فرزندان حواریون منسوب به شمعون وصی حضرت عیسی علیه السلام بوده است.&lt;ref&gt;غروی نائینی، محدثات شیعه، ۱۳۸۹، چاپ سوم، تهران، مرکز نشر آثار علمی دانشگاه تربیت مدرس، ص ۳۲۵&lt;/ref&gt; آن حضرت در پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری در [[سامرا]] متولد شدند و حدود پنج سال تحت کفالت پدر بزرگوارشان، مخفیانه زندگی کردند. دوران زندگی امام مهدی علیه السلام به چهار بخش تقسیم می شود<br /> <br /> ١. دوران کودکی:<br /> <br /> امام علیه السلام حدود پنج سال تحت سرپرستی پدر و به طور پنهانی زیستند تا از گزند دشمنان محفوظ بمانند و هنگام شهادت امام حسن عسکری، در سال ۲۶۰ هجری قمری در سن پنج سالگی به مقام والای «امامت» نایل گردیدند.<br /> <br /> ۲. [[غیبت صغری]] : <br /> <br /> از سال ۲۶۰ هجری قمری آغاز شد و در سال ۳۲۹ هجری قمری پایان یافت. در این مدت، امام علیه السلام از طریق چهار وکیل که در میان مردم به «[[نواب اربعه]]»&lt;ref&gt;وکلای اربعه امام زمان علیه السلام عبارتند از: [[عثمان بن سعید عمروی|ابوعمرو عثمان بن سعيد عمری]]، [[محمد بن عثمان عمروی|ابوجعفر محمدبن عثمان بن سعيد عمری]]، [[ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی]]، [[علی بن محمد سمری|ابوالحسن علی بن محمد سمری]] (صدوق، کمال الدين، ج ۲، ص ۴۳۲ و ۴۳۳)&lt;/ref&gt; مشهورند، با مردم در ارتباط بودند.<br /> <br /> 3. [[غیبت کبری]]: <br /> <br /> از سال ۳۲۹ هجری قمری آغاز شد و تا زمانی که خداوند متعال بخواهد، ادامه خواهد داد. با آغاز غیبت کبری باب نیابت (وکالت) بسته شد.<br /> <br /> ۴. دوران درخشان ظهور آن حضرت و حکومت جهانی ایشان.&lt;ref&gt;ر.ک: کلینی، ج ۱، ص ۵۱۴ تا ۵۲۶؛ مفید، ارشاد، ج ۲، ص ۳۳۹ تا ۳۴۱، مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۱، ص ۲ تا ۲۸&lt;/ref&gt;.<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 29</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AD%D8%AC%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=1413 2026-08-06T14:08:43Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، حجت الاهی =<br /> «الحجة؛&lt;ref&gt;طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ سید بن طاووس، جمال الأسبوع، ص ۵۲۲؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۱۱، ص ۳۱ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۸۹ و ۹۷ و ۲۴۶.&lt;/ref&gt; برهان.»&lt;ref&gt;مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ جمال الأسبوع، ص ۵۲۲؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۸۲، ص ۲۱۷. «'''حجته'''؛ برهان او» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۸ و ج ۹۹، ص ۹۴. «'''حجة الله'''؛ برهان خداوند.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۹۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۹۳. «'''حجة الله في أرضه'''؛ برهان خداوند در زمینش.» جمال الأسبوع، ص ۳۷؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۲۱۵. «'''حجتك في أرضك'''؛ برهان تو در زمینت.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۲ و ج ۹۱، ص ۴ و ج ۹۹، ص ۸۲ و ۱۰۱. «'''حجتك على خلقك'''؛ برهان تو بر خلقت.» مصباح المتهجد، ص ۶۱ و ۴۰۹؛ جمال الأسبوع، ص ۲۰ و ۵۰۷؛ بحارالأنوار، ج ۸۳، ص ۶۲. و ج ۸۸، ص ۲۱۷ و ج۹۲، ص ۳۳۰ و ج ۹۹، ص ۱۰۰ و ۱۱۲ و ۱۱۵. «'''حجته على خلقه'''؛ برهان او بر خلقش.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۴. «'''حجته على عباده'''؛ برهان او بر بندگانش.» همان، همانجا، ص ۸۵. «'''حجة المعبود'''؛ برهان پروردگار.» همان. «'''حجة الله التي لا تخفى'''؛ برهان خداوند که پوشیده نیست.» همان، همان جا، ص ۱۱۷. «'''الحجة على من مضى و من بقی'''؛ برهان بر گذشتگان و آیندگان.» همان. «'''حجة الله على من في الأرض و السماء'''؛ برهان پروردگار بر هر کس که در زمین و آسمان است.» همان. «'''حجة الخصام'''؛ برهان بر دشمنان.» همان، ج ۹۹، ص ۸۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> لغت:<br /> <br /> «[[حجت]]» برگرفته از ریشه‌ی «ح ج ج» به معنای «قصد» است.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغة: جوهری، الصحاح تاج اللغة و صحاح العربية.&lt;/ref&gt; به همین جهت، قصد رفتن به خانه‌ی خدا برای انجام مناسک را «حج» می‌گویند.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به عقیده‌ی ابن فارس، ممکن است واژه‌ی «حجت» از همین معنا گرفته شده باشد، زیرا یا خودش مقصود است، یا به وسیله‌ی آن، حق مطلوب قصد می‌شود.&lt;ref&gt;همان.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> راغب در معنای آن می‌نویسد: «حجت»، دلالتی روشن برای راه مستقیم است، یعنی قصد و هدف مستقیمی که بر صحت و درستی یکی از دو نقیض حکم می‌کند.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به عقیده‌ی ابن منظور، «حجت» به معنای برهان و دلیلی است که با آن حریف را قانع یا دفع کنند و جمع آن «حجج» و «حجاج» است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''شرح:''' <br /> <br /> '''يكم. «حجت» در قرآن کریم'''<br /> <br /> در آیات متعددی از قرآن کریم، کلمه‌ی «حجت» ذکر شده است. به عنوان نمونه خداوند متعال می‌فرماید:<br /> <br /> «لئلا يكون للناس على الله حجة بعد الرسل وكان الله عزیزا حکیما» (نساء: ۱۶۵) <br /> <br /> خداوند در این آیه هدف از فرستادن پیامبران را، اتمام حجت به مردم و سد کردن راه استدلال و بهانه جویی بر آنها دانسته است. بنابراین می‌توان گفت انبيا علیهم‌السلام حجت خدا بر مردم‌اند و با آمدن آنها کسی نمی‌تواند مدعی شود که خداوند راه مستقیم و هدایت را به او نشان نداده است<br /> <br /> '''دوم. «حجت» در روایات'''<br /> <br /> در روایات [[شیعه]] نیز «حجت» جایگاه خاصی دارد؛ تا آنجا که مرحوم کلینی در «الکافی» بخش زیادی را به عنوان «کتاب الحجة» اختصاص داده، که در آن با بیان دهها روایت، ابعاد مختلف این موضوع روشن گردیده است.<br /> <br /> خداوند در هر زمان حجتی برای مردم قرار داده و هرگز زمین از وجود حجت حق، خواه آشکار باشد یا پنهان، خالی نبوده و نخواهد بود. این مطلب در روایات متعددی، تأکید شده&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۱۷۹.&lt;/ref&gt; و به اندازه‌ای مهم است که فقدان حجت بر روی زمین، نابودي اهل آن را به همراه خواهد داشت.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۲۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''سوم. حجتهای الاهی'''<br /> <br /> ۱. عقل&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۱۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. قرآن کریم<br /> <br /> قرآن کریم حجت مکتوب است و همه‌ی آیات آن حجت و برهان خداوند بر خلق است. حجت بودن قرآن کریم، دلایل فراوانی دارد که مهم‌ترین آنها حديث مشهور ثقلین است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله با قرار دادن آن در کنار ثقل دیگر «عترت»، تبعیت از آن را سبب هدایت دانست و مخالفت آن را موجب ضلالت معرفی نمود.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت نعمانی، ص ۴۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ٣. ائمه‌ی معصومین علیهم‌السلام<br /> <br /> بنا به حدیث ثقلین، عترت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، همتای قرآن بوده و به دلیل این که قرآن کریم حجت الاهی است، سنت معصومان علیهم‌السلام نیز اعم از گفتار، کردار و تقریر آنان حجت است.<br /> <br /> اطلاق واژه‌ی «حجت» بر ائمه علیهم‌السلام، به جهت آن است که خداوند به وسیله‌ی سنت ایشان که راهنمای سعادت بندگان است، حجت و برهان خود را تمام نموده و در دنیا و قیامت بر مردم احتجاج می‌نماید.<br /> <br /> بر اساس روایات، عقل و شعور حجت باطنی خداوند و رسولان و جانشینان منصوص آنان حجت ظاهری هستند&lt;ref&gt;کلینی، کافی، همان، همانجا.&lt;/ref&gt; و همان‌گونه که فقدان عقل می‌تواند مایه‌ی رفع تکلیف از آدم گردد، نبود حجت ظاهری هم می‌تواند دستاویزی برای توجیه کفر قلمداد شود. لذا در آیات قرآن، اهل بیت علیهم‌السلام به عنوان «حجت بالغه‌ی الاهی» یاد شده‌اند.&lt;ref&gt;عیاشی، کتاب التفسير، ج ۱، ص ۳۸۳.&lt;/ref&gt; نمونه روایاتی که ائمه علیهم‌السلام را به عنوان حجت الاهی معرفی نموده فراوان است؛ نظیر روایتی که امیرمؤمنان علیه‌السلام از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نقل کرده‌اند:<br /> <br /> «انا و علی و فاطمه و الحسن و الحسین و تسعه من ولد الحسین حجج الله على خلقه، أعداؤنا أعداء الله و اولياؤنا اولياء الله.»&lt;ref&gt;صدوق، امالی، ص ۱۳۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''چهارم، حضرت مهدی علیه‌السلام، آخرین حجت الاهي'''<br /> <br /> حضرت مهدی علیه‌السلام، آخرین و یگانه حجت الاهی است که می‌تواند امر توحید، احکام و معارف الاهی را حفظ نموده و به اهلش برساند؛ اگر چه سایر ائمه علیهم‌السلام در این وصف شریک‌اند و همه از جانب خداوند حجت بر خلق هستند، اما عنوان «حجة الله» در خصوص حضرت [[وليّ عصر|ولی‌عصر]] علیه‌السلام ویژگی خاصی دارد. این لقب از مشهورترین القاب آن حضرت بوده و هرجا بی‌قرینه ذکر شود، مراد آن [[امام زمان]] علیه‌السلام است.&lt;ref&gt;طبرسی نوری، النجم الثاقب، ص ۴۴.&lt;/ref&gt; ایشان در احادیث، ادعیه و زیارات با این وصف، بسیار یاد شده‌اند.<br /> <br /> به عنوان نمونه؛ داود بن قاسم جعفری گوید: از امام هادی علیه‌السلام شنیدم که می‌فرمودند:&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۲۸. در تعیین تکلیف شیعیان خود در زمان غیبت؛ همان ص ۲۹۱. همچنین در ادعیه و زیاراتی که از ائمه از نقل شده، به کرات به واژه‌ی «حجت» برمی‌خوریم، از جمله در زیارت آل یاسین؛ طبرسی، احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۹۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «جانشین پس از من فرزندم حسن است پس شما با جانشین پس از جانشین من چگونه خواهید بود؟ <br /> <br /> گفتم: فدای شما شوم برای چه؟ <br /> <br /> فرمودند: زیرا شما شخص او را نمی‌بینید و یاد او به نامش بر شما روا نباشد. <br /> <br /> گفتم: پس چگونه او را یاد کنیم؟<br /> <br /> فرمودند: بگویید: حجت از خاندان محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله»<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 87<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=1411 2026-07-30T16:28:44Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>== حضرت امام مهدی علیه السلام کیست؟ ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; width:200px; float:left; margin-right:2rem; font-size:9pt; text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;background:lightblue; font-size:10pt&quot; |فهرست مطالب<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:center;font-size:7pt&quot; |[[پرونده:آرم ویکی مهدی.jpg|جایگزین=ویکی مهدی|بندانگشتی|186x186پیکسل|ویکی مهدی]]<br /> |-<br /> | style=&quot;background:lightblue; font-size:9pt&quot; | درباره حضرت مهدی<br /> |-<br /> |[[:رده:زندگینامه و مشخصات|'''زندگینامه و مشخصات''']]<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[زندگینامه و مشخصات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[:رده:نام‌ها و القاب|نام ها و القاب]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[توقیع|توقیعات و نوشته‌ها]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[:رده:تشرفات و ملاقات ها|تشرفات و ملاقات ها]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[ادعیه مربوط به امام زمان (علیه السلام)|ادعیه و زیارات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[انتظار]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[وظایف منتظران]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[غیبت]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[دوران ظهور]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[آیات مهدویت]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[اشعار مهدوی]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[مهدویت در ادیان و مکاتب]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;background:lightblue;font-size:9pt&quot; |دسترسی سریع به بخش‌های ویکی<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[ویژه:صفحه‌های تازه|آخرین مقالات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;font-size:9pt;&quot; |'''[[ویژه:تغییرات اخیر|آخرین تغییرات]]'''<br /> |-<br /> ! style=&quot;background:lightblue; font-size:9pt&quot; |در باره‌ی [[ویکی‌مهدی:درباره|ویکی‌مهدی]] مطالعه بفرمایید.<br /> |-<br /> |} حضرت محمّد بن [[حسن عسکری علیه‌السلام|حسن عسکری]] علیه السلام معروف به '''[[حجت|حُجَّتِ بنِ الْحَسَن]] ،''' دوازدهمین و آخرین امام [[شیعه|شیعیان دوازده‌امامی]] و همان مهدی موعود است. او فرزند امام حسن بن علی عسکری علیه السلام، امام یازدهم شیعیان و همچون پیامبر اسلام نامش '''[[نام حضرت مهدی|محمد]]''' و کنیه‌اش '''ابوالقاسم''' است. «[[امام زمان|امامِ زمان]]»، «[[صاحب الزمان|صاحبُ الزَّمان]]»، «[[وليّ عصر|ولیِّ عَصر]]»، «[[قائم|قائمِ آلِ محمد]]» و «[[مهدی|مَهدیِ موعود]]» از [[القاب در شعر|القاب]] مشهور ایشان است. آن امام همام در نیمهٔ شعبان سال ۲۵۵ ه‍.ق در [[سامرا|سامرّا]] به دنیا آمدند. ایشان در پنج سالگی و پس از شهادت پدرش بزرگوارشان به امامت رسیدند. امام مهدی علیه السلام از طریقِ [[نواب اربعه|چهار سفیر]] با شیعیان در ارتباط بودند. پس از یک دورهٔ نزدیک به هفتاد سال ( موسوم به [[غیبت صغری]] ) و با درگذشت چهارمین سفیر امام دوازدهم شیعه ( جناب [[علی بن محمد سمری|علی بن محمد سَمَری]] ) ، دوران [[غیبت کبری]] شروع شد. آن‌ها سرانجام در سدهٔ پنجم به تبیینی عقلی در کلامِ [[شیعه]] از [[غیبت|غیبتِ]] امام دست یافتند. به‌باور شیعیان، پس از دوران سُفَرا ([[نواب اربعه|نایبان خاص]])، شیعیان با مهدی به‌طور مستقیم در ارتباط نیستند و این دوران را اصطلاحاً [[غیبت کبری]] می‌نامند. پس از پایان دورهٔ [[غیبت]]، وی با عنوان مهدی قیام خواهد کرد و او کسی خواهد بود که توسط وی حق و عدالت بار دیگر به پیروزی خواهد رسید.</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AD%D8%AC%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=1407 2026-07-30T16:01:10Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - حضرت مهدی &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt;، حجت الاهی =<br /> «الحجة؛&lt;ref&gt;طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ سید بن طاووس، جمال الأسبوع، ص ۵۲۲؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۱۱، ص ۳۱ و ج۹۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۸۹ و ۹۷ و ۲۴۶.&lt;/ref&gt; برهان.»&lt;ref&gt;مصباح المتهجد، ص ۴۱۲؛ جمال الأسبوع، ص ۵۲۲؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۷ و ج۹۲، ص ۳۲۷ و ج ۸۲، ص ۲۱۷. «'''حجته'''؛ برهان او» بحارالأنوار، ج ۱۱، ص ۳۸ و ج ۹۹، ص ۹۴. «'''حجة الله'''؛ برهان خداوند.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۹۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۹۳. «'''حجة الله في أرضه'''؛ برهان خداوند در زمینش.» جمال الأسبوع، ص ۳۷؛ بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۲۱۵. «'''حجتك في أرضك'''؛ برهان تو در زمینت.» احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۲ و ج ۹۱، ص ۴ و ج ۹۹، ص ۸۲ و ۱۰۱. «'''حجتك على خلقك'''؛ برهان تو بر خلقت.» مصباح المتهجد، ص ۶۱ و ۴۰۹؛ جمال الأسبوع، ص ۲۰ و ۵۰۷؛ بحارالأنوار، ج ۸۳، ص ۶۲. و ج ۸۸، ص ۲۱۷ و ج۹۲، ص ۳۳۰ و ج ۹۹، ص ۱۰۰ و ۱۱۲ و ۱۱۵. «'''حجته على خلقه'''؛ برهان او بر خلقش.» بحارالأنوار، ج ۹۹، ص ۸۴. «'''حجته على عباده'''؛ برهان او بر بندگانش.» همان، همانجا، ص ۸۵. «'''حجة المعبود'''؛ برهان پروردگار.» همان. «'''حجة الله التي لا تخفى'''؛ برهان خداوند که پوشیده نیست.» همان، همان جا، ص ۱۱۷. «'''الحجة على من مضى و من بقی'''؛ برهان بر گذشتگان و آیندگان.» همان. «'''حجة الله على من في الأرض و السماء'''؛ برهان پروردگار بر هر کس که در زمین و آسمان است.» همان. «'''حجة الخصام'''؛ برهان بر دشمنان.» همان، ج ۹۹، ص ۸۴.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> لغت:<br /> <br /> «[[حجت]]» برگرفته از ریشه‌ی «ح ج ج» به معنای «قصد» است.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغة: جوهری، الصحاح تاج اللغة و صحاح العربية.&lt;/ref&gt; به همین جهت، قصد رفتن به خانه‌ی خدا برای انجام مناسک را «حج» می‌گویند.&lt;ref&gt;ابن فارس، مقاییس اللغه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به عقیده‌ی ابن فارس، ممکن است واژه‌ی «حجت» از همین معنا گرفته شده باشد، زیرا یا خودش مقصود است، یا به وسیله‌ی آن، حق مطلوب قصد می‌شود.&lt;ref&gt;همان.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> راغب در معنای آن می‌نویسد: «حجت»، دلالتی روشن برای راه مستقیم است، یعنی قصد و هدف مستقیمی که بر صحت و درستی یکی از دو نقیض حکم می‌کند.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، مفردات.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به عقیده‌ی ابن منظور، «حجت» به معنای برهان و دلیلی است که با آن حریف را قانع یا دفع کنند و جمع آن «حجج» و «حجاج» است.&lt;ref&gt;ابن منظور، لسان العرب.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''شرح:''' <br /> <br /> '''يكم. «حجت» در قرآن کریم'''<br /> <br /> در آیات متعددی از قرآن کریم، کلمه‌ی «حجت» ذکر شده است. به عنوان نمونه خداوند متعال می‌فرماید:<br /> <br /> «لئلا يكون للناس على الله حجة بعد الرسل وكان الله عزیزا حکیما» (نساء: ۱۶۵) <br /> <br /> خداوند در این آیه هدف از فرستادن پیامبران را، اتمام حجت به مردم و سد کردن راه استدلال و بهانه جویی بر آنها دانسته است. بنابراین می‌توان گفت انبيا علیهم‌السلام حجت خدا بر مردم‌اند و با آمدن آنها کسی نمی‌تواند مدعی شود که خداوند راه مستقیم و هدایت را به او نشان نداده است<br /> <br /> '''دوم. «حجت» در روایات'''<br /> <br /> در روایات شیعه نیز «حجت» جایگاه خاصی دارد؛ تا آنجا که مرحوم کلینی در «الکافی» بخش زیادی را به عنوان «کتاب الحجة» اختصاص داده، که در آن با بیان دهها روایت، ابعاد مختلف این موضوع روشن گردیده است.<br /> <br /> خداوند در هر زمان حجتی برای مردم قرار داده و هرگز زمین از وجود حجت حق، خواه آشکار باشد یا پنهان، خالی نبوده و نخواهد بود. این مطلب در روایات متعددی، تأکید شده&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۱۷۹.&lt;/ref&gt; و به اندازه‌ای مهم است که فقدان حجت بر روی زمین، نابودي اهل آن را به همراه خواهد داشت.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۲۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''سوم. حجتهای الاهی'''<br /> <br /> ۱. عقل&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۱۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. قرآن کریم<br /> <br /> قرآن کریم حجت مکتوب است و همه‌ی آیات آن حجت و برهان خداوند بر خلق است. حجت بودن قرآن کریم، دلایل فراوانی دارد که مهم‌ترین آنها حديث مشهور ثقلین است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله با قرار دادن آن در کنار ثقل دیگر «عترت»، تبعیت از آن را سبب هدایت دانست و مخالفت آن را موجب ضلالت معرفی نمود.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت نعمانی، ص ۴۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ٣. ائمه‌ی معصومین علیهم‌السلام<br /> <br /> بنا به حدیث ثقلین، عترت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، همتای قرآن بوده و به دلیل این که قرآن کریم حجت الاهی است، سنت معصومان علیهم‌السلام نیز اعم از گفتار، کردار و تقریر آنان حجت است.<br /> <br /> اطلاق واژه‌ی «حجت» بر ائمه علیهم‌السلام، به جهت آن است که خداوند به وسیله‌ی سنت ایشان که راهنمای سعادت بندگان است، حجت و برهان خود را تمام نموده و در دنیا و قیامت بر مردم احتجاج می‌نماید.<br /> <br /> بر اساس روایات، عقل و شعور حجت باطنی خداوند و رسولان و جانشینان منصوص آنان حجت ظاهری هستند&lt;ref&gt;کلینی، کافی، همان، همانجا.&lt;/ref&gt; و همان‌گونه که فقدان عقل می‌تواند مایه‌ی رفع تکلیف از آدم گردد، نبود حجت ظاهری هم می‌تواند دستاویزی برای توجیه کفر قلمداد شود. لذا در آیات قرآن، اهل بیت علیهم‌السلام به عنوان «حجت بالغه‌ی الاهی» یاد شده‌اند.&lt;ref&gt;عیاشی، کتاب التفسير، ج ۱، ص ۳۸۳.&lt;/ref&gt; نمونه روایاتی که ائمه علیهم‌السلام را به عنوان حجت الاهی معرفی نموده فراوان است؛ نظیر روایتی که امیرمؤمنان علیه‌السلام از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نقل کرده‌اند:<br /> <br /> «انا و علی و فاطمه و الحسن و الحسین و تسعه من ولد الحسین حجج الله على خلقه، أعداؤنا أعداء الله و اولياؤنا اولياء الله.»&lt;ref&gt;صدوق، امالی، ص ۱۳۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''چهارم، حضرت مهدی علیه‌السلام، آخرین حجت الاهي'''<br /> <br /> حضرت مهدی علیه‌السلام، آخرین و یگانه حجت الاهی است که می‌تواند امر توحید، احکام و معارف الاهی را حفظ نموده و به اهلش برساند؛ اگر چه سایر ائمه علیهم‌السلام در این وصف شریک‌اند و همه از جانب خداوند حجت بر خلق هستند، اما عنوان «حجة الله» در خصوص حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام ویژگی خاصی دارد. این لقب از مشهورترین القاب آن حضرت بوده و هرجا بی‌قرینه ذکر شود، مراد آن امام زمان علیه‌السلام است.&lt;ref&gt;طبرسی نوری، النجم الثاقب، ص ۴۴.&lt;/ref&gt; ایشان در احادیث، ادعیه و زیارات با این وصف، بسیار یاد شده‌اند.<br /> <br /> به عنوان نمونه؛ داود بن قاسم جعفری گوید: از امام هادی علیه‌السلام شنیدم که می‌فرمودند:&lt;ref&gt;کلینی، کافی، ج ۱، ص ۳۲۸. در تعیین تکلیف شیعیان خود در زمان غیبت؛ همان ص ۲۹۱. همچنین در ادعیه و زیاراتی که از ائمه از نقل شده، به کرات به واژه‌ی «حجت» برمی‌خوریم، از جمله در زیارت آل یاسین؛ طبرسی، احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۹۱، ص ۳ و ۳۷ و ج ۹۹، ص ۸۱ و ۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> «جانشین پس از من فرزندم حسن است پس شما با جانشین پس از جانشین من چگونه خواهید بود؟ <br /> <br /> گفتم: فدای شما شوم برای چه؟ <br /> <br /> فرمودند: زیرا شما شخص او را نمی‌بینید و یاد او به نامش بر شما روا نباشد. <br /> <br /> گفتم: پس چگونه او را یاد کنیم؟<br /> <br /> فرمودند: بگویید: حجت از خاندان محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله»<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت علیه السلام در ادعیه و زیارات صفحه 87<br /> [[رده:زندگینامه و مشخصات]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%AA_%D9%88_%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1401 2026-07-30T15:53:51Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>'''«بنفسي أنت من نصيف شرف لا يساوي»:'''&lt;ref&gt;سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۲۹۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ج ۹۹، ص ۱۰۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «فدایت شوم تو قرین شرافتی هستی که احدی توان برابری با تو را ندارد».&lt;ref&gt;«'''صاحب الشرف؛''' صاحب شرافت.» بحارالأنوار، همان، ص ۸۵ و ۱۰۱. «'''أنت من أثيل مجد لا يجازی''': تو از رکن اصیل مجد و بزرگواری هستی که کسی به مانند شما نخواهد گردید.» اقبال الاعمال، همان؛ مجلسی، همان، ص ۱۰۸. «'''العالي الشأن؛''' دارای شأن و مقام والا.» مجلسی، همان، ص ۸۵. «'''القيم مقامه'''؛ مقام او والا است.» همان، ص ۸۴. «'''أنت الجاه عند الله ربك و ربی'''؛ تو نزد خدایت و خدای من آبرومندی.» بحارالأنوار، ج ۹۱، ص ۳۹ و ج ۹۹، ص ۹۵.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> شرح:<br /> <br /> یکی از مناقب و خصوصیات امام مهدی علیه‌السلام و پدران بزرگوارشان علیهم‌السلام این است که هیچ مخلوقی با آنان مقایسه نمی‌شود؛ چنان که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«نحن أهل بيت لا يقاس بنا أحد من عباد الله»'''&lt;ref&gt;«ما خاندانی هستیم که هیچ کس از بندگان خدا با ما مقایسه نمی‌شود.» مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۵، ص ۴۵.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> هریک از بندگان خاص خدا در هر مرتبه و مقامی که باشند، هیچگاه شأن آنها با امامان برابری نخواهد کرد. در مجد و عظمت، در علم و حکمت، در قدرت و شوکت، در عزت و شرافت و... در تمام مراتب و صفات عالیه، کسی همطراز و هم‌مقام با آن بزرگواران نیست. امام رضا علیه‌السلام در تعریف امام می‌فرمایند:<br /> <br /> '''«الإمام واحد دهره لا يدانيه أحد»'''&lt;ref&gt;«امام یگانه‌ی روزگار خویش است، کسی با او برابر نیست.» کلینی، ج ۱، ص ۲۰۱.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> و در روایت دیگری امام مهدی علیه‌السلام می فرمایند:<br /> <br /> '''«الإمام لا يتقدم عليه و لا يساوى».'''&lt;ref&gt;«کسی بر امام مقدم نمی‌شود و کسی با او برابر نیست.» طبرسی، ۱۴۰۳ ه.ق، احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۰.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> شرافت و بزرگواری [[امام زمان]] علیه‌السلام، هم از جهت نسب آن حضرت است که پدرانی بزرگوار و معصوم داشته‌اند و هم از جهت مقام قرب و معنوی الاهی است که با هیچ یکی از افراد بشر حتى انبیای الاهی قابل قیاس نیستند و بر همه برتری دارند.&lt;ref&gt;رفیعی، تفسیر و شرح دعای ندبه، ص ۲۹۱.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات، ص 64</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1398 2026-07-30T15:49:27Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>ظهور منجی در همه ی ادیان الاهی، عقیده ای مسلم و حتمی است. بر اساس روایات معتبر، [[مهدی|حضرت مهدی]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; دوازدهمین امام شیعیان، فرزند [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; و موعود نهایی در دین اسلام، از فرزندان رسول خدا &lt;small&gt;صلی‌الله‌علیه‌و‌آله&lt;/small&gt; وسلم و نهمین فرزند از نسل امام حسين &lt;small&gt;علیه‌السلام&lt;/small&gt; است که با [[ظهور]] خویش زمین را پر از عدل و داد می کند. ایشان در سال ۲۵۵ هجری قمری به دنیا آمدند و در سال ۲۶۰ هجری پس از شهادت پدر بزرگوارشان در سن پنج سالگی به امامت رسیدند.&lt;ref&gt;کلینی، ج ۱، ص ۵۱۴؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ ه.ق، ج ۲، ص ۳۳۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> احادیث بسیاری در خصوص این که ارواح، انوار و طینت ائمه علیهم السلام یکی است و تمامی آنها یک نورند، ذکر فرموده اند؛ از این رو، صفات مشترکی نیز برای آن بزرگواران وجود دارد، اما حضور امامان قبلی علیهم السلام در جامعه و عدم غیبت طولانی مدت آنها، زمینه ی بروز و ظهور بسیاری از اوصاف و فضایل آنها را برای مردم فراهم نموده و در نتیجه مردم نسبت به امام عصر خویش، معرفت پیدا می کردند. به دلیل [[غیبت]] حضرت مهدی علیه السلام در جامعه، بسیاری از صفات و خصایص ایشان برای مردمی که در عصر غیبت زندگی می کنند، آشکار نشده است.<br /> <br /> اوصاف و ویژگی های حضرت مهدی علیهم السلام علاوه بر قرآن کریم و احادیث، در ادعیه و زیارات معصومین علیهم السلام هم آمده است. یکی از دلایلی که باعث شده امامان معصوم علیهم السلام بیشتر معارف الاهی را در قالب دعاها، زیارت ها و مناجات ها مطرح کنند، جو سیاسی حاکم بوده است. غالبا دعا و مناجات کمتر مورد دخل و تصرف دنیا پرستان بوده و لذاست که دقیق ترین آموزه ها و معارف اهل بیت علیهم السلام را می توان در آنها یافت. [[ادعیه مربوط به امام زمان (علیه السلام)|ادعیه و زیارات]] مربوط به امام مهدی علیه السلام ، بخش مهمی از فرهنگ شیعه را تشکیل می دهد و تأثیر بسزایی در شناخت حضرت دارد. دعا برای وجود شریف حضرت مهدی علیه السلام، در دعاهای مخصوص به حضرت محدود نمی شود، بلکه در زیارات ائمه علیهم السلام و اعمال شب و روز جمعه و حتی در دعاهای نماز و غیره نیز نمایان است. آنچه در این ادعیه و زیارات، بیش از همه به چشم می خورد، دعا برای تعجیل فرج و مقرر گشتن امر ظهور حضرت از جانب خداوند با عبارات مختلف است. بررسی اجمالی نشان می دهد دعا برای حضرت ولی عصر علیه السلام ، از عصر امیرالمؤمنین علیه السلام آغاز و تا امام حسن عسکری علیه السلام ادامه داشته، و نیز ادعیه و زیاراتی درباره امام مهدی علیه السلام روایت شده است؛ حتی برخی از این ادعیه و زیارات نظیر زیارت آل یاسین&lt;ref&gt;طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ ه.ق، ج ۲، ص ۴۹۳؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ ه.ق، بیروت ج ۵۳، ص ۱۷۱ و ج ۹۱، ص ۲ و ج ۹۹، ص ۸۱.&lt;/ref&gt; که از ناحیه ی خود آن حضرت صادر گردیده و توسط وکلای خاص آن حضرت در زمان [[غیبت صغری]] بیان شده است.<br /> <br /> اساسا در ادعیه و زیارات، اوصاف مشترکی مانند «ولی الله»، «[[حجت|حجة الله]]»، «خليفة الله» و... برای همه ی امامان علیهم السلام ذکر شده است؛ اما با وجود این صفات مشترک، اوصاف متفاوتی هم برای برخی از آن ها یاد شده است. به عنوان نمونه صفاتی نظیر «انتقام گیرنده از دشمنان الاهی»، «گستراننده قسط و عدالت در تمام زمین» و... از ویژگی های خاص حضرت مهدی علیه اسلام است. بررسی ادعیه و زیارات مأثور نشان می دهد که ۲۵ دعا و ۱۱ زیارت، پیرامون آن امام بزرگوار وارد شده است.<br /> <br /> از روایاتی که تأویل برخی از آیات قرآن را به امام مهدی علیه اسلام دانسته اند و نیز احادیثی که ضمن ذکر برخی از القاب برای آن حضرت، به وجه تسمیه آن ها اشاره شده و بر ادعیه و زیارات مذکور شروح نوشته شده، می توان به تبیین جایگاه حضرت مهدی علیه اسلام در ادعیه و زیارات پرداخت.<br /> <br /> به عنوان نمونه می توان به سه کتاب «مصباح المتهجد»&lt;ref&gt;طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۱ و ۴۱۲.&lt;/ref&gt;، «جمال الاسبوع»&lt;ref&gt;سیدبن طاووس، جمال الأسبوع.&lt;/ref&gt; و «بحارالأنوار» اشاره نمود که در آن ها برخی از این ادعیه و زیارات آمده است.<br /> <br /> لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات صفحه 25</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1394 2026-07-30T15:41:53Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>شکی نیست که شناخت، تأثیر بسزایی در عملکرد انسان دارد و هرچه معرفت انسان به کسی با عقیده ای بیشتر و راسخ تر باشد، تاثیر آن در عمل بیشتر خواهد بود. امام مهدی علیه اسلام [[حجت]] خدا بر روی زمین است و مطابق نصوص، اطاعت ایشان واجب است. از این رو باید نسبت به ایشان، در حد امکان معرفت حاصل کنیم؛ در غیر این صورت طبق كلام رسول خدا صلی الله علیه و آله به مرگ جاهلی از دنیا خواهیم رفت.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۰۹.&lt;/ref&gt; بنابراین یکی از تکالیف مؤمنان در [[غیبت|عصر غیبت]] نسبت به [[امام زمان]]، طلب معرفت آن حضرت از خداوند متعال است، زیرا هرکس به تناسب ایمان حقیقی و معرفت خود، از امام بهره می برد.<br /> <br /> یکی از راههای جذب مردم به سوی مولای خویش، آشنایی با فضایل، ویژگی ها و اوصاف ایشان است. در این راستا بیان مقامات، کمالات و فضایل حضرت ولی عصر علیه السلام بر عهده ماست، ضمن این که پی بردن به توانایی های حضرت، حس اطاعت را در انسان افزایش می دهد و از آن جهت که امام زمان علیه السلام مردم را به سوی خداوند دعوت می کنند، با ایجاد معرفت آن حضرت در قلوب مردم، در حقیقت مردم به سوی خداوند متعال رهنمون می شوند.<br /> <br /> لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات صفحه 27</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA_%D9%88_%D8%B7%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1391 2026-07-30T15:38:51Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>«طهرته من الرجس».&lt;ref&gt;طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۴؛ سیدبن طاووس، جمال الاسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۲۶؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۹، ج۹۲، ص ۳۲۹ و ۳۳۱ و ۳۳۴، ج ۹۹، ص ۹۱ و ۱۱۳.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> «او را از پلیدی پاک نمودی»&lt;ref&gt;«'''عصمته من الذنوب'''؛ او را از گناهان معصوم داشته‌ای» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۴؛ جمال الاسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۱۶ و ۵۲۶؛ بحارالأنوار، همان. «'''برأته من الغيوب'''، او را از عیوب بری ساخته‌ای» همان. «'''نقيته من الدنس'''؛ او را از ناپاکی پاک نمودی» مصباح المتهجد، ص ۴۱۴؛ جمال الأسبوع، ص ۵۲۶؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۹ و ج۹۲، ص ۳۲۹ و ج ۹۹، ص ۹۱. «'''سلمته من الدنس'''؛ او را از ناپاکی سلامت داشته‌ای.» مصباح المتهجد، ص ۴۰۹؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹؛ بحارالأنوار، ج۹۲، ص ۳۳۱ و ج ۹۹، ص ۱۱۳. «'''صرفته عن الدنس'''، او را از ناپاکی دور نمودی.» جمال الأسبوع، ص ۵۱۶؛ بحارالأنوار، ج۹۲، ص ۳۳۴. «'''سلمته من الريب'''؛ او را از شک سلامت داشته‌ای.» همان. «'''الطاهر'''؛ پاک» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۳؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۱۶ و ۵۲۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۸ و ج ۱۱، ص ۳۱ و ج۹۲، ص ۳۲۸ و ۳۳۲ و ۳۳۴ و ج ۸، ص ۳۷۳ و ج ۹۹، ص ۹۰ و ۹۷ و ۱۱۳ و ۲۴۶. «'''النقی'''؛ خالص» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۳؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۲۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۸ و ج۹۲، ص ۳۲۸ و ۳۳۲ و ۳۳۴ و ج ۹۹، ص ۹۰ و ۱۱۴. «'''الزکی'''؛ پاکیزه.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰ و ۴۱۳؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹ و ۵۱۶ و ۵۲۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۸۸ و ج۹۲، ص ۳۲۸ و ۳۳۲ و ۳۳۴ و ج ۹۹، ص ۹۰ و ۱۱۴. «'''أنه لم يذنب ذنبا ولا أتی حوبا، و لم يرتكب معصيته'''؛ براستی او هرگز گناهی انجام نداده و هرگز مرتکب جرمی نشده و هرگز مرتکب معصیتی نشده است.» مصباح المتهجد، ص ۴۱۰؛ جمال الأسبوع، ص ۵۰۹؛ بحارالأنوار، ج۹۲، ص ۳۳۱ و ج ۹۹، ص ۱۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''لغت:'''<br /> <br /> «رجس» به معنای شیء پلید و آلوده است.&lt;ref&gt;فراهیدی، العین، ج ۶، ص ۵۲؛ راغب اصفهانی، المفردات، ج ۱، ص ۳۴۲؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۶، ص ۹۴.&lt;/ref&gt; راغب می‌گوید این پلیدی چهار گونه است: گاهی از نظر غریزه و طبع، گاهی از نظر فکر و عقل، گاهی از نظر حکم شرع و گاهی از تمام جهات است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، المفردات.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> '''شرح:'''<br /> <br /> یکی از صفات مهم امام و شرایط اساسی امامت، عصمت است. عصمت آن نیرویی باطنی است که انسان را از وقوع خطا و ارتكاب گناه باز می دارد.&lt;ref&gt;برای اطلاع بیشتر می‌توانید به تفسير الميزان ج ۲، ص ۱۳۴ و ۱۳۸ ذیل آیه‌ی ۲۱۳ سوره‌ی بقره مراجعه کنید.&lt;/ref&gt; به عبارت دیگر، عصمت ملکه‌ای است نفسانی که انسان را از اینکه در خطا واقع شود و مرتکب گناه گردد، باز می‌دارد.&lt;ref&gt;طباطبایی، همان؛ مصباح یزدی، آموزش عقاید، ج ۱۷ ص ۱۹۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شیعیان به چه دلایلی امامان خود را معصوم می‌دانند؟<br /> <br /> علمای شیعه برای اثبات عصمت امامان از ادله‌ی گوناگونی بهره می‌برند که تبیین آنها نیازمند کتابی پر حجم و مستقلی است؛ چنان که مرحوم علامه حلی با شرح و بسط این دلایل، بیش از هزار نکته در این زمینه فراهم نموده است.&lt;ref&gt;ر.ک: حلی، ص ۵۶ تا ۴۴۵.&lt;/ref&gt; و ما نیز اشاره‌ای کوتاه به این ادله می کنیم. <br /> <br /> '''الف - جدا ناپذیری مقام امامت از عصمت'''&lt;ref&gt;صدوق، معانی الاخبار، ص ۱۳۴ و ۱۳۳؛ نهج الحق و کشف الصدق، ص ۱۵۸ و ۱۵۷؛ مظفر، عقائد الأمامية، ص ۶۷؛ طهرانی، امام شناسی، ج ۱، ص ۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مقام امامت، آنگونه که از کتاب و سنت بر می‌آید، در رهبری سیاسی جامعه‌ی اسلامی خلاصه نمی‌شود، بلکه دنباله‌ی نبوت و کامل کننده‌ی رسالت است.&lt;ref&gt;مطهری، امامت و رهبری، ص ۵۲ و ۵۱؛ سبحانی، الالهيات، ج ۴، ص ۲۶۴۵.&lt;/ref&gt; چنین تصویری از مسأله، پیامبر و امام را کنار هم می‌نشاند و دلایل عقلی عصمت&lt;ref&gt;از نظر عقل، عصمت امام ضروری است، زیرا بر اساس درک عقلی امام پیشوا و اسوه‌ی بندگان بعد از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است و چنین فردی به ضرورت عقل باید از هر جهت همانند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله باشد تا دیگران را هدایت و رهبری نماید. حال لازمه‌ی این هدایت این است که امام از هر نظر فردی کامل باشد و جهل و لغزش و گناه در او راه نداشته باشد، در غیر این صورت اگر شخصی خطاکار، جاهل یا فراموشکار باشد، نمی‌تواند همواره با حقیقت همراه باشد و نقش هدایتگری خویش را برای دیگران ایفا کند و در نتیجه نمی‌تواند انسان کامل و الگویی برای افراد باشد. بنابراین، الزاما امام برای تصدی مقام امامت، باید مبرا از جهل، نسیان و خطا باشد تا بتواند هدایت‌گر دیگران به سوی حقیقت باشد.&lt;/ref&gt; را به قلمرو امامت می‌کشاند. با این تفاوت که در این‌جا، به جای ابلاغ وحی، از تبیین معارف وحیانی سخن می‌رود.&lt;ref&gt;سبحانی، منشور عقاید اماميه، ص ۱۱۰ و ۱۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''ب - قرآن و عصمت امام.'''<br /> <br /> '''1-   آیه‌ی امامت:'''<br /> <br /> قرآن کریم ظالمان را شایسته‌ی مقام امامت نمی‌داند،&lt;ref&gt;بقره: ۱۲۴.&lt;/ref&gt; بلکه گناهکاری ظالم خوانده می‌شود.&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان، ج ۱، ص ۲۷۶؛ مطهری، امامت و رهبری، ص ۱۶۸.&lt;/ref&gt; لذا جز پذیرش عصمت امام باقی نمی‌ماند. <br /> <br /> '''2-   آیه‌ی اولي الأمر:'''<br /> <br /> «يا أيها الذين آمنوا أطيعوا الله و أطيعوا الرسول و اولى الأمر منكم» (نساء: ۵۹) <br /> <br /> قرآن کریم در این آیه، همگان را به اطاعت از اولی الامر فرا می‌خواند و این گروه را در کنار پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می‌نشاند. این اطاعت به دلیل آنکه قید و شرطی را به همراه ندارد، اطاعتی همه جانبه و بی چون و چراست و این مطلب جز با عصمت اولی الامر سازگار نیست؛ زیرا سرسپردگی این چنینی، تنها در برابر کسی سزاوار است که از کجروی و کج اندیشی در امان است و نه تنها در گفتار، بلکه با رفتار خود نیز مردم را جز به آن چه رضای خداوند است نمی‌خواند.&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان في تفسير القرآن، ج ۴ ص ۴۰۱ - ۳۸۷؛ جوادی آملی، ولایت فقیه، چ ۲، ص ۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> فخر رازی، مفسر بزرگ اهل سنت، دلالت آیه بر عصمت را می‌پذیرد، اما منظور از اولی الامر را نخبگان امت می‌داند؛&lt;ref&gt;فخر رازی، التفسير الكبير، ج ۱۰، ص ۱۱۶.&lt;/ref&gt; در حالی که پیامبراکرم صلی الله علیه و آله در پاسخ به پرسشی در زمینه‌ی امامان دوازده گانه‌ی شیعه از ایشان نام می‌برد و آنان را جانشین خود و پیشوای مردم معرفی می کنند.&lt;ref&gt;اثبات الهداة، ج ۱، ص ۵۰۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''3-   آیه‌ی تطهير'''<br /> <br /> «إنما يريد الله ليذهب عنكم الرجس أهل البيت و يطهركم تطهير» (احزاب: ۳۳) <br /> <br /> از آیاتی است که به روشنی عصمت اهل بیت علیهم السلام را نشان می‌دهد و بر پاکی و طهارت آنان تأکید می‌ورزد.&lt;ref&gt;ر.ک: طباطبایی، المیزان في تفسير القرآن، ج ۱۶، ص ۳۰۹ - ۳۱۳.&lt;/ref&gt; سخن درباره‌ی این آیه فراوان است، اما آن چه به‌طور گذرا می‌توان گفت، این است که بر اساس این آیه، اراده‌ی ازلی و تخلف ناپذیر الاهی بر این تعلق گرفته است که هرگونه رجس و پلیدی را از اهل بیت علیهم‌السلام بزداید و آنان را پاک گرداند. این حقیقت، با توجه به این نکته که قرآن کریم هرگونه آلودگی ظاهری و باطنی را رجس می‌شمارد،&lt;ref&gt;ر.ک: سبحانی، ۱۴۱۲ ه.ق، الالهیات، ج ۴، ص ۱۲۸ و ۱۲۹؛ آلوسی، روح المعانی، ج ۲۲، ص ۱۲.&lt;/ref&gt; تفسیری جز عصمت را بر نمی‌تابد.<br /> <br /> '''ج) عصمت اهل بیت علیهم‌السلام در روایات'''<br /> <br /> در جوامع حدیثی شیعه، روایات بسیاری درباره‌ی عصمت امامان علیهم السلام نقل شده است؛ به عنوان نمونه رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرمایند:<br /> <br /> «أنا و على و الحسن و الحسين و تسعه من ولد الحسين مطهرون معصومون»&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالانوار: ج ۲۵، ص ۲۰۱؛ صدوق، عیون أخبار الرضا ع، ج ۲، ص ۲۷۴ .&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در زیارت جامعه کبیره در وصف ائمه علیهم‌السلام می‌خوانیم:<br /> <br /> «عصمكم الله من الزلل و آمنكم من الفتن و طهركم من الدنس و أذهب عنكم الرجس و طهركم تطهيرا»:<br /> <br /> خداوند شما را از لغزشها حفظ کرد و از فتنه‌ها در امان داشت و از آلودگی پاک نموده و پلیدی و ناپاکی را از شما دور نموده و شما را کاملا پاک گرداند».<br /> <br /> لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات، ص 60</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1384 2026-07-30T14:59:29Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>[[معرفت امام علیه السلام|معرفت امام عصر علیه السلام]]<br /> <br /> [[ضرورت معرفت امام عصر علیه السلام]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1383 2026-07-30T14:57:53Z

<p>Vafa: صفحه‌ای تازه حاوی «معرفت امام عصر علیه السلام» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>[[معرفت امام علیه السلام|معرفت امام عصر علیه السلام]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1382 2026-07-30T14:57:03Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[شناخت امام عصر علیه‌السلام]]<br /> <br /> __بی‌بخش__</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=1381 2026-07-30T14:46:29Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:نام‌ها و القاب|نام‌ها و القاب]] - نام حضرت مهدی =<br /> نام حضرت مهدی علیه السلام<br /> <br /> « محمد&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار: ج ۹۱، ص ۴ و ج ۹۹، ص ۸۲.&lt;/ref&gt;؛ ستوده&lt;ref&gt;«محمدبن الحسن» بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۲، ج ۹۴، ص ۳۴۹. «المسمی باسم رسولك» همان، ج ۵۳، ص ۹۶، ج ۸۳، ص ۶۱ و ۲۸۵، ج ۱، ص ۴۲، ج ۹۹، ص ۱۱۲.&lt;/ref&gt; »<br /> <br /> لغت:<br /> <br /> «محمد» برگرفته از ریشه ی «حمد» است. «حمد» اخص از «مدح» و از آن والاتر و از واژه­ ی «شکر» هم فراگیرتر است. پس «مدح» در چیزی است که با اختیار از انسان سر میزند و آن چه که درباره­ ی «مدح» گفته شده این است که انسان به خاطر بلندی قامتش و زیبایی چهره­ اش مدح و ستوده می­شود، همان­طور که به بخشش مال و سخاوت و علمش نیز مدح می شود؛ ولی «حمد» فقط در مورد دوم یعنی نسبت به آثار علمی و معنوی است، نه موارد ظاهری. صفت «محمد» هم زمانی گفته می­شود که خصلت های پسندیده در کسی باشد که مورد ستایش است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن.  &lt;/ref&gt; <br /> <br /> شرح:<br /> <br /> طبق روایات فراوان، نام امام دوازدهم «محمد» است. رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرمایند:<br /> <br /> «المهدي من ولدي، اسمه اسمي و كنيته کنيتي»&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۲۸۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مورد اینکه آن حضرت را با کنیه یا یکی از القاب شریفش مانند «[[حجت]]»، «[[قائم]]» و ..... یاد کنیم، در جواز آن شک و تردیدی نیست؛ اما درباره ­ی نام بردن آن حضرت به اسم «محمد»، بین دانشمندان شیعه اختلاف نظرهایی مطرح بوده که هرکدام برای اثبات نظر خود به بخشی از روایات استدلال کرده ­اند.<br /> <br /> در یک بررسی اجمالی، مجموع روایاتی را که در این باره وارد شده، می توان به چهار دسته تقسیم کرد:<br /> <br /> 1. روایاتی که به صورت مطلق و بدون هیچ قیدی، نام بردن حضرت را به این نام نهی می کنند.&lt;ref&gt;همان، ج ۲، ص ۳۳۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. روایاتی که از نام بردن آن حضرت نهی کرده است، ولی با این قید که این نهی تنها تا هنگام ظهور است و با ظهور حضرت منعی ندارد.&lt;ref&gt;همان، ص ۳۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ٣. روایاتی که علت نهی از ذکر نام شریف حضرت را بیان کرده است و آن ترس از کشته شدن آن حضرت دانسته شده است.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت نعمانی، ص ۲۸۸ و ۲۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۴. روایاتی که نه تنها از طرف راوی تصریح به نام حضرت شده، بلکه برخی از ائمه نام آن حضرت را بر زبان جاری ساخته اند.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۳۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== نتیجه­ گیری ====<br /> همان طور که روایات دسته­ ی نخست با دسته­ ی دوم هماهنگ هستند، در مجموع سه دیدگاه، حکم ذکر نام حضرت مهدی علیه السلام به «محمد» وجود دارد:<br /> <br /> دیدگاه اول: حرمت ذکر نام شریف آن حضرت تا زمان ظهور. <br /> <br /> دیدگاه دوم: حرمت ذکر نام شریف آن حضرت به جهت تقیه و خوف. <br /> <br /> دیدگاه سوم: حرمت ذکر نام آن حضرت تنها در دوران [[غیبت صغری]]<br /> <br /> به نظر می رسد دیدگاه دوم صحیح باشد؛ یعنی فقط به جهت خوف و تقیه است.<br /> <br /> مرحوم محقق اربلی می گوید: نظر من چنین است که منع از ذکر نام شریف حضرت، به جهت تقیه در دوران خوف و تحت تعقیب بودن و سؤال از نام و محل ایشان بوده است، ولی الان که خوف و تقیه ای نیست منع و حرمتی از ذکر نام شریفش وجود ندارد.&lt;ref&gt;اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۵۲۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> آقای مکارم شیرازی می گوید: ما نمی توانیم بگوییم منع تسمیه مثل سایر احکام تعبدی است. این حرف محقق آنها نیست؛ هرچند که برخی از بزرگان گفته باشند! نظر ما این است که منع، دائر مدار تقیه است و در زمان ما که جای تقیه نیست، پس مانعی از ذکر نام آن حضرت وجود ندارد.<br /> <br /> وی در ادامه سه دلیل بر رد قول به حرمت آورده و می نویسد: به دلایل زیر منع دایر مدار «خوف بر ایشان»، یا «خوف بر خودمان» است:<br /> <br /> 1. تنها راه برای جمع بین این روایات متشتت و متعارض این است که روایات طایفه­ ی اول (حرمت مطلقا) و روایات طایفه­ ی دوم (حرمت تا ظهور) را که تقریبا متقاربند و نتیجه­ ی واحدی دارند، بر روایات طایفه­ ی سوم حمل کنیم (حرمت به جهت تقیه و خوف)؛ یعنی حمل مطلق بر مقید کنیم و راه دیگری هم نداریم؛ اگر این کار را نکنیم، باید قائل به تعارض باشیم که در چنین صورتی، مبنا یا تساقط است یا تخییر. پس یا باید مطلق را بر مقید حمل نماییم و یا قائل به تعارض بشویم. در این صورت اگر همه ­ی این ها از نظر سند قوت داشته باشند، تساقط می شوند و یا قائل به تخییر بشویم. هرکدام که باشد، نتیجه یکی است و آن جواز است. از بهترین و قوی ترین قراین بر این ادعا، همان روایاتی است که خود امامان معصوم، اسم شریف حضرت را برده اند (روایات طایفه­ ی چهارم).<br /> <br /> ٢. احادیث زیادی از طریق اهل بیت علیهم السلام نقل شده که در آنها تصریح به اسم و کنیه­ ی آن حضرت شده است؛ مانند «اسمه اسمی»، این به منزله­ ی تصریح به اسم است.<br /> <br /> ٣. اگر به حرمت تسمیه به اسم شریف آن حضرت (بدون تقیه و بدون محذورات دیگر) قائل شویم و از طرفی به جواز چیزی که دلالت دارد به اسم ایشان مثل کنایه یا رمز (م ح م د) قائل شویم و به صراحت اسم حضرت را نگوییم، این تعبد شدید و استبعاد محض است و بدون تقیه بعید است حرمتی داشته باشد.<br /> <br /> لذا در دوران تقیه، چه خوف بر ایشان و چه خوف بر خودمان باشد، ذکر نام حضرت حرام است؛ ولی در غیر از تقیه، دلیلی بر حرمت نداریم و روایات مطلقات را بر موارد تقیه حمل می کنیم.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، القواعد الفقهيه، ج ۱، ص ۵۰۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نمونه هایی از شواهد و مستندات مبنی بر جواز ذکر نام امام علیه السلام در صورت عدم خوف و تقيه''' <br /> <br /> ١. امام علیه السلام در باب تلقین محتضر فرموده ­اند:<br /> <br /> «فلقنه کلمات الفرج و الشهادتين و تسمى له الإقرار بالأئمة الواحدا بعد واحد حتى ينقطع عنه الكلام.»&lt;ref&gt;حر عاملی، وسائل الشيعة، ج ۲، ص ۴۵۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> از این عبارات معلوم می شود که هنگام تلقین، به اسم حضرت علیه السلام تصریح می­شود.<br /> <br /> ٢. کنیه ­ی معروف [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری]] علیه السلام ابو محمد است و در این کنیه به اسم حضرت مهدی علیه السلام تصریح شده است.&lt;ref&gt;مفید، ارشاد، ج ۲، ص۳۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات، ص 49 <br /> [[رده:نام‌ها و القاب]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C&diff=1380 2026-07-30T14:39:02Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>= [[:رده:نام‌ها و القاب|نام‌ها و القاب]] - نام حضرت مهدی =<br /> نام حضرت مهدی علیه السلام<br /> <br /> « محمد&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار: ج ۹۱، ص ۴ و ج ۹۹، ص ۸۲.&lt;/ref&gt;؛ ستوده&lt;ref&gt;«محمدبن الحسن» بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۲، ج ۹۴، ص ۳۴۹. «المسمی باسم رسولك» همان، ج ۵۳، ص ۹۶، ج ۸۳، ص ۶۱ و ۲۸۵، ج ۱، ص ۴۲، ج ۹۹، ص ۱۱۲.&lt;/ref&gt; »<br /> <br /> لغت:<br /> <br /> «محمد» برگرفته از ریشه ی «حمد» است. «حمد» اخص از «مدح» و از آن والاتر و از واژه­ ی «شکر» هم فراگیرتر است. پس «مدح» در چیزی است که با اختیار از انسان سر میزند و آن چه که درباره­ ی «مدح» گفته شده این است که انسان به خاطر بلندی قامتش و زیبایی چهره­ اش مدح و ستوده می­شود، همان­طور که به بخشش مال و سخاوت و علمش نیز مدح می شود؛ ولی «حمد» فقط در مورد دوم یعنی نسبت به آثار علمی و معنوی است، نه موارد ظاهری. صفت «محمد» هم زمانی گفته می­شود که خصلت های پسندیده در کسی باشد که مورد ستایش است.&lt;ref&gt;راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن.  &lt;/ref&gt; <br /> <br /> شرح:<br /> <br /> طبق روایات فراوان، نام امام دوازدهم «محمد» است. رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرمایند:<br /> <br /> «المهدي من ولدي، اسمه اسمي و كنيته کنيتي»&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۱، ص ۲۸۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مورد اینکه آن حضرت را با کنیه یا یکی از القاب شریفش مانند «حجت»، «قائم» و ..... یاد کنیم، در جواز آن شک و تردیدی نیست؛ اما درباره ­ی نام بردن آن حضرت به اسم «محمد»، بین دانشمندان شیعه اختلاف نظرهایی مطرح بوده که هرکدام برای اثبات نظر خود به بخشی از روایات استدلال کرده ­اند.<br /> <br /> در یک بررسی اجمالی، مجموع روایاتی را که در این باره وارد شده، می توان به چهار دسته تقسیم کرد:<br /> <br /> 1. روایاتی که به صورت مطلق و بدون هیچ قیدی، نام بردن حضرت را به این نام نهی می کنند.&lt;ref&gt;همان، ج ۲، ص ۳۳۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۲. روایاتی که از نام بردن آن حضرت نهی کرده است، ولی با این قید که این نهی تنها تا هنگام ظهور است و با [[ظهور]] حضرت منعی ندارد.&lt;ref&gt;همان، ص ۳۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ٣. روایاتی که علت نهی از ذکر نام شریف حضرت را بیان کرده است و آن ترس از کشته شدن آن حضرت دانسته شده است.&lt;ref&gt;نعمانی، غیبت نعمانی، ص ۲۸۸ و ۲۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ۴. روایاتی که نه تنها از طرف راوی تصریح به نام حضرت شده، بلکه برخی از ائمه نام آن حضرت را بر زبان جاری ساخته اند.&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین، ج ۲، ص ۴۳۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> نتیجه­ گیری<br /> <br /> همان طور که روایات دسته­ ی نخست با دسته­ ی دوم هماهنگ هستند، در مجموع سه دیدگاه، حکم ذکر نام حضرت مهدی علیه السلام به «محمد» وجود دارد:<br /> <br /> دیدگاه اول: حرمت ذکر نام شریف آن حضرت تا زمان ظهور. <br /> <br /> دیدگاه دوم: حرمت ذکر نام شریف آن حضرت به جهت تقیه و خوف. <br /> <br /> دیدگاه سوم: حرمت ذکر نام آن حضرت تنها در دوران غیبت صغری<br /> <br /> به نظر می رسد دیدگاه دوم صحیح باشد؛ یعنی فقط به جهت خوف و تقیه است.<br /> <br /> مرحوم محقق اربلی می گوید: نظر من چنین است که منع از ذکر نام شریف حضرت، به جهت تقیه در دوران خوف و تحت تعقیب بودن و سؤال از نام و محل ایشان بوده است، ولی الان که خوف و تقیه ای نیست منع و حرمتی از ذکر نام شریفش وجود ندارد.&lt;ref&gt;اربلی، کشف الغمة، ج ۲، ص ۵۲۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> آقای مکارم شیرازی می گوید: ما نمی توانیم بگوییم منع تسمیه مثل سایر احکام تعبدی است. این حرف محقق آنها نیست؛ هرچند که برخی از بزرگان گفته باشند! نظر ما این است که منع، دائر مدار تقیه است و در زمان ما که جای تقیه نیست، پس مانعی از ذکر نام آن حضرت وجود ندارد.<br /> <br /> وی در ادامه سه دلیل بر رد قول به حرمت آورده و می نویسد: به دلایل زیر منع دایر مدار «خوف بر ایشان»، یا «خوف بر خودمان» است:<br /> <br /> 1. تنها راه برای جمع بین این روایات متشتت و متعارض این است که روایات طایفه­ ی اول (حرمت مطلقا) و روایات طایفه­ ی دوم (حرمت تا ظهور) را که تقریبا متقاربند و نتیجه­ ی واحدی دارند، بر روایات طایفه­ ی سوم حمل کنیم (حرمت به جهت تقیه و خوف)؛ یعنی حمل مطلق بر مقید کنیم و راه دیگری هم نداریم؛ اگر این کار را نکنیم، باید قائل به تعارض باشیم که در چنین صورتی، مبنا یا تساقط است یا تخییر. پس یا باید مطلق را بر مقید حمل نماییم و یا قائل به تعارض بشویم. در این صورت اگر همه ­ی این ها از نظر سند قوت داشته باشند، تساقط می شوند و یا قائل به تخییر بشویم. هرکدام که باشد، نتیجه یکی است و آن جواز است. از بهترین و قوی ترین قراین بر این ادعا، همان روایاتی است که خود امامان معصوم، اسم شریف حضرت را برده اند (روایات طایفه­ ی چهارم).<br /> <br /> ٢. احادیث زیادی از طریق اهل بیت علیهم السلام نقل شده که در آنها تصریح به اسم و کنیه­ ی آن حضرت شده است؛ مانند «اسمه اسمی»، این به منزله­ ی تصریح به اسم است.<br /> <br /> ٣. اگر به حرمت تسمیه به اسم شریف آن حضرت (بدون تقیه و بدون محذورات دیگر) قائل شویم و از طرفی به جواز چیزی که دلالت دارد به اسم ایشان مثل کنایه یا رمز (م ح م د) قائل شویم و به صراحت اسم حضرت را نگوییم، این تعبد شدید و استبعاد محض است و بدون تقیه بعید است حرمتی داشته باشد.<br /> <br /> لذا در دوران تقیه، چه خوف بر ایشان و چه خوف بر خودمان باشد، ذکر نام حضرت حرام است؛ ولی در غیر از تقیه، دلیلی بر حرمت نداریم و روایات مطلقات را بر موارد تقیه حمل می کنیم.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، القواعد الفقهيه، ج ۱، ص ۵۰۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نمونه هایی از شواهد و مستندات مبنی بر جواز ذکر نام امام علیه السلام در صورت عدم خوف و تقيه''' <br /> <br /> ١. امام علیه السلام در باب تلقین محتضر فرموده ­اند:<br /> <br /> «فلقنه کلمات الفرج و الشهادتين و تسمى له الإقرار بالأئمة الواحدا بعد واحد حتى ينقطع عنه الكلام.»&lt;ref&gt;حر عاملی، وسائل الشيعة، ج ۲، ص ۴۵۸.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> از این عبارات معلوم می شود که هنگام تلقین، به اسم حضرت علیه السلام تصریح می­شود.<br /> <br /> ٢. کنیه ­ی معروف امام حسن عسکری علیه السلام ابو محمد است و در این کنیه به اسم حضرت مهدی علیه السلام تصریح شده است.&lt;ref&gt;مفید، ارشاد، ج ۲، ص۳۱۳.&lt;/ref&gt;<br /> ----لیلا خلیلیان فر، اوصاف حضرت حجت در ادعیه و زیارات، ص 49 <br /> [[رده:نام‌ها و القاب]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=1379 2026-07-30T14:20:53Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>== حضرت امام مهدی علیه السلام کیست؟ ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; width:200px; float:left; margin-right:2rem; font-size:9pt; text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;background:lightblue; font-size:10pt&quot; |فهرست مطالب<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:center;font-size:7pt&quot; |[[پرونده:آرم ویکی مهدی.jpg|جایگزین=ویکی مهدی|بندانگشتی|186x186پیکسل|ویکی مهدی]]<br /> |-<br /> | style=&quot;background:lightblue; font-size:9pt&quot; | درباره حضرت مهدی<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[زندگینامه و مشخصات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[:رده:نام‌ها و القاب|نام ها و القاب]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[توقیع|توقیعات و نوشته‌ها]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[:رده:تشرفات و ملاقات ها|تشرفات و ملاقات ها]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[ادعیه مربوط به امام زمان (علیه السلام)|ادعیه و زیارات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[انتظار]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[وظایف منتظران]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[غیبت]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[دوران ظهور]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[آیات مهدویت]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[اشعار مهدوی]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[مهدویت در ادیان و مکاتب]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;background:lightblue;font-size:9pt&quot; |دسترسی سریع به بخش‌های ویکی<br /> |-<br /> | style=&quot;&quot; |'''[[ویژه:صفحه‌های تازه|آخرین مقالات]]'''<br /> |-<br /> | style=&quot;font-size:9pt;&quot; |'''[[ویژه:تغییرات اخیر|آخرین تغییرات]]'''<br /> |-<br /> ! style=&quot;background:lightblue; font-size:9pt&quot; |در باره‌ی [[ویکی‌مهدی:درباره|ویکی‌مهدی]] مطالعه بفرمایید.<br /> |-<br /> |} حضرت محمّد بن [[حسن عسکری علیه‌السلام|حسن عسکری]] علیه السلام معروف به '''[[حجت|حُجَّتِ بنِ الْحَسَن]] ،''' دوازدهمین و آخرین امام [[شیعه|شیعیان دوازده‌امامی]] و همان مهدی موعود است. او فرزند امام حسن بن علی عسکری علیه السلام، امام یازدهم شیعیان و همچون پیامبر اسلام نامش '''محمد''' و کنیه‌اش '''ابوالقاسم''' است. «[[امام زمان|امامِ زمان]]»، «[[صاحب الزمان|صاحبُ الزَّمان]]»، «[[وليّ عصر|ولیِّ عَصر]]»، «[[قائم|قائمِ آلِ محمد]]» و «[[مهدی|مَهدیِ موعود]]» از [[القاب در شعر|القاب]] مشهور ایشان است. آن امام همام در نیمهٔ شعبان سال ۲۵۵ ه‍.ق در [[سامرا|سامرّا]] به دنیا آمدند. ایشان در پنج سالگی و پس از شهادت پدرش بزرگوارشان به امامت رسیدند. امام مهدی علیه السلام از طریقِ [[نواب اربعه|چهار سفیر]] با شیعیان در ارتباط بودند. پس از یک دورهٔ نزدیک به هفتاد سال ( موسوم به [[غیبت صغری]] ) و با درگذشت چهارمین سفیر امام دوازدهم شیعه ( جناب [[علی بن محمد سمری|علی بن محمد سَمَری]] ) ، دوران [[غیبت کبری]] شروع شد. آن‌ها سرانجام در سدهٔ پنجم به تبیینی عقلی در کلامِ [[شیعه]] از [[غیبت|غیبتِ]] امام دست یافتند. به‌باور شیعیان، پس از دوران سُفَرا ([[نواب اربعه|نایبان خاص]])، شیعیان با مهدی به‌طور مستقیم در ارتباط نیستند و این دوران را اصطلاحاً [[غیبت کبری]] می‌نامند. پس از پایان دورهٔ [[غیبت]]، وی با عنوان مهدی قیام خواهد کرد و او کسی خواهد بود که توسط وی حق و عدالت بار دیگر به پیروزی خواهد رسید.</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=1378 2026-07-30T14:03:58Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>در دوران [[غیبت صغری|غیبت صغرای]] [[امام زمان]] &lt;sup&gt;سلام اللّه علیه&lt;/sup&gt;، چهار نایب خاص وظیفه وساطت بین امام و مردم را بر عهده داشتند. این چهار شخصیت بزرگوار که همگی مورد وثوق و اعتماد امامان بودند و مستقیماً از سوی امام منصوب می‌شدند، عبارتند از:<br /> <br /> 1.  جناب [[عثمان بن سعید عمروی|عثمان بن سعید عَمری]]&lt;ref&gt;نام جدّ این بزرگوار عَمرو می‌باشد و طبق قواعد زبان عربی به هنگام اضافه شدن یای نسبت به چنین اسم‌هایی، واو حذف می‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2.  جناب [[محمد بن عثمان عمروی|محمد بن عثمان بن سعید عَمری]]<br /> <br /> 3.  جناب [[ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی|حسین بن روح نوبختی]]<br /> <br /> 4.  جناب [[علی بن محمد سمری|علی بن محمد سَمُری]]&lt;ref&gt;در بعضی متون نام ایشان سَیمُری ثبت شده است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شیخ طوسی در کتاب الغیبه خود گفتاری در مورد نواب خاص امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; دارد که خلاصه آن چنین است:<br /> <br /> امامیه معتقدند که جمعی از یاران [[حسن عسکری علیه‌السلام|امام عسکری]] &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در زمان ایشان فرزندش [[امام زمان]] را دیده‌اند. اینان بعد از وفات امام از اصحاب خاص حضرت امام زمان و رابط بین آن جناب و شیعیان بودند. همه آن‌ها معروف و سرشناس بودند. آنان احکام دین را از وجود اقدس امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; سؤال می‌کردند و پاسخ آن را دریافت کرده و به شیعیان می‌رسانیدند. هم‌چنین وجوه شرعی را (با وکالتی که از امام داشتند) از مردم اخذ کرده و به امام می‌رسانیدند. آنان جمعی بودند که امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در زمان حیات خود عدالت آن‌ها را تأیید و به عنوان امین خود معرفی کرد. نیز آنان را ناظر املاک و متصدی کارهای خود گردانید. این عده ابوعمرو عثمان بن سعید و فرزندش محمد بن عثمان و دیگران بودند. اینان همه دارای عقل، امانت، وثاقت، درایت، فهم، تحصیل و عظمت بودند. اینان به جهت قدر و منزلت و جلالت شأنشان نزد سلطان وقت نیز مورد احترام بودند و به خاطر امانت‌داری و شهرتشان به عدالت بزرگ داشته می‌شدند.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 108 و 109.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[سید بن طاووس|سیدبن طاووس]] نیز در همین مورد کلامی دارد که خالی از لطف نیست:<br /> <br /> امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; را بسیاری از اصحاب پدرش امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; دیده و از وی اخبار و احکام شرعی روایت کرده‌اند. از این گذشته حضرت، وکلایی داشته‌اند که اسم و نسب و وطن آن‌ها معلوم و معروف بوده و از آن‌ها معجزات و کرامات و جواب مسایل مشکله و بسیاری از اخبار غیبی را که آن حضرت از جدّش پیامبر اکرم &lt;sup&gt;صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله&lt;/sup&gt; روایت نموده، نقل کرده‌اند. <br /> <br /> وی سپس نام این چهار بزرگوار را ذکر می‌کند.&lt;ref&gt;الطرائف فی معرفة مذهب الطوائف، ج1، ص 183 و 184.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ابعاد شخصیتی نواب اربعه ===<br /> نُوّاب اربعه از جهات متعدد دارای شخصیت بارزی بوده‌اند که در اینجا به پنج بُعد آن اشاره می‌کنیم که عبارتند از: <br /> <br /> 1.  وثاقت ایشان<br /> <br /> 2.  کرامات ایشان<br /> <br /> 3.  زهد و دوری ایشان از دنیا<br /> <br /> 4.  جایگاه علمی و هدایتی ایشان<br /> <br /> 5.  تقیّه شدید و رازداری ایشان<br /> <br /> == '''وثاقت نواب اربعه''' ==<br /> احمدبن اسحاق قمی می‌گوید: <br /> <br /> روزی بر حضرت هادی &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; وارد شدم و عرض کردم: من همیشه به شما دسترسی ندارم. در این مواقع گفتار که را بپذیرم و از چه کسی پیروی کنم؟ حضرت هادی &lt;sup&gt;صلوات اللّه علیه&lt;/sup&gt; فرمودند: «این عثمان بن سعید عمروی است که امین و مورد اعتماد است. هرچه به شما گوید از من است و هرچه به شما ابلاغ کند، به راستی از جانب من است.» <br /> <br /> چون آن حضرت به شهادت رسید، روزی من به خدمت فرزندش حضرت عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; رسیدم و همان سخن را که به پدرشان گفته بودم به ایشان عرضه داشتم. ایشان نیز فرمودند: «این عثمان بن سعید عمروی امین و ثقه امام قبل و ثقه من است، چه زنده باشم و چه از دنیا رفته باشم. پس هرچه برایتان بگوید از من گفته است و هرچه به شما ابلاغ کند، به راستی از جانب من ابلاغ کرده است.»&lt;ref&gt;كتاب الغیبه، شیخ طوسی، ح 315 ص 354.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> عالم بزرگوار شیعی، مرحوم شیخ طوسی در کتاب گرانقدر خود، کتاب الغیبه، به نقل از مشایخ و بزرگان شیعه در آن دوران می‌نویسد: <br /> <br /> طایفه شیعه همیشه عثمان بن سعید را به عدالت قبول داشتند. موقعى که وفات یافت، فرزندش محمد بن عثمان او را غسل داد و بر جاى او نشست و تمام امور مربوط به سفارت و نیابت امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; به وى تفویض شد. شیعیان نیز بر عدالت و وثاقت و امانت‌‌دارى او اتفاق داشتند. چه که در زمان امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; از طرف ایشان تصریح به امانت و عدالت او شده بود و مردم را امر به رجوع به او فرمودند. بعد از رحلت امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; و زمان حیات پدرش، عثمان بن سعید، نیز کسى درباره عدالت او اختلاف نظر نداشت و در خصوص امانت وى تردید نمی‏نمود.<br /> <br /> [[توقیع|توقیعات]] امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در امور مهم دینى، در طول حیات وى با همان خطى که در زمان پدرش عثمان بن سعید صادر می‌شد، به دست او نیز صادر می‌گشت و به شیعیان می‌رسید. شیعیان جز او کسى را به نیابت نمی ‏شناختند و به دیگرى مراجعه نمی ‏نمودند. علائم و کرامات زیادى از وى ظاهر شد. معجزات امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; به دست او آشکار می‌گردید؛ و امور بسیارى را از جانب امام به شیعیان خبر داد که همه باعث بصیرت شیعیان در خصوص وجود امام دوازدهم گردید. این مطلب در نزد شیعه مشهور است.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 362.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در صفحات قبل گفتارهایی از امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; مبنی بر وثاقت این بزرگواران نقل کردیم، از جمله:<br /> <br /> الْعَمْرِی وَ ابْنُهُ ثِقَتَانِ ... فَاسْمَعْ لَهُمَا وَ أَطِعْهُمَا!&lt;ref&gt;الكافی ج1 ص329 باب فی تسمیة من رآه علیه‌السلام.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> عَمری و پسرش هر دو مورد اعتمادند... پس سخنشان را بشنو و از آنها اطاعت کن!‏<br /> <br /> نائب سوم نیز کسی است که توسط ثقه بزرگوار، جناب محمد بن عثمان به عنوان امین امام زمان علیه­السلام معرفی شد و این خود دلیل قوی بر امانت و وثاقت اوست. پیشتر نقل شد که جناب عمری درباره او گفته بود:<br /> <br /> ‏این حسین بن روح نوبختى جانشین من و سفیر میان شما و حضرت صاحب الامر و وکیل و مورد وثوق و طرف اطمینان ایشان است.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 371؛ &quot;هذَا أبوالْقاسِمِ الْحُسَینُ بْنُ رَوْحِ بْنِ أبِی بَحْرٍ النَّوْبَخْتِی الْقَائِمُ مَقَامِی وَ السَّفِیرُ بَینَکُمْ وَ بَینَ صَاحِبِ الأَمْرِ &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; وَ الْوَکیلُ لَه وَ الثِّقَةُ الْأمینُ فَارْجِعوا إلَیهِ فِی أُمورِكُمْ وَ عَوِّلوا عَلَیه‏ فِی مُهِمَّاتِكُمْ فَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَ قَدْ بَلَّغْت‏.&quot;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> چهارمین نائب نیز توسط نائب سوم به همین ترتیب به عنوان امین امام علیه­ السلام تعیین شده است.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 393 و 394.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''کرامات نواب اربعه''' ==<br /> یکی از ویژگی‌های برجسته نوّاب خاصّ [[وليّ عصر|امام عصر]] &lt;sup&gt;ارواحنافداه&lt;/sup&gt;، صدور معجزات و کرامات بسیاری از سوی آن حضرات می‌باشد. در حقیقت همان گونه که اینان واسطه بین امام و شیعیان در آن دوران بوده‌اند، وجودشان روزنه‌ای بود تا از آن طریق، مردم شاهد وجود مبارک حضرت [[بقية الله|بقیة اللّه]] باشند. یکی از بهترین نشانه‌های ارتباط مستقیم آن بزرگواران با وجود مقدّس امام معصوم، همانا بروز جلوه‌هایی از علم و قدرت الاهی امام به دست آنان می‌باشد. البته این امر تازگی نداشت و پیش از آن نیز صدور معجزات و امور خارق‌العاده از سوی امامان معصوم، امری رایج بود تا شیعیان از این طریق به امامت ائمه اطمینان یابند. <br /> <br /> از سوی دیگر دوران غیبت صغری دورانی پر تنش و فتنه بوده است و شیعیان برای شناخت امام و نوّاب او در حیرت و سرگردانی بوده‌اند. سودجویان نیز از این موقعیت برای اغفال افراد کم‌اطلاع، نهایت سوءاستفاده را به عمل می‌آوردند و ادعای دروغین نیابت امام در این دوره رواج یافته بود. بدین جهت نواب خاصّ حضرت مهدی &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; علاوه بر جلالت شأن و مقام علمی بالا، با بهره‌وری از قدرت الاهی امام، معجزات و کراماتی از خود بروز می‌دادند تا وسیله‌ای برای شناخت و امتیاز خودشان نسبت به مدّعیان دروغین باشد و شیعیان با اطمینان خاطر سخن آنان را بپذیرند. این امر چنان رایج و عادی بوده است که همه کسانی که می‌خواستند وجوهات و اموالی را به نایب امام تحویل دهند، ابتدا از وی نشانه و علامتی طلب می‌کردند تا مطمئن شوند او نایب واقعی است. در حکایت‌هایی که پیش از این در این نوشتار به مناسبت‌های گوناگون نقل شد، موارد متعددی از این دست ذکر گردید. در اینجا چند مورد دیگر برای تکمیل بحث ارائه می‌شود.<br /> <br /> 1.  محمّد بن على اسود گوید: <br /> <br /> سالى از سال‌ها، زنى جامه ‏اى به من داد و گفت: آن را نزد جناب عَمرى ببر. آن را به همراه جامه ‏هاى بسیار دیگرى به همراه خود آوردم. چون به بغداد رسیدم، ایشان دستور داد آن‌ها را به محمّد بن عبّاس قمّى تسلیم کنم، و من نیز همه جامه‏ ها را به جز جامه آن زن به وى تسلیم کردم. بعد از آن جناب عَمرى به نزد من کس فرستاد و گفت: جامه آن زن را نیز به وى بده! بعد از آن به یادم آمد که زنى جامه‏ اى به من داده بود و در جستجوى آن برآمدم؛ امّا آن را نیافتم. آن‌گاه به من گفت: غم مخور که به زودى آن را خواهى یافت. پس از مدتی آن را یافتم. این در حالی بود که نزد عَمرى &lt;sup&gt;رضوان اللّه علیه&lt;/sup&gt; صورتى از آن‌چه نزد من بود وجود نداشت‏.&lt;ref&gt;كمال الدین ج2، ص 502.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2.  احمد دینورى سرّاج نقل می‌کند که: <br /> <br /> من از اردبیل به قصد حجّ به دینور&lt;ref&gt;شهری از توابع كرمانشاه.&lt;/ref&gt; آمدم و در آن موقع یکى دو سال از درگذشت امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; می‌گذشت و مردم در خصوص جانشین آن حضرت متحیّر بودند.<br /> <br /> اهل دینور از آمدن من خشنود گشتند. شیعیان آن‌جا نزد من جمع شدند و گفتند سیزده هزار دینار مال امام نزد ما جمع شده و می‌خواهیم که تو آن را به سامره برسانى و رسید آن را گرفته براى ما بیاورى. من گفتم: این روزها مردم در حیرت بسر می‌برند و ما نمی‌دانیم جانشین امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; کیست؟ آن‌ها گفتند: علت این‌که ما تو را براى این کار انتخاب کردیم این است که تو را موثّق و بزرگوار می‌دانیم، آن را با خود ببر و از دست مده تا این‌که دلیلى براى پرداخت آن به اهلش، بیابى.<br /> <br /> آن‌ها آن مال را به من سپردند و من هم از دینور بیرون آمدم. وقتى به قرمیسین&lt;ref&gt;كرمانشاه فعلی.&lt;/ref&gt; رسیدم، به ملاقات احمد بن حسن بن حسن -که در آنجا مقیم بود- شتافتم و به وى سلام نمودم. چون مرا دید مسرور گردید. او نیز هزار دینار که در کیسه بود و چند بقچه پارچه رنگارنگ که آن را محکم بسته بودند و من نمی‌دانستم در آن چیست به من داد و گفت:<br /> <br /> اینها را با خود داشته باش و از دست مده تا به اهلش برسانى.<br /> <br /> من کیسه پول و بقچه پارچه ‏ها را گرفته حرکت نمودم. چون به بغداد آمدم تمام همّ خود را مصروف داشتم که درباره نائب امام تحقیق کنم. به من گفتند: مردى در این جاست که او را باقطانى می‌گویند و مدّعى نیابت امام است و دیگرى که معروف به اسحق احمر است و سومى که معروف به ابوجعفر عَمرى است&lt;ref&gt;ظاهرا  نائب دوم است در زمان نائب اول&lt;/ref&gt; نیز ادعاى نیابت دارند.<br /> <br /> من نخست از باقطانى شروع کردم و سرى به وى زدم. دیدم پیرمردى باهیبت و سرشناس و باشخصیت است. اسبى عربى و غلامان بسیار دارد. مردم بسیارى دور او را گرفته به گفت‌وگو می‏پرداختند. من داخل شده سلام کردم. او هم به من مرحبا گفت و نزد خود جاى داد و از دیدن من مسرور گردید. چندان نزد وى نشستم که اکثر مردم بیرون رفتند.<br /> <br /> باقطانى از مذهب من جویا شد. گفتم: من مردى از اهل دینور هستم. مقدارى‏ اموال آورده ‏ام که تسلیم کنم. گفت: آنها را بیاور! گفتم: می‌خواهم دلیلى بر اثبات نیابت شما بیابم، سپس آن را تسلیم کنم. گفت: فردا نزد من برگرد. چون فردا نزد وى رفتم، هیچ گونه دلیلى براى اثبات مدعاى خود نیاورد. روز سوم هم نزد وى رفتم و دلیلى نیاورد.<br /> <br /> سپس سرى به اسحق احمر زدم. دیدم وى جوانى تمیز، وضع او بهتر، اسب‌ها و لباس‌ها و نفوذ و غلامانش بیشتر از باقطانى است. مردمى که دور او بودند نیز از آنها که در نزد باقطانى بودند، فزونتر بود. داخل شده سلام کردم. او نیز مرحبا گفت و مرا نزدیک خود نشانید. من هم چندان صبر کردم که جمعیت تخفیف یافت. آن‌گاه پرسید: آیا حاجتى دارى؟ من هم همان جوابى را که به باقطانى دادم به او نیز گفتم و از وى دلیلى بر صدق ادعایش خواستم و سه روز پى در پى نزد او رفتم؛ ولى او نتوانست براى اثبات نیابت خود دلیل بیاورد.<br /> <br /> آن‌گاه نزد ابو جعفر عمروى (فرزند نائب اول) رفتم. دیدم مردی متواضع بود که لباس ساده سفیدى بر تن داشت و در اطاق کوچکى روى گلیم پشمى نشسته بود، نه غلامى و نه دم و دستگاهى و نه اسبى داشت. من سلام کردم و او جواب داد و مرا به خود نزدیک گردانید.<br /> <br /> سپس از حالم پرسید. گفتم: من از جبل می ‏آیم و حامل اموالى هستم. او گفت: اگر می‌خواهى این اموال را به کسى بدهى که واجب است به او برسد، برو سامره و خانه ابن الرضا (مقصود امام حسن عسکرى است) و وکیل امام را سراغ بگیر. کسانى در خانه ابن الرضا هستند و آن کس را که تو می‌جوئى آنجا خواهى یافت.<br /> <br /> من از نزد وى بیرون آمدم و به سامره رفتم. در آنجا آهنگ خانه ابن الرضا نمودم و سراغ وکیل امام&lt;ref&gt;با توجه به زمان وقوع داستان می‌توان احتمال داد این وكیل همان نایب اول جناب عثمان بن سعید بوده است.&lt;/ref&gt; را گرفتم. دربان گفت: وى در خانه مشغول کارى است و هم اکنون بیرون مى ‏آید. من دم درب خانه نشستم و منتظر بیرون آمدن او شدم.‏ لحظه‏ اى بعد آمد. من برخاستم و به وى سلام نمودم و او دست مرا گرفت و به خانه خود آورد و از حالم و آن‌چه براى او آورده‏ام جویا شد. به وى اطلاع دادم که مقدارى مال از ناحیه جبل آورده‏ام که از هر کس دلیلى بر اثبات نیابت وى یافتم، به او تسلیم کنم. او هم گفت: درست است.<br /> <br /> در این وقت غذا براى من آوردند و او گفت: فعلاً غذا تناول کن و کمى استراحت نما که خسته هستى. فعلاً یک ساعت به وقت نماز مغرب داریم. سپس به کار تو رسیدگى خواهم کرد. من غذا خوردم و خوابیدم. چون موقع نماز شد برخاستم و نماز گزاردم. آن‌گاه به کنار شط رفتم و غسل کردم. سپس به خانه برگشتم و نشستم تا پاسى از شب گذشت و آن مرد نامه‏ اى به من داد که نوشته بود:<br /> <br /> بسم اللّه الرحمن الرحیم- احمد بن محمد دینورى آمده و شانزده هزار دینار در فلان کیسه و بقچه آورده که در آن کیسه ‏ای است و فلان مقدار پول در آن است تا آن‌جا که تمام کیسه‏ ها را تک‌تک نام برده و فرموده بودند: کیسه فلانى پسر فلانى درّاع&lt;ref&gt;زره ساز؛ در نسخه دیگر ذرّاع آمده است كه به معنای كسی است كه پارچه یا چیز دیگری را با ذراع خود اندازه می‌گیرد.&lt;/ref&gt; شانزده دینار در آن است.&lt;ref&gt;خود دینوری (آورنده اموال به سامرا) از صاحب این كیسه كه زره سازی بوده است خبر نداشته، چون همانطور كه در ادامه ماجرا خواهیم دید، كیسه مزبور را فرد دیگری به دینوری تحویل داده بود، بدون آنكه از صاحب اصلی اموال یعنی درّاع نزد دینوری نامی ببرد. به همین دلیل در اینجا كه حضرت از صاحب این كیسه و محتوای آن نام می‌برند، دینوری تعجب كرده و پیش خود فكر می‌كند شاید حضرت اشتباه كرده‌اند؛ زیرا این كیسه را درّاع به من نداده بود و لذا در نفس خود می‌گوید شیطان مرا وسوسه كرد!&lt;/ref&gt; در این‌جا شیطان مرا وسوسه کرد (که گویا اشتباهی رخ داده است) ولی من پیش خود گفتم: آقاى من این جریان را بهتر از من می‌داند. پس نامه را تا آخر خواندم که تمام کیسه‏ ها و صاحبان آن‌ها را نام برده بود.<br /> <br /> در آن نامه نوشته بود: از کرمانشاه نیز یک کیسه که هزار دینار و فلان و فلان بقچه پارچه از احمد بن حسن مادرانى که برادرش پشم فروش است با خود آورده است. یکى از این پارچه‏ ها فلان جنس و دیگرى رنگش چنان و همچنین تمام لباس‌ها را با تمام خصوصیات نام برده بود. من حمد الهى به زبان آوردم و شکر نمودم که بر من منت نهاد و تردیدم را برطرف کرد.<br /> <br /> حضرت در نامه مزبور مرا مأمور کرده بود که آن‌چه با خود آورده ‏ام نزد ابوجعفر عمرى (محمد بن عثمان بن سعید نائب دوم حضرت) ببرم و هر طور او دستور می‌دهد عمل نمایم. من هم به بغداد مراجعت نمودم و نزد محمد بن عثمان بن سعید رفتم. رفتن و برگشتن من جمعاً سه روز طول کشید. چون محمد بن عثمان مرا دید پرسید: چرا نرفتى؟ گفتم رفتم و هم اکنون از سامره برمی‌گردم.<br /> <br /> در همین وقت که من با وى گفتگو می‌کردم، نامه‏ اى از جانب حضرت صاحب الزمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; براى محمد بن عثمان بن سعید آمد، نظیر همان نامه سر به مهرى که براى من شرف صدور یافت و با من بود. در نامه او نیز اموال و پارچه‏ ها را نام برده و دستور فرموده بود که همه آن را به ابو جعفر محمد بن احمد بن جعفر قطان قمى تسلیم کن.<br /> <br /> محمد بن عثمان لباس‌هاى خود را پوشید و به من گفت: آنچه با خود آورده ‏اى بردار و به خانه محمد بن احمد قمى بیاور. من نیز آنها را آوردم و به وى تسلیم نمودم و به حج بیت اللّه رفتم.<br /> <br /> وقتى به دینور برگشتم، مردم نزد من آمدند. من هم نامه‏ اى را که وکیل امام به من داده بود، بیرون آوردم و براى مردم خواندم. چون یکى از حضار نام کیسه ‏اى به اسم درّاع شنید، بیهوش شد و بر زمین افتاد. ما هم دور او را گرفتیم تا به هوش آمد. آن‌گاه سجده شکر بجا آورد و گفت: سپاس خدائى را که بر ما منت نهاد و ما را به حقیقت و شناخت امام خود راهنمائى کرد. هم اکنون دانستم که ممکن نیست زمین از وجود [[حجت]] خدا خالى بماند. به خدا قسم این کیسه را این درّاع به من داد و جز خداوند هیچ کس اطلاع نداشت.&lt;ref&gt;دلائل الإمامة (چاپ جدید)، صص 519- 523.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''زهد و بی ­رغبتی ایشان به دنیا''' ==<br /> از دیگر ویژگی‌های بارز نوّاب اربعه، زهد و بی رغبتی آنها به دنیاست. این بزرگواران علیرغم اینکه اموال فراوانی در دست داشتند؛ ولی از آنها برای توسعه زندگی خود بهره‌برداری نمی‌کردند. شواهد متعددی از این نکته در تاریخ زندگی نوّاب اربعه وجود دارد. علاوه بر این تصریح فراوانی بر قابل اعتماد بودن و وثاقت این بزرگواران از سوی موافق و مخالف وجود داشته است.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة ص 108 و 109؛ 353 تا 357؛ 360؛ 362 و 363؛ 371، 372.&lt;/ref&gt; وثاقت مزبور شاهدی بر امانتداری ایشان و پیراستگی ایشان از خیانت در اموالی بود که شیعیان به ایشان می‌دادند تا آن‌ها را به امام برسانند.<br /> <br /> علیرغم وجود این تصریحات، از همان اوان بودند کسانی که با سوءظن نسبت به نوّاب نگاه کرده‌اند؛ لیکن با بروز شواهد بزرگی و جلالت نوّاب، حق‌جویان از گمان خود توبه می‌کردند. به عنوان نمونه یکی از شیعیان در دوران نایب سوم، جناب حسین بن روح نقل می‌کند که بین دو تن از شیعیان در مورد صحت نیابت حسین بن روح اختلاف بود و آن که منکر بود می‌گفت: این اموالی که نزد او می‌رود، بی‌مورد خرج می‌شود. دیگری او را برحذر می‌داشت و می‌گفت: ای مرد! از خدا بترس که صحت نیابت جناب حسین بن روح مثل صحت نیابت ابی‌جعفر محمدبن عثمان عمری است. پس از بالا گرفتن بحث این دو، آن که به جناب حسین بن روح اعتماد داشت، پیشنهاد می‌کند بر روی برگه سفیدی با قلم بدون مرکب مطالبی نوشته و نزد جناب حسین بن روح بفرستند و منتظر جواب باشند. پس از مدت کوتاهی پاسخ بر روی همان کاغذ با مرکب نوشته شده آمد. این امر باعث تنبّه فرد منکر گردید و به همراه دوستش به خدمت حسین بن روح رسید و با گریه عرضه داشت: ای آقای من! از من بگذر، خداوند از تو بگذرد. ابوالقاسم حسین بن روح گفت: انشاءاللّه خداوند ما و شما را ببخشاید.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 315 .&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''جایگاه علمی و هدایتی نواب اربعه''' ==<br /> نوّاب اربعه در دوران خود در بین شیعیان، نقش علمی و هدایتی ویژه‌ای داشته‌اند. با این حال برخی گمان کرده‌اند که وظیفه نوّاب اربعه، صرفاً رسیدگی به امور مالی و جمع‌آوری وجوهات شرعی بوده است. در پاسخ به این گمان، به چهار نکته اشاره می‌کنیم که عبارتند از:<br /> <br /> 1.  ارائه توقیعات با محتوای علمی و هدایتی<br /> <br /> 2.  تألیف نوشته‌های علمی <br /> <br /> 3.  نظارت بر تدوین کتب فقهی<br /> <br /> 4.  پاسخ‌گویی به سؤالات و شبهات اعتقادی<br /> <br /> در ادامه به شرح این موارد می‌پردازیم.<br /> <br /> ==== ارائه توقیعات با محتوای علمی و هدایتی ====<br /> نوّاب اربعه به جز جمع‌آوری اموال و وجوهات، رابط و رساننده توقیعات حضرت ولیّ‌عصر &lt;sup&gt;ارواحنافداه&lt;/sup&gt; نیز بوده‌اند و بخش قابل توجهی از توقیعات به مسایل اعتقادی و فقهی شیعه مربوط می‌شده است. <br /> <br /> به عنوان مثال می‌توان به گفتار ابونصر هبة اللّه بن محمد کاتب&lt;ref&gt;وی نوه دختری امّ كلثوم، دختر نایب دوم جناب محمد بن عثمان بوده است.&lt;/ref&gt; درباره نایب دوم اشاره کرد که گفته است: ایشان عهده‌دار این منصب برای مدتی نزدیک به پنجاه سال بود. مردم اموالشان را به او می‌رساندند و وی توقیعاتی را با همان خطی که در زمان امام حسن عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; نوشته می‌شد، به مردم می‌رسانید. محتوای این توقیعات امور مهم دینی و دنیایی مردم بود. و نیز پاسخ‌های اعجاب‌انگیز به پرسش‌هایی که مردم (از امام خود) می‌پرسیده‌اند.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 366.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با مراجعه به مجموعه توقیعاتی که به دست ما رسیده است، موارد متعددی از مسایل فقهی و اعتقادی را می‌توان مشاهده کرد که درستی این مدّعا را نمایان می‌سازد. از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<br /> <br /> 1.  پاسخ به سؤالات اعتقادی، فقهی و رجالی اسحاق بن یعقوب&lt;ref&gt;كلمة الامام المهدی، صص 286 تا 291.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> 2.  رفع اختلاف شیعه در موضوع تفویض خلق و رزق به ائمه&lt;ref&gt;كلمة الامام المهدی، صص 328 تا 331.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 3.  ردّ غُلات&lt;ref&gt;همان، صص 264 تا 267.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 4.  دو مورد روشنگری و رفع شک برخی شیعیان درباره تداوم امامت پس از امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;همان، صص 300 تا 305 و 312 تا 315.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 5.  روشنگری درباره جعفر کذّاب و فتنه‌ او&lt;ref&gt;همان، صص 292 تا 299.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 6.  پاسخ به پرسش‌های فقهی محمدبن جعفر اسدی&lt;ref&gt;همان، صص 202 تا 207.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 7.  چهار دوره پاسخ به مجموعه سؤالات فقهی ابوجعفر حمیری از علمای شیعه&lt;ref&gt;همان، صص 208 تا 257.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> و مواردی دیگر.<br /> <br /> ==== تألیف نوشته‌های علمی ====<br /> از برخی اخبار بر می آید که نوّاب اربعه برخی نوشته‌های علمی نیز داشته‌اند. شیخ طوسی به نقل از ابو نصر کاتب می‌نویسد: ابو جعفر محمد بن عثمان کتاب‏هائى داشت که در فقه تصنیف کرده بود. وی روایات این کتاب‌ها را از امام حسن عسکرى و امام زمان &lt;sup&gt;علیهماالسلام&lt;/sup&gt; و پدرش عثمان بن سعید شنیده بود که او نیز از امام على‌النقى و امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیهما‌السلام&lt;/sup&gt; روایت کرده بود. از جمله آن کتاب‌ها، کتاب «الأشربة» بود. امّ­ کلثوم، دختر وى (و مادر بزرگ ابو نصر) &lt;sup&gt;رضى اللّه عنها&lt;/sup&gt; می‌گفت: این کتاب موقع وصیّت محمد بن عثمان، به حسین بن روح رسید و در دست او بود. ابو نصر می‌گوید: گمان می‌کنم بعد از آن به شیخ ابوالحسن سیمرى &lt;sup&gt;رضى اللّه عنه&lt;/sup&gt; رسید.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 363.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== نظارت بر تدوین کتب فقهی ====<br /> سرپرستی در تدوین کتب فقهی و رساله عملیه از دیگر شؤونی بوده که نایب سوم، خود عهده‌دار آن بوده است. کتاب التکلیف -که به قلم شلمغانی از فقهای آن روزگار نوشته شده- به عنوان یک رساله عملی در میان شیعیان رواج داشت. این رساله زیر نظر نایب سوم تدوین شده بود. بعدها که شلمغانی منحرف شد و عقاید غلوآمیز منتشر کرد و غُلات گرد او را گرفتند، برای شیعیان نسبت به عمل به آثار او تردید ایجاد شد؛ لیکن از آنجا که سطر به سطر کتاب التکلیف با نظر حسین بن روح حکّ و اصلاح شده بود، این نگرانی از بین رفت. جایگاه حسین بن روح به عنوان راهنما و ناظر علمی یک اثر فقهی، نشانگر موقعیت علمی و ارشادی اوست.<br /> <br /> یکی از شیعیان به نام ابن ­تمام نقل می‌كند: <br /> <br /> زمانی با ابو جعفر زکوزکى از «کتاب التکلیف» سخن به میان آوردیم و به گمان ما این کتاب را تنها غالیان مورد استفاده قرار می‌دادند. گمان (نادرست) ما درباره اعتبار کتاب التکلیف از آنجا ناشی می‌شد که ما در امر نگارش احادیث، نوپا بودیم (و از تاریخچه تدوین آن مطالب آگاه نبودیم). جناب زکوزکی به ما گفت: مگر ابن ابى عزاقر (شلمغانى) در تألیف «کتاب التکلیف» چه نقشی داشت؟ او فقط آن را باب به باب آماده می‌کرد و نزد حسین بن روح می‌برد و به وى عرضه می‌کرد. حسین بن روح نیز آن را حکّ و اصلاح می‌نمود و پس از اصلاح بیرون مى‏آمد و براى ما نقل می‌کرد و به امر حسین بن روح دستور می‌داد که نسخه‏اى از روى آن برداریم.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 389.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ابن­ تمام در نقلی دیگر می‌گوید: <br /> <br /> بعد از صدور توقیع در مذمّت و لعن شلمغانى، از حسین بن روح درباره کتاب‌هاى او سؤال شد که تکلیف چیست، در حالی که خانه‏ هاى ما پر از آن کتاب‌هاست؟ وی پاسخ داد: من همان جوابى را به شما می‌دهم که امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; درباره کتب بنو فضّال&lt;ref&gt;بنوفضّال یكی از خاندان‌های معروف شیعی بودند كه در زمینه تدوین كتب حدیثی فعالیت فراوانی داشتند. اینان از لحاظ وثاقت در نقل قول، شهره عام و خاص بودند؛ اما در برهه‌ای از لحاظ اعتقادی منحرف شده و معتقد شدند كه بعد از حسنین&lt;sup&gt;علیهماالسلام&lt;/sup&gt; ممكن است كه امامت در دو برادر جمع شود. با این حال از عبارت امام بر می‌آید كه انحراف عقیدتی آن‌ها لطمه‌ای به صداقت آنها نزد.&lt;/ref&gt; فرموده بودند. ایشان فرموده‌اند:<br /> <br /> خُذوا ما رَوَوْا و ذَروا ما رَأوْا.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 389.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> روایات و منقولاتشان را برگیرید و آراء و عقایدشان را وانهید.<br /> <br /> ==== پاسخ‌گویی به سؤالات و شبهات اعتقادی ====<br /> یکی دیگر از شؤون مهم نوّاب اربعه در دوران نیابتشان، پاسخ‌گویی به سؤالات و اشکالات اعتقادی شیعیان بوده است. در این مورد به ذکر یک نمونه می‌پردازیم:<br /> <br /> محمّد بن ابراهیم بن اسحاق گوید: <br /> <br /> با جمعى نزد شیخ ابو القاسم حسین بن روح- &lt;sup&gt;قدّس اللّه روحه&lt;/sup&gt;- بودم که در میان آن‌ها على بن عیسى هم بود. مردى نزد او آمد و گفت: می ‏خواهم از شما پرسشى کنم. گفت: هر چه مى ‏خواهى بپرس. گفت: آیا حسین بن علىّ &lt;sup&gt;علیهماالسّلام&lt;/sup&gt; دوست خدا بود؟ گفت: آرى. پرسید: آیا قاتل او دشمن خدا بود؟ گفت: آرى. پرسید: آیا رواست که خداى تعالى دشمنش را بر دوستش مسلّط سازد؟ <br /> <br /> ابوالقاسم حسین بن روح- &lt;sup&gt;قدّس اللّه روحه&lt;/sup&gt;- گفت: آن‌چه به تو مى ‏گویم، بفهم. بدان که خداى تعالى با مردم با مشاهدۀ عیانى خطاب نمى ‏کند و مشافهةً با آن‌ها سخن نمى ‏گوید؛ ولى خداى تعالى رسولانى از جنس و صنف خودشان بر آن‌ها مبعوث مى ‏کند که همانند آن‌ها بشرند و اگر رسولانى از غیر صنف و صورتشان مبعوث مى ‏کرد، از آنان مى ‏رمیدند و کلامشان را نمى ‏پذیرفتند و چون پیامبران به نزد آن‌ها آمدند و از جنس آن‌ها بودند، طعام مى‏ خوردند و در بازارها راه مى ‏رفتند، گفتند: شما بشرى به مثل ما هستید و کلام شما را نمی‏پذیریم؛‏ مگر آن‌که معجزه ‏اى بیاورید که ما از آوردن مثل آن عاجز باشیم. آن‌گاه خواهیم دانست که شما را به کارى اختصاص داده ‏اند که ما بر انجام آن توانا نیستیم. آن‌گاه خداى تعالى براى آن‌ها معجزاتى قرار داد که خلایق از انجام آن ناتوان بودند. یکى از آن‌ها پس از انذار و برطرف ساختن عذر و بهانه، طوفان آورد و جمیع طاغیان و متمرّدان غرق شدند و دیگرى را در آتش افکندند و آتش بر او سرد و سلامت شد و دیگرى از سنگ سخت، ناقه بیرون آورد و از پستانش شیر جارى ساخت و دیگرى دریا را شکافت و از سنگ چشمه ‏ها جارى ساخت و عصاى خشک او را اژدهایى قرار داد که سحر آن‌ها را بلعید و دیگرى کور و پیس را شفا داد و مردگان را به اذن خداوند زنده کرد و به مردم خبر داد که در خانه ‏هایشان چه مى ‏خورند و چه ذخیره مى ‏کنند و براى دیگرى شقّ القمر شد و چهارپایانى مثل شتر و گرگ و غیر ذلک با وى سخن گفتند.<br /> <br /> چون این کارها را کردند و مردم در کار آنان عاجز شدند و نتوانستند کارى مانند ایشان انجام دهند، خداى تعالى پیامبران را با این قدرت و معجزات، از روى لطف و از سر حکمت، گاهى غالب و گاهى مغلوب و زمانى قاهر و زمانى دیگر مقهور ساخت، و اگر آنان را در جمیع احوال غالب و قاهر قرار مى‏ داد و مبتلا و خوار نمى ‏ساخت، مردم آنان را به جاى خداى تعالى مى ‏پرستیدند و فضیلت صبرشان در برابر بلا و محنت و امتحان شناخته نمى ‏شد؛ ولى خداى تعالى احوال آنان را در این باره مانند احوال سایرین قرار داد تا در حال محنت و آشوب، صابر و به هنگام عافیت و پیروزى بر دشمن، شاکر و در جمیع احوالشان متواضع باشند، نه گردن‏فراز و متکبّر؛ و چنین کرد تا بندگان بدانند پیامبران نیز خدایى دارند که خالق و مدبّر آن‌هاست و او را بپرستند و از رسولان او اطاعت نمایند و حجّت خدا ثابت و تمام گردد بر کسى که درباره آن‌ها از حدّ درگذرد و براى آن‌ها ادّعاى ربوبیت کند یا عناد و مخالفت و عصیان ورزد و منکر تعالیم و دستورات رسولان و انبیاء گردد. لِیَهْلِکَ مَنْ هَلَکَ عَنْ بَیِّنَةٍ وَ یحْیى‏ مَنْ حَیَّ عَنْ بَیّنَةٍ.<br /> <br /> محمّد بن ابراهیم &lt;sup&gt;رضى اللّه عنه&lt;/sup&gt; گوید: فردا به نزد شیخ ابوالقاسم بن روح- &lt;sup&gt;قدّس اللّه روحه&lt;/sup&gt;- بازگشتم و با خود مى‏ گفتم: آیا مى ‏پندارى آن‌چه که روز گذشته براى ما مى ‏گفت از پیش خود بود؟ شیخ پیش از آن‌كه من سخنی گویم، ابتدا به کلام کرد و گفت: اى محمّد بن ابراهیم! اگر از آسمان بر زمین فرو افتم و پرندگان مرا بربایند و یا طوفان مرا در درّه عمیقى افکند، نزد من محبوب‏تر است تا در دین خداى تعالى به رأى خود یا از جانب خود سخنى گویم؛ بلکه گفتار من مأخوذ از اصل و مسموع از حجّت &lt;sup&gt;صلوات اللّه و سلامه علیه&lt;/sup&gt; است.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 324.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تقیه شدید و رازداری ایشان''' ==<br /> از دیگر ویژگی‌های مهم و بارز نوّاب اربعه، رازداری شدید و رعایت تقیه در حد اعلای آن است و اگر جز این بود نمی‌توانستند در چنان دوران پر خطر و آشوبی که از شمشیر سلطان خون می‌چکید! وظیفه خطیر نیابت خود را در حالی به انجام رسانند که هیچ گزندی به شخص شخیص امام عصر &lt;sup&gt;ارواحنافداه&lt;/sup&gt; و جامعه شیعه ازسوی حکومت ظلم و جور نرسد. در حکایت‌هایی که از آن دوران سخت به ما رسیده است، موارد متعددی از این سیره و روش عاقلانه و حکیمانه نواب گزارش شده است. به عنوان نمونه:<br /> <br /> گزارش‌های تاریخی در مورد نایب اول و دوم حاکی از آن است که این دو بزرگوار - برای آن‌که توسط مأموران حکومتی شناخته نشوند و بتوانند وظایف نیابت را انجام دهند- از زمان امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در پوشش روغن فروش یا زیتون فروش فعالیت می‌کردند. شیخ طوسی درباره نایب اول جناب عثمان بن سعید می‌نویسد:<br /> <br /> و او را «سمّان» هم می‌گویند؛ زیرا به خاطر پنهان داشتن منصب سفارتى که داشت، روغن فروشى می‌کرد. رسم چنین بود که شیعیان اموالى را که براى امام حسن عسکرى &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; مى ‏آوردند، به وى می‌دادند و او به جهت ناامنی و تقیه، آن‌ها را میان خیک روغن پنهان نموده و بدین گونه به خانه امام می‌رسانید!&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 354.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هنگامی که از ابوسهل نوبختی – که از بزرگان علمای شیعه در آن دوران بوده است – می‌پرسند: چطور شد که حسین بن روح، نائب امام زمان شد و تو نشدى؟ در جواب گفت: <br /> <br /> ائمه طاهرین &lt;sup&gt;علیهم‌السلام&lt;/sup&gt; بهتر می‌دانند چه کسى را به این سمت برگزینند. من مردى هستم که دشمنان شیعه (اهل تسنّن) را ملاقات نموده و با آن‌ها در امور اعتقادى مناظره می‌کنم. اگر من مانند ابوالقاسم (حسین بن روح) مکان امام زمان &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; را می‌شناختم، شاید در موقع مناظره که درآوردن دلیلى معطل می‌شدم، براى اثبات مدّعا جاى او را به دیگران نشان می‌دادم! ولى ابوالقاسم اگر فی‌المثل امام در زیر قبایش باشد و او را با قیچى پاره پاره کنند، آن را نمى ‏گشاید که دشمنان او را ببینند!!.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 390.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این بیان به صراحت، شدّت رازداری و اِعمال تقیه از سوی جناب حسین بن روح را نشان می‌دهد. <br /> ----مهدی موعود کیست</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%D9%87&diff=1377 2026-07-30T12:29:34Z

<p>Vafa: </p> <hr /> <div>[[امام زمان|حضرت امام زمان]] &lt;small&gt;علیه السلام&lt;/small&gt; در زمان [[غیبت صغری]] چهار نایب خاص که معروف به '''نواب اربعه''' هستند را انتخاب کردند که یکی پس از دیگری در طول ۶۹ سال غیبت صغری وظیفهٔ ارتباط مردم با امام زمان &lt;small&gt;علیه السلام&lt;/small&gt; و رساندن پاسخ‌های ایشان را بر عهده داشتند.<br /> <br /> == اسامی نواب اربعه ==<br /> <br /> # [[عثمان بن سعید عمروی|عثمان بن سعید]]<br /> # [[محمد بن عثمان عمروی|محمد بن عثمان]]<br /> # [[ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی|حسین ابن روح نوبختی]]<br /> # [[علی بن محمد سمری]]</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B3%D9%85%D8%B1%DB%8C&diff=1376 2026-07-23T16:30:02Z

<p>Vafa: صفحه‌ای تازه حاوی «= نایب چهارم - علی بن محمد سمری = حسین بن روح نوبختى در سال 326 هـ. ق. درگذشت. برخی از شیعیان که عبارتند از ابو عبداللّه محمدبن احمد صفوانی و عَتّاب&lt;ref&gt;وی از نسل عَتّاب بن أسید صحابی بوده است.&lt;/ref&gt; نقل کرده‌اند: حسین بن روح پیش از وفات خود علی بن محمد سم...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>= نایب چهارم - علی بن محمد سمری =<br /> حسین بن روح نوبختى در سال 326 هـ. ق. درگذشت. برخی از شیعیان که عبارتند از ابو عبداللّه محمدبن احمد صفوانی و عَتّاب&lt;ref&gt;وی از نسل عَتّاب بن أسید صحابی بوده است.&lt;/ref&gt; نقل کرده‌اند: حسین بن روح پیش از وفات خود علی بن محمد سمری را به عنوان جانشین خویش معرفی کرد؛ اما چون هنگام وفات سمری نزدیک شد، وی کسی را به جانشینی خود معرفی ننمود.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 393 و 394.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> وى آخرین نائب امام &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; بود و مدت نیابتش حدود سه سال بود. ایشان در نیمه شعبان سال 329هـ. ق. درگذشت. در آخرین توقیعى که چند روز پیش از وفاتش به دست او رسید، امام &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; ضمن اعلام زمان وفات قریب‌الوقوع وى، به او فرمان دادند کسی را جانشین خود نسازد و آغاز غیبت کبری را اعلام فرمودند.<br /> ----مهدی موعود کیست</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C&diff=1375 2026-07-23T16:27:57Z

<p>Vafa: صفحه‌ای تازه حاوی «= نایب سوم - ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی = سومین نایب خاص حضرت مهدی &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در دوران غیبت صغری، جناب ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی بود. او از مردم قم و از خاندان معروف نوبختی بود. در تاریخ آمده است که جناب محمد بن عثمان عمری در بغداد ده...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>= نایب سوم - ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی =<br /> سومین نایب خاص حضرت مهدی &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; در دوران غیبت صغری، جناب ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی بود. او از مردم قم و از خاندان معروف نوبختی بود. در تاریخ آمده است که جناب محمد بن عثمان عمری در بغداد ده نفر دستیار ویژه داشت که توسط آنان به امور شیعیان رسیدگی می‌کرد. یکی از این ده نفر جعفربن احمدبن مَتیل بود که بیش از دیگر دستیاران به نایب دوم نزدیک بود. و شیعیان شک نداشتند که پس از محمد بن عثمان کسی جز جعفربن احمدبن متیل به نیابت برگزیده نخواهد شد.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 369.&lt;/ref&gt; علیرغم تصور عمومی، امام &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; حسین بن روح را به نیابت خود برگزیدند. این امر نه تنها باعث حسدورزی دیگران نشد؛ بلکه به گزارش ابن قولویه قمی تمامی آنان از صمیم قلب او را پذیرفتند. ابن قولویه به ویژه درباره ابن متیل می‌گوید: وی تا پایان عمر همان‌طور که مطیع نایب دوم بود در خدمت حسین بن روح باقی ماند.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 369.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> على بن محمد بن متیل از عمویش جعفر بن احمد بن متیل نقل کرده که گفت:<br /> <br /> موقع وفات محمد بن عثمان &lt;sup&gt;رضى اللّه عنه&lt;/sup&gt; من پهلوی سر وى نشسته بودم و از او سؤال می‌کردم و گفت‌وگو می‌نمودم. حسین بن روح هم سمت پائین پاى او نشسته بود. در آن هنگام محمد بن عثمان رو به من کرد و فرمود: به من دستور داده شده تا حسین بن روح را به عنوان جانشین خود معرفی کنم. پس من از جانب سر او برخاستم و دست ابوالقاسم حسین بن روح را گرفته در جاى خود نشاندم و خود در پائین پاى او نشستم!&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 370.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از برخی گزارش‌ها برمی‌آید که محمدبن عثمان در چند سال پایان عمر خویش به تدریج شیعیان را به سمت حسین بن روح سوق می‌داده است. به عنوان مثال یکی از شیعیان نقل می‌کند که نایب دوم در اواخر عمرش به من دستور داد که از آن پس وجوهات شرعی خود را به حسین بن روح تحویل دهم و از او رسید نیز طلب نکنم!&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 370.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تعداد زیادی از بزرگان شیعه در دوران ابوجعفر محمدبن عثمان نقل کرده‌اند که به حضور وی رسیدند و از او پرسیدند: چنان‌چه اتفاقی بیفتد چه کسی جانشین تو خواهد بود؟ وی پاسخ داد:<br /> <br /> ‏این حسین بن روح نوبختى جانشین من و سفیر میان شما و حضرت صاحب الامر و وکیل و مورد وثوق و طرف اطمینان ایشان است. پس شما در امور خود به وى مراجعه نمائید و در کارهاى مهم خود اعتماد به او داشته باشید. من این مأموریت را داشتم و آن را ابلاغ نمودم.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 371؛ &quot;هذَا أبوالْقاسِمِ الْحُسَینُ بْنُ رَوْحِ بْنِ أبِی بَحْرٍ النَّوْبَخْتِی الْقَائِمُ مَقَامِی وَ السَّفِیرُ بَینَکُمْ وَ بَینَ صَاحِبِ الأَمْرِ &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; وَ الْوَکیلُ لَه وَ الثِّقَةُ الْأمینُ فَارْجِعوا إلَیهِ فِی أُمورِكُمْ وَ عَوِّلوا عَلَیه‏ فِی مُهِمَّاتِكُمْ فَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَ قَدْ بَلَّغْت‏.&quot;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دوران نیابت جناب حسین بن روح 21 سال طول کشید. وی با تدبیر و کیاست خود توانست در اوج بحران، اوضاع مساعدى را براى جامعه شیعى فراهم سازد و تا حدّ ممکن از فشارهایى که از طرف حکومت بر آن‌ها اعمال مى‌شد، بکاهد. سیاست دینى وى به گونه‌اى بود که هیچ عکس‌العمل و تنشی را علیه شیعیان پدید نمى‌آورد. او توانسته بود با اِعمال تقیّه شدید، چنین جوّى را به وجود آورد. <br /> <br /> بدین ترتیب دوران طولانى نیابت وی، بهترین ایام غیبت صغری براى شیعیان بوده است. روابط او با دربار عباسیان و نفوذ او در میان وزرا و امرا موجب گردید تا سخت‌گیری‌ها و اعمال فشارها بر شیعیان به حدّاقل برسد.<br /> ----مهدی موعود کیست</div>

Vafa http://wikimahdi.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88%DB%8C&diff=1374 2026-07-23T16:25:15Z

<p>Vafa: صفحه‌ای تازه حاوی «= نایب دوم - محمد بن عثمان عمروی = پس از وفات نایب اول، با دستور امام، فرزند او جناب محمد بن عثمان در مقام نیابت امام زمان قرار گرفت. توضیح آن‌که وی در زمان حیات امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; و در حالی که پدرش نیز در قید حیات بود، مورد اعتماد امام...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>= نایب دوم - محمد بن عثمان عمروی =<br /> پس از وفات نایب اول، با دستور امام، فرزند او جناب محمد بن عثمان در مقام نیابت امام زمان قرار گرفت. توضیح آن‌که وی در زمان حیات امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; و در حالی که پدرش نیز در قید حیات بود، مورد اعتماد امام بود و از جانب ایشان مقام وکالت را نیز عهده‌دار بود. شیخ طوسی در کتاب الغیبه خود از امام عسکری &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; نقل می‌کند که خطاب به فردی که پرسیده بود: در نبود شما از چه کسی سؤالاتم را بپرسم و قول که را بپذیرم؟ فرمودند:<br /> <br /> الْعَمْرِی وَ ابْنُهُ ثِقَتَانِ فَما أدَّیا إلَیک عَنِّی فَعَنِّی یؤَدِّیانِ و ما قالا لَک فَعَنِّی یقُولانِ، فَاسْمَعْ لَهُمَا وَ أطِعْهُما فَإنَّهُمَا الثِّقَتانِ الْمَأْمونان.&lt;ref&gt;الكافی ج1 ص329 باب فی تسمیة من رآه علیه‌السلام؛ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 243 و 360 با اندكی اختلاف.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> عَمرى و پسرش (محمد بن عثمان، نایب دوم) مورد اعتماد هستند، هر چه از جانب من به تو رسانند، در حقیقت از جانب من رسانیده‏اند و هر چه به تو گویند، از من گفته‏اند، از آن‌ها بشنو و اطاعت کن که هر دو مورد اعتماد و امین‌اند.<br /> <br /> و نیز در مجلسی که گروهی از شیعیان و دوستان حضرت حضور داشتند ایشان جناب عثمان بن سعید را به حضور طلبیدند و مأموریتی بدو دادند و خطاب به او فرمودند: <br /> <br /> إمضِ یا عُثمان! فَإنَّک الوَکیلُ و الثِّقَةُ المَأمونُ عَلی مالِ اللّه...<br /> <br /> ای عثمان! (به دنبال انجام مأموریتت) برو كه تو وکیل و بر ضبط اموال خدا موثّق و امین هستی... <br /> <br /> پس از خروج عثمان، آن‌حضرت خطاب به حضار مجدّداً بر وثاقت آن جناب تأكید كردند و فرمودند: <br /> <br /> نَعَم وَ اشْهَدوا عَلی أنَّ عُثمانَ بنَ سعیدٍ العَمری وَکیلی و أنَّ ابْنَهُ محمّداً وَکیلُ ابنی مَهدِیِّکُم.<br /> <br /> آری گواه باشید که عثمان بن سعید عمری وکیل من است و فرزندش محمدبن عثمان وکیل فرزندم مهدی شماست.&lt;ref&gt;كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 355&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پس از وفات نایب اول نیز، اولین کسی که مورد خطاب حضرت قرار می‌گیرد، جناب محمدبن عثمان است که در توقیعی خطاب به وی ضمن تعزیت و تسلیت وی به جهت فوت پدرش، می‌فرمایند:<br /> <br /> وَ کانَ مِنْ کمالِ سَعادَتِهِ أنْ رَزَقَهُ اللّه وَلَداً مِثْلَک یَخْلُفُهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ یَقومُ مَقامَهُ بِأمْرِهِ وَ یَتَرَحَّمُ عَلَیه‏.<br /> <br /> و از کمال سعادت او این بود که فرزندى چون تو بدو ارزانى داشته که جانشین و قائم مقام وى باشد، و برایش طلب رحمت کند. <br /> <br /> دوران نیابت محمد بن عثمان دورانى طولانى و سخت بود. فشار و اختناق اعمال شده از جانب عباسیان، انحرافات دینى و فرقه‌اى، القاء شبهات گوناگون و حرکت‌هاى رو به گسترش اسماعیلیان از مهم‌ترین مشکلاتى بودند که وى با آنان درگیر بود. محمد بن عثمان در سال 305 هـ.ق. درگذشت و بنا به دستور امام &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; حسین بن روح نوبختى به نیابت منصوب شد.<br /> ----مهدی موعود کیست</div>

Vafa