نور

نام‌ها و القاب - نور

یکی از القاب حضرت بقیةالله ارواحنا فداه، «نور» است. در زیارت آن حضرت، این‌گونه به ایشان سلام می‌کنیم:

«السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا نُورَ اللَّهِ الَّذِي لَا يُطْفَأُ»

سلام بر تو! ای نور خدا که خاموش نمی‌شود.

او خورشیدی است که نورش باعث بقای حیات است و اگر نور خورشید نباشد، اثری از حیات باقی نخواهد ماند. از پیامبر اکرم (ص) سؤال شد که در زمان غیبت، چگونه از حضرت مهدی (ع) بهره می‌برند؟ فرمودند: او مانند خورشید پشت ابر است؛ با وجود آنکه ابرها مانع دیدارش هستند، مردم از گرما و نورش بهره‌مندند.

همچنین، او نور هدایت است؛ چنان‌که در قرآن، در آیاتی چون:

«اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ... يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ»

یعنی خداوند نور آسمان‌ها و زمین است و هر کس را بخواهد، به نور خود هدایت می‌کند؛ و نیز:

«وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ»

یعنی خداوند نور خود را کامل می‌کند، هرچند کافران ناخشنود باشند.

این آیات در تبیین معنوی مقام آن حضرت مورد استناد قرار گرفته‌اند؛ نوری که خداوند به‌واسطهٔ او انسان‌ها را هدایت می‌کند و آن را به کمال می‌رساند.

نور امام مهدی (عج) در دعاها و زیارات

اشاره به نور بودن آن حضرت در دعای مخصوص شب نیمهٔ شعبان، شب تولد آن حضرت، با عباراتی فاخر و بلند آمده است:

«... نُورُكَ الْمُتَأَلِّقُ وَضِيَاؤُكَ الْمُشْرِقُ وَالْعَلَمُ النُّورُ فِي طَخْيَاءِ الدَّيْجُورِ ... وَنُورُهُ الَّذِي لَا يَخْبُو ...»

یعنی نور درخشانت، پرتو فروزانت و نشانهٔ روشن تو در شب تاریک... و نور او که خاموش نمی‌شود.

در ادامهٔ این دعا، دربارهٔ آن غایب پوشیده از نظر آمده است که ولادتش عظیم و اصل و نسبش شریف است؛ فرشتگان گواه اویند و خداوند یاور و تأییدکنندهٔ اوست. هنگامی که وعدهٔ ظهورش فرا رسد، فرشتگان یاری‌اش می‌کنند. او شمشیر خداست که کند نمی‌شود و نور حق است که خاموش نمی‌گردد و با بردباری، کاری بی‌منطق انجام نمی‌دهد. او مدار روزگار است و پدرانش نوامیس عصر و متولیان حکومت حق‌اند. آنچه در شب قدر نازل می‌شود، بر آنان نیز نازل شده است؛ آنان اصحاب حشر و نشر، مفسران وحی خدا و والیان امر و نهی حق‌اند.

در ادامه، دعا با درخواست ظهور و یاری آن حضرت همراه می‌شود:

خدایا! بر خاتم و قائم آنان که از عوالم ایشان پوشیده است، درود فرست. خدایا! ما را به درک ایام او و ظهور و قیامش نائل فرما و از یارانش قرارمان ده؛ خون‌خواهی ما را با خون‌خواهی او قرین کن و ما را در شمار یاران و دلدادگانش ثبت فرما. در دولتش شاد و خرم زنده بدار، از همنشینی‌اش بهره‌مند ساز و برپادارندهٔ حقش قرارمان ده و از بدی‌ها به سلامت بدار، ای مهربان‌ترین مهربانان. سپاس خدای را، پروردگار جهانیان، و درودهای بی‌پایان خدا بر آقایمان محمد، خاتم پیامبران و رسولان، و بر اهل‌بیت راستگو و خاندان حق‌گویش باد. خدایا، بر همهٔ ستمکاران لعنت فرست و میان ما و آنان داوری کن، ای داورترین داوران.

اصولاً نورانیت آن حضرت، در برخی گزارش‌ها به‌صورت نوری آشکار توصیف شده است. در این گزارش‌ها آمده است که او از نخستین انوار آفرینش است و اگر در شب تاریک دیده شود، اطرافش روشن می‌شود. همچنین نقل شده است افرادی که آن حضرت را در شب تاریک و بدون وجود نور ماه در بیابان دیده‌اند، روشنایی بیابان را از نور او دانسته‌اند.

در زیارت روز جمعهٔ آن حضرت نیز آمده است:

«السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا نُورَ اللَّهِ الَّذِي يَهْتَدِي بِهِ الْمُهْتَدُونَ»

سلام بر تو، ای نور خداوند که هدایت‌جویان به‌وسیلهٔ او هدایت می‌شوند.

نور امام مهدی (عج) در روایات

نور امامان در شب معراج

در روایتی دربارهٔ شب معراج، از آشکارشدن نور امامان برای پیامبر اکرم (ص) سخن گفته شده است. در این روایت، خداوند به پیامبر می‌فرماید که آیا دوست دارد اوصیای خود را ببیند. پیامبر پاسخ مثبت می‌دهد و پس از توجه به سمت راست عرش، علی، فاطمه، حسن، حسین، علی بن الحسین، محمد بن علی، جعفر بن محمد، موسی بن جعفر، علی بن موسی، محمد بن علی، علی بن محمد، حسن بن علی و مهدی را می‌بیند که در رودی از نور ایستاده و نماز می‌گزارند و مهدی در میان آنان مانند ستاره‌ای درخشان است.

بهره‌مندی از نور ولایت در دوران غیبت

در روایتی از پیامبر اکرم (ص) دربارهٔ بهره‌مندی مردم از امام مهدی (عج) در دوران غیبت آمده است:

«يَسْتَضِيئُونَ بِنُورِ وِلَايَتِهِ فِي غَيْبَتِهِ»

یعنی آنان در دوران غیبت، از نور ولایت او روشنایی می‌گیرند.

زمین که به نور پروردگار روشن می‌شود

امام صادق (ع) در تفسیر آیهٔ شریفهٔ:

«وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا»

یعنی زمین به نور پروردگارش روشن می‌شود، فرموده‌اند که «ربّ الأرض» به معنای امام زمین است. بر اساس این روایت، هنگامی که امام ظهور کند، مردم از نور خورشید و ماه بی‌نیاز می‌شوند و به نور امام اکتفا می‌کنند.

همچنین در روایتی دربارهٔ آخرت آمده است که نور امامان مؤمنان، پیشاپیش و در سمت راست آنان حرکت می‌کند تا ایشان را به منزلگاه‌هایشان در بهشت برساند.