منتقم
نام‌ها و القاب - منتقم
يكى دیگر از القاب حضرت مهدی(عج)، منتقم است. آن حضرت عهده دار تمام خون هایی است که به ناحق در طول تاریخ ریخته شده است و با ایجاد عدالت و پایان دادن به جریان ظلم سبب می‌شود انتقام مظلومان جهان گرفته شود. مظلوم ترین فردی که در عالم کشته شده است، حضرت سیدالشهدا(ع) است ، لذا در قسمتی از دعای ندبه در اشاره به این مسئولیت امام زمان(ع) می خوانیم :"این الطالب بذحول الانبیاء و ابناء الانبیاء این الطالب بدم المقتول بکربلا"؛[۱] يعنى کجاست آن منتقمی که خون به ناحق ریخته و پایمال شده پیامبران و فرزندان آنها را طلب خواهد کرد؟ کجاست آن‌که از خون شهید کربلا انتقام خواهد کشید؟پیامبر اکرم (ص)در خطبه معروف خود در روز عید غدیر در توصیف امام مهدی(ع)می‌فرمایند: "أَلا انّه المنتقم من الظالمین أَلا انّه مدرک کل ثارٍ لاولیاء اللّه عز و جل "؛[۲] يعنى آگاه باشید که او انتقام گیرنده از ستمگران است؛ او خونخواهِ خون به ناحق ریخته همه بندگان صالح خداست..."
احمد بن اسحاق می‌گوید: روزی در حضور امام عسکری(ع) بودم که توفیق زیارت فرزند بزرگوارشان امام مهدی(ع) نصیب من شد. شنیدم که آن جانشین برحقّ حضرت عسکری(ع) فرمودند: «انا بقیة اللّه فی ارضه و المنتقم من اعدائه. يعنى من بقیة اللّه در روی زمین خدا هستم که از دشمنان خدا انتقام خواهم گرفت".[۳] از جمله احادیثی که نام معصومین علیهم السلام را برمی شمرد، حدیث معراج است. دراین حدیث آمده: «وقتی حضرت محمّد(ص)به دعوت پروردگار به دیدار ملک و ملکوت و عالم اعلی يعنى معراج رفت، ندارسید: سر خود را بالا بگیر و نگاه کن. آن حضرت سرش را بلند کرد، نگاهش به نورهای خیره کننده و مقدسی افتاد و به خداوند عرضه داشت: بارالها! این نورهای مقدّس چه کسانی هستند؟ ندا رسید: اینها امامان می‌باشند و این که –در بین آنها قرار گرفته و – ایستاده است، همانا قائم است؛ آن که حلال مرا حلال و حرامم را حرام می‌کند، و به وسیله او از دشمنانم انتقام می‌گیرم.[۴]
ابوحمزه ثمالی گوید: از امام باقر (ع) سؤال کردم: ای فرزند رسول خدا، آیا همه شما قائم و به پادارنده حق نیستید؟ فرمود: بله. گفتم: چرا حضرت مهدی (عج) را قائم نامیده اند؟ فرمود: هنگامی که جدّ من، حضرت سیدالشهدا(ع) شهید شد، ملائکه به درگاه خدا، ناله و شکایت کردند. پس خداوند تبارك و تعالى، امامان از فرزندان حسین را به آنان نشان داد و ملائکه از دیدن آنها خوشحال شدند. در آن هنگام دیدند یکی از ایشان در حال قیام است و نماز می خواند؛ پس خداوند فرمود: به وسیله این قائم از آنان (قاتلان امام حسین) انتقام خواهم گرفت٥. از امام باقر(ع) سوال شد از تفسير اين آيه :«ومن قتل مظلوماً فقدجعلنا لولیه سلطاناً فلا یسرف فی القتل انه کان منصوراً؛[۵] يعنى و آن کس که مظلوم کشته شده، برای ولیّ‌اش سلطه (وحقّ قصاص) قراردادیم، اما در قتل اسراف نکند، چون او مورد حمایت است»، آن حضرت پاسخ فرمود:
«مقصود، حسین بن علی(ع) است که مظلوم کشته شد و ما اولیای او هستیم و حضرت قائم علیه السلام از ماست و هرگاه قیام کند، انتقام خون حسین علیه السلام را می‌گیرد و آن قدر از آنها را می‌کشد که برخی می‌گویند: «در کشتن و انتقام گرفتن از قاتلان اسراف کرده است»، اما قرآن می‌فرماید: «او هرگز در کشتن و انتقام گرفتن اسراف نمی‌کند».[۶] امام صادق(ع) نیز در تفسیر همين آیه فرمود: «این آیه دربارۀ امام حسین(ع)نازل شده است. پس اگر ولیّ او (امام زمان) تمام اهل زمین را بکشد، هرگز مسرف نخواهد بود».[۷] امام رضا(ع) در توضيح اين حديث امام ششم فرمودند:"فرزندان قاتلان حسین(ع) کسانی هستند که از کردار پدران شان راضی هستند و به آن افتخار می کنند و هر کس که از کاری راضی باشد، مثل آن کسی است که آن را انجام داده است، و اگر کسی در شرق عالم کشته شود و دیگری در غرب عالم، به این قتل راضی و خشنود باشد، نزد خدای تعالی با قاتل شریک خواهد بود. از این‌رو، حضرت قائم(ع) آنها را به قتل می‌رساند".[۸]