نمایش مبدأ برای مهدی علیه‌السلام تا زمان قیامش به هیچ طغیانگری وامدار نیست

= [[:رده:زندگینامه و مشخصات|زندگینامه و مشخصات]] - مهدی علیه‌السلام تا زمان قیامش به هیچ طغیانگری وامدار نیست =
مطابق اسناد اسلامی، بیعت نکردن حضرت مهدی <small>عجّل اللّه تعالی فرجه</small>، با هیچ یک از حکومت‏ها، یکی از ویژگی‌‏های بارز آن بزرگوار است؛ به این معنی که آن حضرت هیچ گونه تعهّدی نسبت به آنان ندارد و به همین دلیل هرگاه که خدا بخواهد، بر آن‏ها قیام می‏کند. این ویژگی نیز نشانه‌‏ای برای بازشناسی و تشخیص ایشان از مدّعیان دروغین مهدویت به شمار می‌‏آید. در کتاب «منتخب الاثر» ۱۲ سند روایی در این زمینه ذکر شده است.<ref>منتخب الاثر، باب ۳، فصل ۴.</ref> در ادامه به بررسی بیشتر این روایات می‌پردازیم.

== دسته‌بندی روایات ==
روایات معتبر متعدّد بر این تأکید می‏کنند که میان حضرت مهدی <small>علیه‌‏السّلام</small> و هیچ حاکمی بیعتی نیست و ایشان همواره از قید بیعت با طغیانگران آزاد است. می‏توان این روایات را به سه دسته تقسیم کرد. در این جا برای هر گروه نمونه‌‏هایی را خواهیم آورد.

=== '''دسته‌ی اوّل: روایاتی که می‏گویند آن حضرت با حاکمان زمان خود، هیچ گونه پیمانی ندارد.''' ===
امیر المؤمنین <small>علیه‌السلام</small> فرمودند:<blockquote>'''صاحِبُ هذَا الأمرِ لَیسَ لأحدٍ فی عُنُقِهِ عهدٌ و لا عقدٌ و لا ذِمَّةٌ.'''<ref>منتخب الاثر، ص ۲۸۹، باب ۳۳، ح ۳ (چاپ جدید، ح ۶۶۲)، به نقل از اثبات الوصیة</ref>


صاحب این امر (قیام جهان‌گیر) چنان است که بر گردنش هیچ عهد و عقد و ذمّه‌‏ای برای هیچ کس نیست.</blockquote>همین مطلب در حدیثی از امام صادق <small>علیه‌السلام</small> با این عبارت آمده است:<blockquote>'''یَقومُ القائِمُ و لَیسَ لِأحَدٍ فی عُنُقِهِ عَهدٌ و لا عَقدٌ و لا بَیعَةٌ.'''<ref>منتخب الاثر، ص ۲۸۹، باب ۳۳، ح۲ (چاپ جدید، ح‏۶۶۱)، به نقل از غیبت نعمانی و كافی.</ref>


قائم قیام می‏کند؛ در حالی که برای هیچ کس بر عهده‌ی او، عهد و عقد و بیعتی نیست.</blockquote>

=== '''دسته‌ی دوم: روایتی که بیان می‏کند این ویژگی در میان ائمّه‌ی اطهار <small>علیهم‌السلام</small>، به حضرت مهدی <small>علیه‌السلام</small> مختصّ است.''' ===
در روایت شریف و پر محتوایی می‏خوانیم که پس از بیعت امام حسن مجتبی <small>علیه‌السلام</small> با معاویه و عقد قرارداد با او، برخی افراد نادان و کوته‌بین به حضرتش اعتراض کردند که چرا زیر بار حکومت معاویه رفته‌اند و او را به رسمیت شناخته‌‏اند. امام <small>علیه‌السلام</small> به پاسخ‌گویی به آن‏ها پرداختند و در ضمن آن فرمودند:<blockquote>'''... أما عَلِمتُم أنَّهُ ما مِنّا أحدٌ إلّا و یَقَعُ فی عُنُقِهِ بَیعَةٌ لِطاغِیَةِ زَمانِهِ إلَّا القائمُ الّذی یُصَلّی روحُ اللّهِ عیسَی بنُ مریمَ <small>علیه‌السلام</small> خَلفَهُ...'''<ref>منتخب الاثر، ص‏۲۰۶، فصل ۲، باب ۱۰، ح‏۶، نقل از كمال الدین و كفایة الاثر (چاپ جدید، ح‏۵۳۹)</ref>

مگر نمی‌دانید که هیچ یک از ما (اهل بیت) نیست مگر آن که بیعتی در قبال طغیانگر زمانش بر گردن او نهاده می‏شود؛ به جز قائم ما؛ همو که روح اللّه، عیسی بن مریم، پشت سر او نماز خواهد خواند؟!</blockquote>سپس امام مجتبی <small>علیه‌السلام</small> چند ویژگی دیگر از خصوصیات مهدی موعود را بر شمردند. روایت مزبور از حیث جامعیت نسبی در بیان ویژگی‌‏های حضرت مهدی <small>علیه‌السلام</small> بسیار قابل توجّه است.

=== '''دسته‌ی سوم: روایاتی که بیان می‏دارند حکمت مخفی بودن ولادت و نیز غیبت حضرت مهدی <small>علیه‌السلام</small> برای رهایی از بیعت است.''' ===
از امام صادق <small>علیه‌السلام</small> نقل است که فرمودند:<blockquote>'''صاحبُ هذَا الأمرِ تُخفی وِلادَتُهُ عَن هذَا الخَلقِ، لِئَلّا یَکونَ لِأحدٍ فی عُنُقِهِ بَیعةٌ إذا خَرَجَ، و یُصلِحُ اللّهُ -عزّ و جلّ- أمرَهُ فی لَیلةٍ واحدةٍ.'''<ref>منتخب الاثر، ص ‏۲۸۸ (فصل ۲، باب‏۳۲، ح‏۴)، به نقل از كمال الدین (چاپ جدید، ح ۶۵۵)</ref>


صاحب این امر (قیام جهان‌گیر اهل‌بیت) از این مردم پوشیده می‏شود، تا آن که به هنگام قیام، احدی بر گردن او بیعتی نداشته باشد و خدا کار ظهورش را یک‌شبه سامان می‏دهد.</blockquote>علی بن فَضّال می‏گوید: از امام رضا <small>علیه‌السلام</small> پرسیدم: چرا امام مردم از آن‏ها غایب می‏شود؟ فرمودند:<blockquote>'''لِئلّا یَکونَ فی عُنُقِهِ لِأحدٍ بَیعةٌ إذا قامَ بِالسَّیفِ.'''<ref>منتخب الاثر،ص ۲۶۹ (فصل ۲، باب ۲۸، ح ۳)، به نقل از كمال الدین، علل الشرایع و عیون اخبار الرضا <small>علیه‌السلام</small> (چاپ جدید ح۶۳۴)</ref>


تا آن که به هنگام قیام مسلّحانه‌‏اش، کسی بر عهده او بیعتی نداشته باشد.</blockquote>امام جواد <small>علیه‌السلام</small> به جناب عبدالعظیم حسنی فرمودند:<blockquote>'''إنَّ القائمَ مِنّا إذا قامَ لَم‏یَکُنْ لِأحدٍ فی عُنُقِهِ بَیعَةٌ، فَلِذلِکَ تُخفی وِلادَتُهُ و یَغیبُ شخصُه.'''<ref>منتخب الاثر، ص‏۲۵۵ (فصل ۲، باب ۲۷، ح‏۳)، به نقل از كمال الدین (چاپ جدید، ح۶۱۰)</ref>


همانا قائم ما (اهل بیت، چنان است که) چون قیام کند، کسی بر گردن او بیعتی ندارد. به همین دلیل است که ولادتش مخفی می‏شود و خودش غیبت می‏گزیند.</blockquote>پیوند میان غیبت و عدم بیعت، از کلام خود امام مهدی <small>علیه‌السلام</small> نیز بر می‏آید؛ آن جا که در ضمن پاسخ به سؤالات جناب اسحاق بن یعقوب فرمودند:<blockquote>'''و أمّا عِلَّةُ ما وَقَعَ مِنَ الغیبةِ، فَإنَّ اللّه -عزّوجلّ- یَقولُ: {یا أیُّهَا الّذینَ آمَنوا لا تَسألُوا عَن أشیاءَ إن تُبدَ لَکُم تَسُؤْکُم} إنّهُ لَم یَکُن أحدٌ من آبائی إلّا و قَد وَقَعَت فی عُنُقِهِ بَیعةٌ لِطاغِیَةِ زمانِهِ، و إنّی أخرُجُ حینَ أخرُجُ و لا بَیعةَ لِأحدٍ مِنَ الطَّواغیتِ فی عُنُقی.'''<ref>بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۱۸۱، ح‏۱۰، نقل از احتجاج طبرسی</ref>


... امّا علّت این غیبت که رخ داده است: بدان که خدای -عزّوجلّ- می‏فرماید: {ای کسانی که ایمان آورده‏‌اید! از چیزهایی مپرسید که چون برایتان روشن شود، شما را ناخوش آید.} به راستی، هیچ یک از پدران من نبود مگر آن که بر گردنش بیعتی از جانب طغیانگر زمانش نهاده شد (و او را به سکوت متعهّد ساخت)؛ امّا من در مقابل حکومت‏ها خواهم ایستاد؛ در حالی که هیچ بیعتی از هیچ طاغوتی بر گردنم نخواهد بود.</blockquote>

== کاربرد مبحث رهایی از بیعت درباره امام قائم <small>علیه‌السلام</small> ==
کاربرد این مبحث در زمینه‌ی مهدویت آن است که اگر بناست مهدی موعود بر حکومت‌‏های طغیانگر قیام کند، ضروری است که عهد و بیعتی با آن‏ها نداشته باشد؛ به خصوص آن که خداوند اراده کرده است زمان قیام او به ناگاه فرا رسد و برای طغیانگران نسبت به قیام ناگهانی او هیچ گونه امنیت خاطری وجود نداشته باشد. از آن جا که از پیش از ولادت حضرت مهدی، همه خلفا می‏دانستند که زوال حکومت‏های ظالم به دست آن حضرت است، همواره در پی دستیابی به ایشان و کشتن یا اخذ تعهّد و بیعت از آن حضرت بوده‌‏اند؛ چنان که رسم حکومت‏‌ها در قبال تمام مخالفان چنین است. این جاست که در روایات آمده‌است: نهانی ولادت و زندگی مخفیانه حضرت مهدی برای گریز از سپردن هرگونه بیعتی به حاکمان زمان خود است.

== پانویس ==
[[رده:زندگینامه و مشخصات]]