ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی
نایب سوم - ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی
سومین نایب خاص حضرت مهدی علیهالسلام در دوران غیبت صغری، جناب ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی بود. او از مردم قم و از خاندان معروف نوبختی بود. در تاریخ آمده است که جناب محمد بن عثمان عمری در بغداد ده نفر دستیار ویژه داشت که توسط آنان به امور شیعیان رسیدگی میکرد. یکی از این ده نفر جعفربن احمدبن مَتیل بود که بیش از دیگر دستیاران به نایب دوم نزدیک بود. و شیعیان شک نداشتند که پس از محمد بن عثمان کسی جز جعفربن احمدبن متیل به نیابت برگزیده نخواهد شد.[۱] علیرغم تصور عمومی، امام علیهالسلام حسین بن روح را به نیابت خود برگزیدند. این امر نه تنها باعث حسدورزی دیگران نشد؛ بلکه به گزارش ابن قولویه قمی تمامی آنان از صمیم قلب او را پذیرفتند. ابن قولویه به ویژه درباره ابن متیل میگوید: وی تا پایان عمر همانطور که مطیع نایب دوم بود در خدمت حسین بن روح باقی ماند.[۲]
على بن محمد بن متیل از عمویش جعفر بن احمد بن متیل نقل کرده که گفت:
موقع وفات محمد بن عثمان رضى اللّه عنه من پهلوی سر وى نشسته بودم و از او سؤال میکردم و گفتوگو مینمودم. حسین بن روح هم سمت پائین پاى او نشسته بود. در آن هنگام محمد بن عثمان رو به من کرد و فرمود: به من دستور داده شده تا حسین بن روح را به عنوان جانشین خود معرفی کنم. پس من از جانب سر او برخاستم و دست ابوالقاسم حسین بن روح را گرفته در جاى خود نشاندم و خود در پائین پاى او نشستم![۳]
از برخی گزارشها برمیآید که محمدبن عثمان در چند سال پایان عمر خویش به تدریج شیعیان را به سمت حسین بن روح سوق میداده است. به عنوان مثال یکی از شیعیان نقل میکند که نایب دوم در اواخر عمرش به من دستور داد که از آن پس وجوهات شرعی خود را به حسین بن روح تحویل دهم و از او رسید نیز طلب نکنم![۴]
تعداد زیادی از بزرگان شیعه در دوران ابوجعفر محمدبن عثمان نقل کردهاند که به حضور وی رسیدند و از او پرسیدند: چنانچه اتفاقی بیفتد چه کسی جانشین تو خواهد بود؟ وی پاسخ داد:
این حسین بن روح نوبختى جانشین من و سفیر میان شما و حضرت صاحب الامر و وکیل و مورد وثوق و طرف اطمینان ایشان است. پس شما در امور خود به وى مراجعه نمائید و در کارهاى مهم خود اعتماد به او داشته باشید. من این مأموریت را داشتم و آن را ابلاغ نمودم.[۵]
دوران نیابت جناب حسین بن روح 21 سال طول کشید. وی با تدبیر و کیاست خود توانست در اوج بحران، اوضاع مساعدى را براى جامعه شیعى فراهم سازد و تا حدّ ممکن از فشارهایى که از طرف حکومت بر آنها اعمال مىشد، بکاهد. سیاست دینى وى به گونهاى بود که هیچ عکسالعمل و تنشی را علیه شیعیان پدید نمىآورد. او توانسته بود با اِعمال تقیّه شدید، چنین جوّى را به وجود آورد.
بدین ترتیب دوران طولانى نیابت وی، بهترین ایام غیبت صغری براى شیعیان بوده است. روابط او با دربار عباسیان و نفوذ او در میان وزرا و امرا موجب گردید تا سختگیریها و اعمال فشارها بر شیعیان به حدّاقل برسد.
مهدی موعود کیست
- ↑ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 369.
- ↑ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 369.
- ↑ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 370.
- ↑ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 370.
- ↑ كتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 371؛ "هذَا أبوالْقاسِمِ الْحُسَینُ بْنُ رَوْحِ بْنِ أبِی بَحْرٍ النَّوْبَخْتِی الْقَائِمُ مَقَامِی وَ السَّفِیرُ بَینَکُمْ وَ بَینَ صَاحِبِ الأَمْرِ علیهالسلام وَ الْوَکیلُ لَه وَ الثِّقَةُ الْأمینُ فَارْجِعوا إلَیهِ فِی أُمورِكُمْ وَ عَوِّلوا عَلَیه فِی مُهِمَّاتِكُمْ فَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَ قَدْ بَلَّغْت."