مهدی علیهالسلام، ولادتش پنهانی است
زندگینامه و مشخصات - مهدی علیهالسلام، ولادتش پنهانی است
اهل بیت علیهمالسّلام پنهانی بودن ولادت را به عنوان یکی از مشخّصات مهدی موعود برشمرده و از ایشان با عنوان "خَفیُّ المَولد" یاد کردهاند. منظور از پنهانی بودن ولادت تمام موارد ذیل میتواند باشد:
الف. پیش از تولّد، بارداری مادر ایشان نه تنها از بیگانگان، بلکه از بسیاری از آشنایان و بستگان مخفی نگه داشته میشود و خبر آن بسیار خصوصی باقی میماند.
ب. آثار بارداری در مادر آشکار نمیباشد و نزدیکان و اطرافیان متوجه آن نمیشوند.[۱]
ج. پس از ولادت، خبر آن به صورتی که خبر ولادت دیگر نوزادان منتشر میگردد، علنی نمیشود و افراد مطلع آن را به عنوان یک راز تنها به افراد قابل اطمینان منتقل میکنند و از عموم مخفی میدارند؛ لذا عموم جامعه در اینکه آیا اساساً چنان فرزندی به دنیا آمده یا نه سردرگم میشوند.
شواهد حاکی از آن است که درباره امام مهدی علیهالسلام هر سه احتمال فوق تحقق یافته و هدف از هر سه مورد یک چیز بیش نبوده که همانا مخفی نگه داشتن ایشان از گزند حکومتهای جائر زمان است.
در برخی روایات، مخفیانه بودن ولادت امام مهدی علیهالسلام به خفای ولادت حضرت موسی علیهالسلام تشبیه شده است؛ زیرا پیش از تولّد حضرت موسی، نشانههای بارداری در مادر ایشان دیده نمیشد و پس از ولادت نیز خویشاوندان و نزدیکان آگاه، خبر به دنیا آمدن آن حضرت را مخفی نگاه میداشتند تا فرعونیان از آن باخبر نشوند. این اوضاع پیچیده در مورد موعود اسلام نیز پیشبینی شده بود. امام صادق علیهالسلام درباره شباهت ولادت امام موعود با ولادت حضرت موسی فرموده بودند:
امّا تولّد موسى علیهالسّلام، چون فرعون واقف شد كه زوال پادشاهى او به دست موسى است، دستور داد كه كاهنان را حاضر كنند و آنها وى را از نسب موسى آگاه كردند و گفتند كه وى از بنىاسرائیل است و فرعون به كارگزاران خود دستور میداد كه شكم زنان باردار بنىاسرائیل را پاره كنند و حدود بیست و چند هزار نوزاد را كشت؛ امّا نتوانست به كشتن موسى علیهالسّلام دست یابد؛ زیرا او در حفظ و حمایت خداى تعالى بود و بنىامیه و بنىعبّاس نیز چنیناند، وقتى واقف شدند كه زوال پادشاهى آنها و پادشاهى امیران و ستمگران آنها به دست قائم ماست، با ما به دشمنى برخاستند و در قتل آل رسول صلّىاللَّهعلیهوآلهوسلّم و نابودى نسل او شمشیر كشیدند به طمع آنكه بر قتل قائم دسترسى پیدا كنند؛ امّا خداى تعالى ابا دارد كار خود را برای هیچیک از این ستمكاران فاش سازد و نور خود را كامل میكند، گر چه مشركان را ناخوش آید.[۲]
تاریخ نیز نشان میدهد که فرزند امام حسن عسکری علیهالسلام به طور پنهانی ولادت یافتند؛ یعنی در موقعیتی متولّد گردیدند که مصلحت نبود خبر بارداری مادر آن حضرت و نیز تولّد خود ایشان، مانند کودکان عادی - برای تمام افرادی که با خانهی امام عسکری علیهالسلام ارتباط و رفت و آمد داشته باشند- بازگو شود.
امام عسکری علیهالسلام نیز در شبی که آن سرور به دنیا آمدند خطاب به عمّه بزرگوارشان که از ندیدن آثار حمل در مادر شگفتزده شده بود، فرمودند:
إِذَا كَانَ وَقْتُ الْفَجْرِ یظْهَرُ لَكِ بِهَا الْحَبَلُ لِأَنَّ مَثَلَهَا مَثَلُ أُمِّ مُوسَى لَمْ یَظْهَرْ بِهَا الْحَبَلُ وَ لَمْ یعْلَمْ بِهَا أَحَدٌ إِلَى وَقْتِ وِلَادَتِهَا لِأَنَّ فِرْعَوْنَ كَانَ یشُقُّ بُطُونَ الْحَبَالَى فِی طَلَبِ مُوسَى وَ هَذَا نَظِیرُ مُوسَى.[۳]
در هنگام فجر آثار باردارى برایت نمودار خواهد گردید؛ زیرا مثل او مثل مادر موسی علیهالسّلام است كه آثار باردارى در او ظاهر نگردید و كسى تا وقت ولادتش از آن آگاه نشد؛ زیرا فرعون در جستجوى موسى، شكم زنان باردار را میشكافت و این نیز نظیر (مورد) موسى علیهالسّلام است.
در کتاب «منتخب الاثر»، 13 روایت ذکر شده است که به ویژگی ولادت مخفی درباره مهدی موعود اشاره دارد.[۴]
روایت نخست:
سعید بن جبیر از امام سجّاد علیهالسلام نقل کرده که ایشان فرمودند:
الْقَائِمُ مِنَّا تَخْفَى وِلَادَتُهُ عَلَى النَّاسِ حَتَّى یقُولُوا لَمْ یُولَدْ بَعْدُ.[۵]
ولادت قائم ما اهل بیت از مردم مخفی و پنهان میماند تا جایی که بگویند هرگز چنین کسی به دنیا نیامده است.
دقت کنید که اهل بیت در بسیاری از بیاناتشان هنگام اشاره به جامعه اهل سنت و پیروان مکتب خلفا از واژه "ناس" استفاده میکردند. در این روایت نیز آمده که ولادت قائم از "ناس" پنهان میماند و آنها منکر آن میشوند.
روایت دوم:
از امام هشتم علیهالسلام نیز نقل است که فرمودند:
مَا مِنَّا أَحَدٌ اُخْتُلِفَ الْكُتُبُ إِلَیهِ وَ أُشِیرَ إِلَیهِ بِالْأَصَابِعِ وَ سُئِلَ عَنِ الْمَسَائِلِ وَ حُمِلَتْ إِلَیهِ الْأَمْوَالُ إِلَّا اُغْتِیلَ أَوْ ماتَ عَلَى فِرَاشِهِ حَتَّى یَبْعَثَ اللَّهُ لِهَذَا الْأَمْرِ غُلَاماً مِنَّا خَفِیَّ الْمَوْلِدِ وَ الْمَنْشَأُ غَیرُ خَفِیٍّ فِی نَسَبِه.[۶]
كسى از ما خاندان نیست كه به او نامهها ارسال شود و به انگشتان به او اشاره گردد (شهرت بهم رساند) و مورد سؤال و پرسشها قرار گیرد و مالها به سوى او سرازیر گردد، مگر اینكه به مرگ ناگهانى كشته شود (ترور) یا اینكه در بسترش بمیرد (پیش از آنکه به قدرت رسد)، تا آنگاه كه خداوند براى این كار فرزندی از ما را برانگیزد که هم ولادتش پنهانی است و هم رشد و نموّش، با این حال نسبش مخفی و ناشناس نمیباشد.
روایت سوم:
در روایتی هم آمده که امام جواد علیهالسلام به عبدالعظیم حسنی درباره قائم موعود چنین میفرمایند:
الْقَائِمَ الَّذِی یُطَهِّرُ اللَّهُ بِهِ الْأَرْضَ مِنْ أَهْلِ الْكُفْرِ وَ الْجُحُودِ وَ یَمْلَؤُهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً؛ هُوَ الَّذِی تَخْفَى علَی النّاسِ وِلادَتُهُ وَ یَغِیبُ عَنْهُمْ شَخْصُه.[۷]
آن قائمی که خداوند به دست او زمین را از اهل کفر و خلاف پاک میسازد و آن را سرشار از عدل و داد میکند، همان کسی است که ولادتش از مردم پوشیده میماند و شخصش از مردم غایب میگردد.
روایت چهارم:
یکی از شیعیان عراق به نام عبداللّه بن عطا نیز نقل میکند که از شهر واسط عازم حج شدم و در ایّام حج به محضر امام جواد علیهالسلام وارد شدم. امام، حال مردم شهرم و وضع قیمتها را در آنجا از من جویا شدند. من عرضه داشتم: مردم چشمانتظار و خواستار شمایند؛ اگر قیام کنید خلق به دنبالتان به راه میافتند. امام فرمودند:
یا ابْنَ عَطَاءٍ أَخَذْتَ تَفْرُشُ أُذُنَیكَ لِلنَّوْكَى! لا وَ اللَّهِ مَا أَنَا بِصاحِبِكُمْ وَ لا یُشارُ إِلى رَجُلٍ مِنَّا بِالْأَصابِعِ وَ یُمَطُّ إِلَیهِ بِالْحَواجِبِ إِلّا ماتَ قَتیلًا أوْ ... یَموتُ بِغَیظِهِ عَلى فِراشِهِ حَتَّى یَبْعَثَ اللَّهُ مَنْ لا یُؤْبَهُ لِوِلادَتِهِ.
ای ابن عطا! گوش خود را در اختیار نادانان قرار دادهای؟ (که هر چه بگویند بپذیری!) نه سوگند به خدا من صاحب شما (قائم و منجی شما) نیستم و به هیچ یک از ما به انگشت اشاره نشود و با ابرو به یکدیگر نشانش ندهند، مگر آنکه کشته شود... یا با خشمی فروخورده بمیرد تا آنکه سرانجام خداوند کسی را برانگیزد که ولادتش باعث جلب توجه نشود.
ابن عطا گوید از امام پرسیدم: معنای این سخن که " ولادتش باعث جلب توجه نشود " چیست؟ فرمودند:
اُنْظُرْ مَنْ لَا یَدْرِی النَّاسُ أَنَّهُ وُلِدَ أَمْ لَا فَذَاكَ صَاحِبُكُم.[۸]
نگاه کن کدام یک از ماست که مردم نمیفهمند به دنیا آمده یا نه؛ او صاحب شما (منجی شما و قائمتان) خواهد بود.
اینک با توجه به اینکه دانستیم دشمنان مهدی امّت از هنگام ولادتش، به دنبال اویند و لذا ولادت او پنهانی صورت میپذیرد؛ درمییابیم کسانی که به هنگام ولادت تحت مراقبت و تعقیب نبودهاند و تولّدشان به صورت معمول صورت گرفته است، نمیتوانند به عنوان مهدی موعود قلمداد شوند.
پانویس
- ↑ تفاوت این مورد با مورد قبل آن است که در مورد اول، پنهان کردن خبر بارداری لزوماً با معجزه همراه نیست؛ بلکه با پنهانکاری و رازداری نیز میسّر است و در مورد دوم گونهای از اعجاز نیز همراه میشود.
- ↑ نگاه كنید به کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص ۱۷۰. أَمَّا مَوْلِدُ مُوسَى فَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَمَّا وَقَفَ عَلَى أَنَّ زَوَالَ مُلْكِهِ عَلَى یدِهِ أَمَرَ بِإِحْضَارِ الْكَهَنَةِ فَدَلُّوهُ عَلَى نَسَبِهِ وَ أَنَّهُ یكُونُ مِنْ بَنِیإِسْرَائِیلَ وَ لَمْ یزَلْ یأْمُرُ أَصْحَابَهُ بِشَقِّ بُطُونِ الْحَوَامِلِ مِنْ نِسَاءِ بَنِیإِسْرَائِیلَ حَتَّى قَتَلَ فِی طَلَبِهِ نَیفاً وَ عِشْرِینَ أَلْفَ مَوْلُودٍ وَ تَعَذَّرَ عَلَیهِ الْوُصُولُ إِلَى قَتْلِ مُوسَى لِحِفْظِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِیاهُ كَذَلِكَ بَنُو أُمَیةَ وَ بَنُو الْعَبَّاسِ لَمَّا وَقَفُوا عَلَى أَنَّ زَوَالَ مُلْكِهِمْ وَ الْأُمَرَاءِ وَ الْجَبَابِرَةِ مِنْهُمْ عَلَى یدِ الْقَائِمِ مِنَّا نَاصَبُونَا الْعَدَاوَةَ وَ وَضَعُوا سُیوفَهُمْ فِی قَتْلِ آلِ بَیتِ رَسُولِ اللَّهِ وَ إِبَادَةِ نَسْلِهِ طَمَعاً مِنْهُمْ فِی الْوُصُولِ إِلَى قَتْلِ الْقَائِمِ وَ یأْبَى اللَّهُ أَنْ یكْشِفَ أَمْرَهُ لِوَاحِدٍ مِنَ الظَّلَمَةِ إِلَى أَنْ یتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُون.
- ↑ کمال الدین، ج ۲، ص ۴۲۶.
- ↑ منتخب الاثر، باب ۳، فصل ۳۳.
- ↑ کمال الدین، ج ۱، ص ۳۲۲.
- ↑ كتاب الغیبة نعمانی ص ۱۶۸.
- ↑ کفایه الاثر، ص ۲۸۱.
- ↑ كتاب الغیبة نعمانی ص ۱۶۸.