عين الحياة

نام‌ها و القاب - عین الحیاة

از القاب حضرت بقیة الله (ع)، «عین الحیاة» یعنی چشمه زندگانی است که در زیارت روز جمعه خطاب به آن حضرت می‌گوییم:

• • «السَّلامُ عَلَيْكَ يَا عَيْنَ الْحَيَاةِ»**

عین الحیاة در آیات و روایات

تعبیر «ماء» در آیه شریفه **«قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ»**؛ یعنی بگو اگر آب (چشمه‌ها و چاه‌ها و منابع آبی شما) در زمین فرو رود، چه کسی است که آب روان و گوارا را برای شما بیاورد؟ در مورد حضرت ولی عصر (ع) تأویل شده است.

امام باقر (ع) فرمود:

«اگر امام شما غایب باشد، چه کسی برای شما امام ظاهر می‌فرستد که اخبار آسمان‌ها و زمین و حلال و حرام را برای شما بگوید؟»

پس تعبیر آب گوارا و چشمه سابقه دارد؛ اما آیا حیات و زندگانی هم ریشه قرآنی دارد؟ امام باقر (ع) در تفسیر آیه شریفه **«اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا»**؛ یعنی بدانید که خداوند زمین را بعد از مردنش حیات می‌بخشد و زنده می‌کند، می‌فرماید:

«خداوند عزوجلّ، آن را بعد از مرگش توسط قائم (ع) زنده می‌کند.»

حیات معنوی و حقیقی

اصولاً «حیات»، علاوه بر معنای زندگی طبیعی، یک معنای معنوی هم دارد که آن هدایت و معرفت و عبودیت است که حیات واقعی انسان‌ها در گرو دستیابی به آن است و کار پیامبران و اولیای الهی رساندن انسان به این حیات معنوی است.

قرآن می‌فرماید:

• • «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ»**؛

ای مؤمنان! اجابت کنید دعوت خدا و رسول را که شما را به چیزی که موجب حیات شماست فرا می‌خوانند.

یعنی اگر حیات معنوی می‌خواهید، باید دعوت خدا و فرستادگانش را اجابت نمایید. حیات قلبی و روحانی فقط از این طریق نصیب شما می‌شود تا از مرگ جهل و کفر نجات یابید؛ زمین مرده، همان قلب مرده است که اسیر جهل و کفر است و این قلب مرده، احیاگری چون رسول و امام می‌خواهد تا آن را با آب حیات‌بخش معرفت و علم از مردگی جهل نجات دهد و زنده نماید.

این است که امام، عین الحیات است؛ چشمه زندگانی معنوی و حقیقی است.

پیوند با چشمه آب زندگانی

تعبیر «عین الحیاة» یک ظرافت دیگر هم دارد و آن «چشمه آب زندگانی» است که گویند اگر کسی از آن بنوشد، حیات جاودان یابد. اگر کسی به دنبال آب زندگانی است که با نوشیدن آن، حیات جاودان یابد، راهش اتصال به امام است تا با نوشیدن هدایت و علم از آن منبع لایزال الهی، به جاودانگی برسد.

راهش پیوند با ولی‌الله الاعظم (ع) است؛ آنان که خضر‌وار در ظلمات زندگی به دنبال آب حیات رفتند، آن را یافتند و متعالی شدند. باید تلاش کرد تا با امام که «عین الحیاة» است، پیوند گیریم تا حیاتمان عین حیات آنان، جاودانه شود؛ که در زیارت عاشورا می‌خوانیم:

• • «اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْيَايَ مَحْيَا مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»**

خدایا، زندگی و حیات مرا، چونان زندگی محمد و آل محمد صلوات الله علیهم قرار ده.

جز این راه دیگری برای زندگانی حقیقی و جاودانی نیست.

حکایتی درباره حسین بن روح نوبختی

روایت شده که بانویی به بغداد آمد و از رابط و وکیل بین امام زمان (ع) سؤال کرد. جناب حسین بن روح نوبختی را به وی معرفی کردند. به سوی او آمد و گفت: مالی را برای امام (ع) آورده‌ام، بگو که آن حضرت کجاست تا آن را به ایشان تسلیم کنم.

حسین بن روح به او گفت: برو و مال خود را در دجله بینداز و نزد من برگرد. او رفت و آن را در دجله انداخت و بازگشت. همین که نشست، حسین بن روح به شخصی که کنارش نشسته بود، گفت: آن جعبه را به من بده. آن را به او داد؛ همان اموال بود، همان‌طور که قفل شده و هنوز آب آن نخشکیده بود!

مقصودش آن بود که جایگاه کسی را که تنها شعاعی از حضرت بقیة الله به وی رسیده و جرعه‌ای از آن آب زندگانی و عین الحیاة را چشیده، به آن زن نشان دهد و کمالاتی را به او بنمایاند؛ تا به او گفته باشد که: من چونان خضرم که به عین الحیاة واصل شده است و هر کس که به آن منبع بپیوندد، مانند من شود!

امروز احدی جز حضرت بقیة الله (ع) نیست که چشمه آب حیات باشد و دارای انفاس قدسی مسیحایی که قلب‌های مرده با پیوند با او زنده و شاداب شوند.