مهدی علیه‌السلام، جامع معجزات و وارث کمالات انبیاست

زندگینامه و مشخصات - مهدی علیه‌السلام، جامع معجزات و وارث کمالات انبیاست

آیا خداوند پیش از ولادت پیامبران و جانشینان ایشان از پاکی و سزاواری آن‌ها برای قبول مسئولیت‌های بزرگ آگاه نیست؟ آیا می‌بایست برای سنجش احوال آن‌ها در انتظار ولادت و رشدونمای آنان باشد؟ چنین نیست. او پیش از خلقت دنیوی آدمیان از کسانی که بهترین بندگان او خواهند بود آگاه است و می‌داند چه کسانی در مسابقه بندگی او پیش می‌تازند. او خوب‌ترین‌ها را پیشاپیش به‌عنوان نمایندگان خود برگزیده و مقدر ساخته که هر یک در چه زمانی به دنیا بیایند و چه مسئولیتی را به عهده بگیرند و چنان‌که خود فرموده، بهتر می‌داند که رسالتش را کجا قرار دهد.

اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ.

یکی از شواهد قرآنی بر آنچه گفته شد آن است که به گفته خداوند، حضرت عیسی سال‌ها پیش از ولادت پیامبر خاتم، مردمان را به آمدن او بشارت می‌داده است. خدای تعالی در سوره صف می‌فرماید:

وَ إِذْ قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَني إِسْرائيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ...

و هنگامی که عیسی پسر مریم گفت: ای فرزندان اسرائیل! من فرستاده خدایم به سوی شما؛ تصدیق‌کننده‌ام توراتی را که پیش‌تر از من آمده است و بشارت‌دهنده‌ام به پیامبری که پس از من می‌آید و نامش احمد است...

از این آیه به‌روشنی برمی‌آید که خداوند پس از ولادت رسول خاتم و رشدونمای او، آن گرامی را به نبوت برنگزیده، بلکه ایشان پیش از ولادت منتخب خداوند خواهد بود. به عقیده شیعه، جانشینان آن حضرت نیز از پیش معین بوده و توسط خدای تعالی برای وصایت ایشان مناسب‌ترین گزینه‌ها دانسته شده‌اند. اوصیای پیامبر کسانی هستند که یکی از آن‌ها در هر نسلی از امت باقی است و به‌عنوان قائم‌مقام ایشان در میان مردم، امام و مقتدای امت است. خدای تعالی فرماید:

إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ.

تو ای پیامبر، تنها بیم‌دهنده‌ای (نسبت به عذاب ما) هستی (نه آن‌که فرستادن عذاب هم به دست تو باشد) و برای هر قومی هدایتگری خواهد بود.

به عقیده شیعه، در هر نسلی و در میان هر قومی کسانی هستند که پیام پیامبر را به تمام و کمال به امت می‌رسانند و غیر از دریافت وحی قرآنی، همچون پیامبر مسئول راهبری امت در تمامی شئون دین هستند. بر این مبنا، مقتضای حکمت چنان است که شبیه‌ترین مردمان تاریخ به پیامبر اعظم باشند. یکی از عقاید شیعه که هم عقل و هم نقل آن را تأیید می‌کند، مشابهت امامان اثناعشر با پیامبر خاتم و افضلیت آن‌ها نسبت به تمام پیامبران پیشین است.

افضلیت امامان بر پیامبران پیشین

جابر بن عبدالله انصاری گوید روزی پیامبر خدا از من پرسید که کدام گروه از برادران برترین برادرانند؟ گفتم: گروه پیامبران. فرمود:

أنا أفضلهم و أحب الإخوة إليّ علي بن أبي طالب؛ فهو عندي أفضل من الأنبياء؛ فمن قال إنهم خير منه، فقد جعلني أقلّهم؛ لأني اتخذته أخاً لما علمت من فضله و أمرني ربي به.

من برترین انبیایم و محبوب‌ترین برادر من علی‌بن‌ابی‌طالب است. از این روی او نزد من برتر از تمام انبیاست. پس هر که بگوید که آن‌ها از او برتر هستند، مرا کوچک‌ترین پیامبران شمرده است؛ زیرا چون از فضیلتش آگاه گشتم، او را برادر خود خواندم و خدا مرا به این کار فرمان داده بود.

حسین بن عُلوان نیز گوید امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ أُولِي الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ فَضَّلَهُمْ بِالْعِلْمِ وَ أَوْرَثَنَا عِلْمَهُمْ وَ فَضْلَهُمْ وَ فَضَّلَنَا عَلَيْهِمْ فِي عِلْمِهِمْ؛ وَ عَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ مَا لَمْ يَعْلَمُوا؛ وَ عَلِمْنَا عِلْمَ الرَّسُولِ وَ عِلْمَهُمْ.

یکی از شواهدی که اهل‌بیت بر افضلیت خود نسبت به پیامبران پیشین اقامه کرده‌اند، نزول حضرت عیسی بن مریم در زمان قیام امام مهدی علیه‌السلام و اقتدای آن پیامبر اولوالعزم در نماز به ایشان است. امام باقر علیه‌السلام فرموده‌اند:

سَيَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يَعْرِفُونَ مَا هُوَ التَّوْحِيدَ؛ حَتَّى يَكُونَ خُرُوجُ الدَّجَّالِ وَ حَتَّى يَنْزِلَ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ مِنَ السَّمَاءِ وَ يَقْتُلَ اللَّهُ الدَّجَّالَ عَلَى يَدَيْهِ وَ يُصَلِّيَ بِهِمْ رَجُلٌ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ؛ أَ لَا تَرَى أَنَّ عِيسَى يُصَلِّي خَلْفَنَا وَ هُوَ نَبِيٌّ، أَلَا وَ نَحْنُ أَفْضَلُ مِنْهُ.

در آینده روزگاری خواهد رسید که مردم توحید حقیقی را نشناسند؛ تا آن‌که دجال قیام کند و عیسی بن مریم از آسمان فرود آید و خداوند دجال را به دست وی هلاک سازد و در آن زمان مردی از ما اهل‌بیت، امام جماعت مردم باشد. چرا تأمل نمی‌کنی در این امر که عیسی با آن‌که پیامبری است، پشت سر ما نماز خواهد گزارد؟ بدانید که ما از او برتریم.

جامعیت کمالات پیامبران در وجود حضرت مهدی

حضرت مهدی علیه‌السلام نیز یکی از جانشینان بزرگوار پیامبر خاتم است و لذا مقامی بسیار ارجمند دارند. یکی از ویژگی‌های حضرت مهدی موعود، جامعیت ایشان نسبت به کمالات و معجزات انبیای بزرگ الهی است. خداوند مجموعه‌ای از زیبایی و کمال را در این آخرین حجت خویش فراهم آورده است؛ تو گویی چونان سخنوری هنرمند که در پایان خطابه خویش، نکات ارجمند و گزیده‌های بلند سخن را گلچین می‌کند و شیرینی‌های کلام خود را در قالب قندی مکرر، یک‌جا و فشرده به مخاطبان عرضه می‌دارد، حضرت رب‌العالمین نیز کمالات و ویژگی‌های شگفت پیامبران و اولیای خود را دوباره و یک‌جا در وجود حضرت بقیة‌الله، خاتم اوصیا و وارث تمام انبیا و اولیا، گرد آورده است.

از امام صادق علیه‌السلام درباره ماجراهای هنگام ظهور چنین نقل شده است:

در آن هنگام، آقای ما قائم علیه‌السلام به خانه خدا تکیه زند و گوید: **ای مردم! هر که می‌خواهد آدم و شیث را ببیند، بداند که من آدم و شیث‌ام. هر که می‌خواهد نوح و فرزندش سام را ببیند، بداند که من همان نوح و سام‌ام. هر که می‌خواهد ابراهیم و اسماعیل را ببیند، بداند که من همان ابراهیم و اسماعیل‌ام. هر که می‌خواهد موسی و یوشع را ببیند، من همان موسی و یوشع‌ام. هر که می‌خواهد عیسی و شمعون را ببیند، من همان عیسی و شمعون‌ام. هر که می‌خواهد محمد صلّی‌الله‌علیه‌وآله و امیرالمؤمنین را ببیند، بداند که من همان محمد و امیرالمؤمنین‌ام. هر که می‌خواهد حسن و حسین را ببیند، بداند که من همان حسن و حسین‌ام. هر که می‌خواهد امامان از ذریه حسین را ببیند، بداند که من همان ائمه پاک‌ام. دعوتم را بپذیرید و به نزدم جمع شوید که هر چه را گفته‌اند و آنچه را نگفته‌اند به شما خبر می‌دهم.**

مرحوم آیت‌الله سید محمدتقی موسوی اصفهانی ذیل این حدیث در کتاب «مکیال المکارم» می‌نویسد:

• • این حدیث دلالت دارد بر این‌که تمام صفات انبیای عظام و مکارم ائمه اطهار علیهم‌السلام در وجود امام زمان ما ـ ارواحنافداه ـ جمع است و از آن حضرت بروز می‌کند و نیز روایتی که قبلاً از پیغمبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله آوردیم که «نهمین امام از نسل امام حسین علیه‌السلام، قائم از میان ائمه است و ظاهر و باطن آن‌هاست» بر این معنی دلالت دارد.**

وی سپس موارد متعددی از شباهت‌های آن حضرت با انبیای عظام را به تفصیل و با ذکر روایات مربوطه نقل می‌کند که مطالعه این باب از کتاب برای خواننده گرامی بسیار مفید خواهد بود.

خداوند متعال:

• علم و قدرتی را که به فرستادگان برگزیده‌اش داده در او جمع می‌کند؛
• یادگارهای شگفت و مواریث پیامبران را در اختیار او می‌گذارد؛
• معجزات تمام انبیا را در دستان او جاری می‌سازد؛
• امتحانات و سختی‌هایی را که از انبیای گذشته و امت‌های آن‌ها گرفته است، از او و مدعیان دوستی و محبتش می‌گیرد؛
• سرانجام او و دوستانش را به‌سان گذشتگان، در دنیا و آخرت نعمت و شکوه می‌دهد و به دشمنانش همچون دشمنان پیامبران خواری و ذلت را می‌چشاند.

این رتبه والای کمال اکمل ـ که مایه فضیلت و آیه جامعیت آن حضرت است ـ و در اصطلاح «مقام ختمیت» نامیده می‌شود، نخست در نفس نفیس حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی صلّی‌الله‌علیه‌وآله بروز یافت و سپس در وجود اوصیای گران‌مایه‌اش و بالأخص در خاتم ایشان، حضرت مهدی علیه‌السلام، بروز یافته است.

مقام حضرت قائم و برتری ایشان

سلمان فارسی گوید: نزد رسول خدا بودیم و حسین بن علی بر دامان ایشان نشسته بود. رسول‌الله نگاهی عمیق به چهره حسین کرد و فرمود:

يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَنْتَ سَيِّدٌ مِنْ سَادَةٍ؛ وَ أَنْتَ إِمَامٌ؛ ابْنُ إِمَامٍ؛ أَخُو إِمَامٍ؛ أَبُو أَئِمَّةٍ تِسْعَةٍ؛ تَاسِعُهُمْ قَائِمُهُمْ، إِمَامُهُمْ، أَعْلَمُهُمْ، أَحْكَمُهُمْ، أَفْضَلُهُمْ.

ای اباعبدالله! تو بزرگی از بزرگانی و امامی، فرزند امام و برادر امام و پدر نه امام؛ که نهمین آن‌ها قیام‌کننده آن‌هاست، سرور آن‌هاست، داناترین آن‌هاست، حکیم‌ترین آن‌هاست و برترین ایشان است.

بی‌جهت نیست که چون از امام صادق علیه‌السلام پرسش شد که آیا حضرت قائم ولادت یافته است، فرمودند:

لَا وَ لَوْ أَدْرَكْتُهُ لَخَدَمْتُهُ أَيَّامَ حَيَاتِي.

نه؛ و اگر او را درک می‌کردم، تمام زندگی‌ام را وقف خدمت او می‌نمودم.

بدیهی است مدعیان دروغ‌گو و متمهدیان بی‌آبرو از این منزلت ویژه، بسی دور و مهجورند و به این محک روشن، فریب‌کاری و دغل‌بازی‌شان نزد اهل بصیرت بسی واضح و گویا خواهد بود.